Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Συνωμοσιολογία: πρόχειρες σημειώσεις



Η συνωμοσιολογία:
  • μπορεί να τρέφει το εαυτό της επ'άπειρον χωρίς να χρειάζεται επιχειρήματα ή προσφυγή στην λογική: η ιδέα της συνωμοσίας έχει συνήθως άπειρη ευελιξία και γεμίζει τα λογικά της κενά με ακόμα περισσότερη συνωμοσιολογία
  • επιβεβαιώνει πάντα και με κάθε τρόπο αυτό που εκείνος που την εκφέρει επιθυμεί να πιστέψει: είναι ένα σύστημα που είναι φτιαγμένο για να απορρίπτει την εμπειρική του διάψευση και έτσι είναι εξαιρετικά αποτελεσματικός μηχανισμός λογικοφανούς αυτεπιβεβαίωσης
  • δεν ανέχεται την συζήτηση: μια και η αμφισβήτησή της δηλώνει σύμπλευση και συμπερίληψη στην συνωμοσία όσων την αμφισβητούν
  • είναι ηθικολογική και - συνεπώς - ναρκισσιστική: η εμφανής ανηθικότητα ή μοχθηρία των σκοπών των συνωμοτούντων Άλλων, αλλά και η αβελτηρία των "αφελών" που δεν βλέπουν το αυταπόδεικτο, δεν αποτελεί παρά μηχανισμό για να τονισθεί η αρετή και η οξύνοια του συνωμοσιολόγου
  • μπορεί να είναι βαθύτατα συστημική: μια και είναι η παρέκβαση της συνωμοσίας και η προσωπική ανηθικότητα των "εχθρών" που φταίει για τα διεκτραγωδούμενα δεινά και όχι κάποιος συστημικός λόγος - το σύστημα απενοχοποιείται και οι εγγενείς του ατέλειες υποβαθμίζονταi
  • αποθαρρύνει την πολιτική δράση και ενθαρρύνει την μοιρολατρική αδράνεια: καθώς συνήθως παρουσιάζει ένα αντίπαλο δέος που κινείται με μεταφυσική αποτελεσματικότητα και επίγνωση των καταστάσεων καθώς και πλήρη έλεγχο και πρόγνωση στα όσα εξελίσσονται - συχνά με ορίζοντα ακόμα και αιώνων ανάλογα με την κλίμακα της εκάστοτε θεωρίας συνωμοσίας 
  • απλοποιεί ερμηνευτικά σύνθετες καταστάσεις και αποτελεί αφήγημα που μπορεί να μην είναι ορθολογικό, είναι όμως εύπεπτο και εύληπτο ως προσωποποιημένο: προσφέρει ένα εύκολο ερμηνευτικό σχήμα για πράγματα που αλλιώς απαιτούν πλαίσιο, σκέψη και γνώση για να αναλυθούν
  • ως εκ τούτου αποτελεί τμήμα του zeitgeist κάθε περιόδου συντηρητικής ηγεμονίας, που διατρέχει και υποσκάπτει την κριτική σκέψη όπου και αν εμφανίζεται: - αλλά και μηχανισμός υπόσκαψης της δημοκρατίας: η σύγχυση δε που προκαλεί είναι εξαιρετικά αποτελεσματικός μηχανισμός διαιώνισης της ηγεμονίας αυτής 
Η διάχυση των θεωριών συνωμοσίας έγινε καταρρακτώδης με το διαδίκτυο, και επίσης περνά πια από μέχρι πρότινος αδιαπέραστα σύνορα: έτσι η μισή συνωμοσιολογία της αμερικανικής ακροδεξιάς (που είναι και η βασική ποικιλία "σκέψης" που παράγει ο συγκεκριμένος χώρος) βλέπω έντρομος να διαδίδεται στην Ελλάδα και σε κάποιους από τους χώρους της ευρύτερης αριστεράς - πέρα φυσικά από εκείνον της ακροδεξιάς... Απορρίπτονται κάποιες φορές ως "θεωρίες συνωμοσίας" απόλυτα ορθολογικές και τεκμηριωμένες αναλύσεις βέβαια, αλλά αυτό είναι ρητορικό τέχνασμα ή παιδί της ίδιας δυσλειτουργίας της κριτικής σκέψης με εκείνη που γεννά την συνωμοσιολογία
ΥΓ: Το ότι μερικές φορές όντως υπάρχουν συνωμοσίες δεν τις καθιστά, παρόλα αυτά, πιο εύλογες σαν καθολικό και γενικευμένο επεξηγηματικό σχήμα για την πολιτική, την γεωπολιτική και την ανθρώπινη ιστορία.
ΥΓ2: Συνωμοσιολογία, ένας διστακτικός πρόχειρος ορισμός: ο ισχυρισμός πως βασική αιτιακή και κινούσα αρχή των περισσότερων πολιτικών ή κοινωνικών εξελίξεων, διεργασιών ή καταστάσεων είναι μια (μυστική συνήθως) εμπρόθετη συμφωνία ή διεργασία μεταξύ συγκεκριμένων, ισχυρών ατόμων, με σκοπό την προσωπική τους ικανοποίηση

(Επ'αφορμής αυτού)

Σχόλια

Ο χρήστης Εύη Βουλγαράκη-Πισίνα είπε…
Εξαιρετικό κείμενο. Σαφές, εύστοχο, ευσύνοπτο, συγκροτημένο. Νομίζω το καλύτερο που έχω διαβάσει, σε μέγεθος άρθρου.
Ο χρήστης Elias είπε…
Η συνωμοσιολογία είναι η αποφυγή της ευθύνης - προσωπικής ευθύνης με προσωπικό ρίσκο. Αντίστοιχο του: "κι επαναστάσεις στα όνειρά του αναζητεί", οτιδήποτε προκειμένου να μην τις αναζητήσει στην πραγματικότητα. Είναι αυτό που λες κι εσύ, το 'χεις πιάσει: "η συνωμοσιολογία αποθαρρύνει την πολιτική δράση". Ακριβώς, εκεί είναι όλο το ζουμί!

Δεν καταρρίπτεται με επιχειρήματα και εμπειρική διάψευση. Ακόμα κι αν αύριο βγει ο Μιχαλολιάκος και πει: "ήμασταν απλώς μια σπείρα, σας κοροϊδεύαμε", πάλι αυτό το 8% θα συνεχίσει να υποστηρίζει ΧΑ, κάτι θα βρει. Η συνωμοσιολογία ξεχνιέται και πέφτει σαν μαραμένο φύλλο απ' το κλαδί, όταν παύει να υφίσταται ο παράγοντας που την κάνει ελκυστική.

Είναι μια πρόοδος η συνωμοσιολογία, αν την αντιπαραβάλεις με την παθητικότητα και την παραίτηση. Τουλάχιστον ο συνωμοσιολόγος κάπου αρχίζει να νοιάζεται, he gives a damn. Είναι μια εφηβεία που όλοι θα την περάσουν, με τον Α ή Β τρόπο.
Ο χρήστης γαμω την τυχη μου είπε…
η πρώτη συνομωσία είναι να φτιάξεις μια συνομωσία και να δεις αμα θα πιάσει, αμα τσιμπάει ώστε μετά να αποθεωθεί με την τυφλή πιστη σε αυτοεκπληρούμενη...(τέτοια χοντρα κόλπα μόνο η θρησκεία, βέβαια, μπορεί να στήσει)
Ο χρήστης Δύστροπη Πραγματικότητα είπε…
Μία σύντομη αλλά και πολύ περιεκτική περιγραφή περί του τι είναι η συωμοσιολογία.

Μία μερική ένσταση έχω μόνο ως πρός το παρακάτω σημείο: "αποθαρρύνει την πολιτική δράση και ενθαρρύνει την μοιρολατρική αδράνεια".

Θα συμφωνήσω πως το παραπάνω είναι ένα πιθανό αποτέλεσμα της συνωμοσιολογικής θεώρησης της πραγματικότητας.

Παρόλα αυτά, ένα άλλο, ακόμα χειρότερο αποτέλεσμα, είναι πως ενίοτε η συνωμοσιολογία καλλιεργεί ένα εξαιρετικά τοξικό πολιτικό και συναισθηματικό κλίμα το οποίο, με την συνδρομή πάντα κάποιου δημαγωγού, μπορεί με την σειρά του να οδηγήσει σε μία εξίσου τοξική μορφή πολιτικής δράσης, η οποία, όπως έχει δείξει η ιστορία, μπορεί να έχει πολύ αρνητικές συνέπειες για ομάδες ενός πληθυσμού, ομάδες συνήθως αδύναμες και ως εκ τούτου ευάλωτες στην βία και τις διακρίσεις άλλων ομάδων του πληθυσμού.

Δύστροπη Πραγματικότητα

Ο χρήστης talos είπε…
@Δύστροπη Πραγματικότητα: Ναι δεν έχετε άδικο, ιστορικά έχει συμβεί και το βλέπουμε να συμβαίνει γύρω μας. Είναι το κομμάτι μιας ενεργητικής συνωμοσιολογίας που κατασκευάζει μυθικούς εχθρούς. Παράλειψή μου

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Ζωνιανά

Διαβάζω και ακούω τα όσα γράφονται και λέγονται το αιματηρό περιστατικό στα Ζωνιανά με την ελαφρά δυσανασχέτηση που ως Κρητικός της διασποράς νιώθω, βλέποντας ότι ο κοινός τόπος και το αναμενόμενο παρά τοις Κρησί, γίνεται πηχυαίος τίτλος και "ανακαλύπτεται" από τα Αθηναϊκά ΜΜΕ ως κεραυνός εν αιθρία, ως κάτι το αναπάντεχο. Η δυσανασχέτηση προέρχεται από το γεγονός ότι τέτοιου είδους θέματα φτάνουν μέχρι την Αθήνα όταν υπάρχουν νεκροί - και τότε φτάνουν ως έτοιμο θέαμα και με μεγάλη απόσταση από την τοπική οπτική. Από την άλλη δεν νιώθω αρκετά κοντά στα τεκταινόμενα στο νησί πλέον, ώστε να έχω κάποια σημαντική άποψη να συνεισφέρω. Αυτοί που βιώνουν την κατάσταση, είναι καλύτερα σε θέση και να την εκτιμήσουν. Εδώ θέλω να παρατηρήσω κάποια πράγματα και να παραπέμψω σε πλησιέστερους παρατηρητές.

- Όσοι βλέπουν στις μαφίες του Μυλοποτάμου κάποιου είδους "αντεξουσιαστές" και "εχθρούς του κράτους", είναι μακριά νυχτωμένοι. Η κατάσταση αυτή προέκυψε ως αποτέλεσμα π…

Το όπλο της λανθασμένης πρόβλεψης

Επ' αφορμή της νικηφόρου μάχης του πακέτου λιτότητας και της σίγουρης επιστημοσύνης με την οποία ο Υπουργός Οικονομικών μετέφερε την αισιοδοξία του, ας εξετάσουμε τις βάσεις της και την προϊστορία των επισήμων εκτιμήσεων για την πορεία της Οικονομίας της χώρας μας στα χρόνια της κρίσης:
Sins of Commission Από το Real World Economics Review, o Jesse Frederik, στο άρθρο του "Folly from Olly. The disasterous quality of the economic predictions of the European Commission" κάνει την παρακάτω παρατήρηση σε ότι αφορά τις προβλέψεις της Κομισιόν για τις επιδόσεις της Ελληνικής οικονομίας, κατά την διάρκεια του Μεγάλου Ελληνικού Κραχ, την οποία μετάφρασα στα Ελληνικά (χωρίς την άδεια του συγγραφέα, ελπίζω στην κατανόησή του λόγω της πιεστικής επικαιρότητας):



 Στον πίνακα παρουσιάζονται οι πέντε ενημερώσεις της εκτίμησης της Κομισιόν, κατά την διάρκεια του έτους με την πρώτη να δημοσιεύεται την άνοιξη της προηγούμενης από την εκτιμώμενη χρονιά. Σημειώνω πως η τελευταία επικαιροπ…

Πείνα, λιποθυμίες και η χρησιμότητα του λαϊκισμού: μια συζήτηση με τον Πάσχο Μανδραβέλη

Με αφορμή μια συζήτηση με τον Πάσχο Μανδραβέλη στο twitter

[Δημοσιεύθηκε στην διαδικτυακή Αυγή 2/12/2013]



Η είδηση-μαϊμού (όπως ήταν σχεδόν εξαρχής φανερό νομίζω) περί θανάτου από πείνα 16χρονου στην Πλατεία Αμερικής, προκάλεσε μια συζήτηση στο twitter με τον Πάσχο Μανδραβέλη που άδραξε την αφορμή να καταγγείλει την ψευδή καταστροφολογία της αριστεράς.

@Mandravelis Η πείνα των μαθητών δεν είναι hoax http://t.co/WbAe7biTwp
— talws (@talws) November 25, 2013 Του υπέδειξα πως η πείνα στην Ελλάδα δεν είναι μύθος, παραπέμποντάς τον  στο σχετικό άρθρο της Ημερησίας (προκειμένου να μην υπάρχει θέμα επαρκούς καθεστωτικότητας των πηγών). Ο ΠΜ σε ποστ στου στο twitLonger απάντησε πως δεν υπάρχει πείνα στην Ελλάδα, μόνο φτώχεια και ότι όλα αυτά περί λιποθυμιών από την πείνα στα σχολεία είναι "hoaxes" - αστικοί μύθοι: "Η φτώχεια δεν είναι hoax. Είναι πραγματικότητα. Οι λιποθυμίες από την πείνα, είναι hoax. Ποτέ δεν στοιχειοθετήθηκαν, πάντα ήταν καταγγελίες του στιλ «άκουσα...», «μου …