31.12.13

Διαφημίσεις, στην εποχή της κρίσης



Προσωπικά, ποτέ δεν αγάπησα την διαφήμιση, ιδίως την τηλεοπτική. Αυτή η οργανωμένη φενάκη, η τέχνη της εξαπάτησης, το ψεύδος της καταναλωτικής ευδαιμονίας, οι ηθοποιοί που ντύνονταν οδοντογιατροί ή μηχανικοί για να πουλήσουν πραμάτεια με προσποιητή αυθεντία: όλη η κουλτούρα της οργανωμένης παραπλάνησης μου ήταν και παραμένει απεχθής. 

Από το ξέσπασμα της κρίσης και μετά όμως νιώθω πλέον φυσική, σωματική αποστροφή στη θέα τηλεοπτικών διαφημίσεων. Στο ελάχιστο που παρακολουθώ τηλεόραση κοιτάζω με φρίκη αυτό τον χορό ψυχωτικής καταναλωτικής χαράς που γεμίζει τις οθόνες εν μέσω της πάνδημης κατάθλιψης και παγωμάρας - μεταφορικής και κυριολεκτικής. Ευτυχείς χρήστες κινητής τηλεφωνίας, σαν να διαφημίζουν παραισθησιογόνα, παρουσιάζονται σε ένα παράλληλο κόσμο όπου καμία κρίση δεν τους αφορά παρά μόνο ενθουσιάζονται για την παραμικρή δυνατότητα επιπλέον γραπτών μηνυμάτων· αυτοκινητόβιοι ερήμην κάθε άγχους κατάθεσης πινακίδων (ή και πλαστογράφησής τους βεβαίως) και τεκμηρίου, μηδέ περί της τιμής της βενζίνης έγνοια, ζουν την οδηγική νιρβάνα μέσα σε κονσερβοκούτι που κάνει λίγο πάνω (ή περισσότερο) από το μέσο ετήσιο οικογενειακό εισόδημα πλέον στη χώρα· παράτολμοι επιχειρηματίες και υποθετικοί αγοραστές κατοικίας σπεύδουν τρισευτυχισμένοι και με εμπιστοσύνη στο Ελληνικό Τραπεζικό Σύστημα, το "διασωθέν" υπό πελατών τε και αδεκάρων και χρεωκοπήσαν, να πάρουν και άλλα δάνεια, σαν να τα δίνουν τσάμπα, σαν να μην έχει υπάρξει τίποτα το σοβαρότερο από το 2007 και μετά στον ορίζοντα που να οδηγεί σε αλλαγή στάσης ως προς τα χρηματοοικονομικά παρά μόνο ίσως στην ανάγκη λίγο συντηρητικότερης έκθεσης στον δανεισμό. Αυτές τις ημέρες μάλιστα, ο Σάντα Κλόουζ, ο Ρούντολφ το ελαφάκι και και όλη η κομπανία των μυθικών χριστουγεννιάτικων μαρκετιστών που επιπίπτει επί των οθονών και των πόλεων, χρόνια τώρα, προσπαθώντας να μεγιστοποιήσει τις εορταστικές πωλήσεις, κάνουν απεγνωσμένες προσπάθειες αναζωπύρωσης του εσβησμένου, λόγω έλλειψης χρηματικού καυσίμου, παραδοσιακού κινητήρα της κατανάλωσης: της Γεννήσεως του Θεανθρώπου.
Έπρεπε να πέσει αυτή η πάγκοινη μαυρίλα και απόγνωση στην κοινωνία, να φτάνουμε σπίτια μας περνώντας πάνω από άστεγους - όσοι έχουμε ακόμα στέγη - για να γίνει ο διαφημιστικός κόσμος από ενοχλητικός, εφιαλτικός. Τους μόνους ανθρώπους που γελάνε συστηματικά στη χώρα τους βλέπεις πια στις διαφημίσεις. Είναι τέτοια η δυσαρμονία του δαιμονικά χαμογελαστού αυτού κόσμου με την έξω πραγματικότητα, που οι πρωταγωνιστές τους μοιάζουν σα να έχουν κάποιο βαρύ ψυχολογικό πρόβλημα ή σαν να ειρωνεύονται τους τηλεθεατές.
Μέχρι πρότινος όλο αυτό το βλαβερό παραμύθι ήταν μαζορέτα και προαγωγός μαζί της καταναλωτικής παραζάλης που έγινε πρότυπο στη χώρα - όπως σε όλο τον κόσμο. Ήταν η πολιτιστική εκφώνηση του καπιταλισμού, η μόνη πραγματική αγκιτ-προπ του. Όμως οι καιροί είναι δύσκολοι και το παραμύθι τελειώνει, και μόνο σαν άκαρδη φάρσα μπορεί κανείς να προσλάβει το πρόταγμα της κατανάλωσης καθώς δεν υπάρχει πια η μάζα που θα διανοηθεί έστω να οργανώσει τη ζωή της γύρω από αυτήν. Πολλές διαφημίσεις μοιάζουν να καλούν σε έναν κόσμο που έχει την τόση σχέση με την βιωμένη πραγματικότητα των θεατών τους όση έχουν οι σαπουνόπερες που έχουν σα θέμα τις ζωές Αμερικανών εκατομμυριούχων με τους θεατές τους στις καλύβες του Τρίτου Κόσμου. Η χλιδάτη διαφήμιση αυτή τη στιγμή μπορεί να θέλει να δρα ίσως ως παραμυθία φανταστική, ένα είδος παραδείσιου επέκεινα που μόνο η πίστη και οι θεοί της αγοράς, μεγάλη η χάρη τους, μπορούν να προσφέρουν σε χρόνο αόριστα μελλούμενο. Ή μπορεί να κινείται στην ίδια ρητορική της καταναλωτικής φρενίτιδας από αδράνεια. Εμένα πάντως, και όχι μόνο φαντάζομαι, μου δημιουργούν την επιθυμία να πετάξω την συσκευή της τηλεόρασης από το παράθυρο.
Τα αποτυπώματα της κρίσης προφανώς ακουμπούν και την ίδια την διαφήμιση, ίσως γιατί αρχίζει κανείς να σκέφτεται τι υπάρχει πίσω από την κάθε παραγωγή: Πόσα πληρώνουν τους ηθοποιούς και τους κομπάρσους για να γελάνε και να χαριεντίζονται; Φιλοδωρήματα φαντάζομαι. Πόσες στην ευχή είναι οι οικογένειες που σκοπεύουν να αγοράσουν καινούριο αυτοκίνητο μέσα στο 2014; Πόσοι εργαζόμενοι χωρίς εργασιακά δικαιώματα και σε πλήρη επισφάλεια κρύβονται πίσω από τα μανιακά χαμόγελα των εταιρειών κινητής και παρόχων διαδικτύου - και όχι μόνο; Οι εργαζόμενοι των 700 ευρώ και κάτω, η πλειονότητα των ήδη εργαζομένων, των εταιρειών που διαφημίζονται μπορούν να χωρέσουν στο επίπεδο κατανάλωσης που επιθυμούν προκειμένου να έχουν πωλήσεις; Τα κανάλια στα οποία μεταδίδονται οι διαφημίσεις γιατί συνεχώς αποφεύγουν να φορολογηθούν για αυτές;
Ξεφτίζει βέβαια παράλληλα και η γκλαμουριά: όλο και περισσότερες διαφημίσεις φτηνές, πρόχειρες και ακαλαίσθητες μετακινούνται από την σχετική ανυποληψία των μεταμεσονύκτιων ωρών (όπου η τηλε-τσόντα των 090 παραμένει βασιλιάς) και των καναλιών "β' διαλογής" (αν υπήρξε ποτέ α' διαλογή) σε ζώνες υψηλής τηλεθέασης των "μεγάλων" αυθαίρετων των τηλεοπτικών συχνοτήτων. Οι "εκπομπές προώθησης" κατακλύζουν το ήδη υποβαθμισμένο πρόγραμμα, που είναι άλλωστε ασορτί με την διαφημιστική χαζοχαρουμενιά: είναι αδύνατον να καταλάβει κανείς ότι η χώρα έχει πρωτοφανή προβλήματα παρακολουθώντας την ενιαία ζώνη infotainment, κουτσομπολιού και σαχλαμαρίσματος (με διαλείμματα άμεσης φιλοκυβερνητικής προπαγάνδας) που είναι σχεδόν όλο το πρόγραμμα όλων των καναλιών, ιδίως μετά την καταστολή της ΕΡΤ.
Από το 1990 και μετά, καθώς η χώρα βυθιζόταν στην βαρβαρότητα της νεοφιλελεύθερης "μεταρρύθμισης" ανατολικού τύπου, στα πλαίσια της κοινωνικής μηχανικής εργολαβίας για την προλείανση του εδάφους προκειμένου να επικρατήσει η λογική της TINA, τέθηκαν σε λειτουργία πολλών ειδών στρατηγικές πολιτιστικής ηγεμονίας. Πέρα από την επίμονη διακήρυξη της οριστικής και τελεσίδικης κατίσχυσης της Αγοράς επί των δημοσίων αγαθών, και της ανάδειξης της ιδιοτέλειας και της απληστίας ως αγαθοεργών κινητήρων της ανάπτυξης, επενδύθηκαν χρήματα και πόροι στην καλλιέργεια της ιδιώτευσης και του ναρκισσισμού σαν πολιτισμικές υποδομές της κατανάλωσης. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο η διαφήμιση απέκτησε συμβολική σημασία ως ένα είδος αναπαραστούμενου υπερεγώ μιας κοινωνίας σε χρηματοοικονομικό παραλήρημα, μέσα σε μια καλλιεργημένη φενάκη που προωθούσε την μαζική κατανάλωση και το δανεικό χρήμα ως στοιχεία εκσυγχρονισμού και εξευρωπαϊσμού. Οι μαθημένες συμπεριφορές και τα εξαρτημένα ανακλαστικά φεύγουν δύσκολα, και δύσκολα μπορεί να πει κανείς πως όλο αυτό το αξιακό πακέτο συμπεριφορών και επιβολής "αυτονοήτων" έχει αμφισβητηθεί συνολικά, όμως στην Ελλάδα, όπως και σε όλο τον κόσμο, προϋπόθεση για μια αλλαγή πλεύσης που θα αφορά τόσο τη μεγάλη κλίμακα, όσο και την μικρή καθημερινή κλίμακα, προϋπόθεση ζωής και αξιοπρέπειας, είναι η αμφισβήτηση του καταναλωτικού προτύπου και συνεπώς και της σημαιοφόρου του αισθητικής της διαφήμισης. Ως προς αυτό, η κρίση είναι πράγματι ευκαιρία...

18.12.13

Ιρλανδική "έξοδος"




Tα χαρμόσυνα νέα της απεμπλοκής της Ιρλανδίας από τα μνημόνια, εορτάσθηκαν από την Ιρλανδική κυβέρνηση προπαγανδιστικά ως απελευθέρωση "από τα δεσμά της τρόικα", ενδεικτική φράση για το πραγματικό περιεχόμενο των μνημονίων.
Η Ιρλανδία δεν μπήκε στα μνημόνια εξαιτίας του Δημοσίου Χρέους της. Αντίθετα το δημόσιο χρέος της εκτοξεύθηκε απότομα με την είσοδό της στην επίβλεψη της τρόικα, η οποία επέβλεψε την "δημοσιοποίηση" του ιδιωτικού τραπεζικού χρέους κυρίως, αλλά όχι μόνο, της αμαρτωλής Anglo Irish, της μεγαλύτερης δηλαδή τράπεζας της χώρας, που έπεσε έξω με την κρίση. Από το πενιχρό 25% περίπου του ΑΕΠ που ήταν το δημόσιο χρέος το 2007, έφτασε με την αρωγή της τρόικα στο 120% περίπου το 2012 με αβέβαιη εξέλιξη και στο μέλλον. Οι διοικούντες την τράπεζα έχει αποκαλυφθεί ότι εξαπάτησαν την Ιρλανδική κυβέρνηση υποεκτιμώντας το κόστος της διάσωσής της στα 7 δισ, έναν αριθμό που έχουν ομολογήσει πως τον επινόησαν (για την ακρίβεια "τον έβγαλαν από τον κ… τους", όπως σάρκαζαν κυνικά οι ίδιοι).
Είναι σημαντικό να επισημάνουμε ότι η Ιρλανδία πέρα από τις άλλες "αρετές" της πριν την κρίση, όταν παρουσιαζόταν ως παράδειγμα προς μίμηση, σαν Κέλτικος Τίγρης, είχε επίσης ένα ρόλο καταφυγίου χαμηλών φορολογικών συντελεστών, μέσα σε ένα παγκόσμιο δίκτυο εταιρικής φοροαποφυγής που περιλάμβανε εταιρείες - κολοσσούς, όπως η Google και η Apple. Αυτό και η φούσκα των ακινήτων ήταν βασικά στοιχεία του ιρλανδικού θαύματος, που κατέρρευσε με την έναρξη της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης
Αφού λοιπόν οι Ιρλανδοί φορτώθηκαν τα ιδιωτικά χρέη των μεγαλοτραπεζιτών, μετά από απαίτηση της ΕΚΤ και της τρόικα, ακολουθήθηκε η γνωστή "θεραπεία" καθολικής ισχύος: το νεοφιλελεύθερο δόγμα της λιτότητας. Η δόση της λιτότητας που επιβλήθηκε στην Ιρλανδία ήταν μικρότερη από την αντίστοιχη Ελληνική και το σημείο εκκίνησης των μισθών και των υποδομών πολύ ανώτερο. Η μείωση των μέσων μισθών (βλ. διάγραμμα κάτω για τον μέσο εβδομαδιαίο μισθό στην Ιρλανδία) ήταν πολύ μικρότερη από την Ελλάδα, η συρρίκνωση του κοινωνικού κράτους παρότι βίαιη και κοινωνικά καταστροφική δεν έφτασε ποτέ στην διάλυση των πάντων όπως στην χώρα μας - μετά την κρίση το μέσο διαθέσιμο εισόδημα του κάθε Ιρλανδικού νοικοκυριού (δηλαδή μετά την πληρωμή όλων των φόρων και των λογαριασμών) ήταν πάνω από 20.000 Ευρώ ετησίως. Παρόλα αυτά τα αποτελέσματα ήταν και στην Ιρλανδία καταστροφικά.
πηγή: Terrence McDonough, Professor of Economics, National University of Ireland, Galway


Ανεργία και μετανάστευση

Όπως και σε όλες τις χώρες της περιφέρειας, η πολιτική λιτότητας απογείωσε την ανεργία στη χώρα σε υψηλότατα επίπεδα, αλλά πάντως χαμηλότερα θα έλεγε κανείς από τις χώρες της Μεσογείου. Η πραγματική εικόνα είναι όμως διαφορετική. Η κοινή γλώσσα και οι μεγάλες ιρλανδικές κοινότητες σε όλο τον αγγλόφωνο κόσμο έχουν κάνει την φυγή των νέων μέσω της μετανάστευσης ευκολότερη στην Ιρλανδία από ότι στις υπόλοιπες χώρες της κρίσης. Στην διάρκεια της οικονομικής κατάρρευσης μετά λιτότητας, κάπου μεταξύ 5 και 10% του επίσημου εργατικού δυναμικού της χώρας μετανάστευσε, συγκρατώντας έτσι τεχνητά τα νούμερα της ανεργίας μακρυά από τα Ελληνικά και Ισπανικά υψηλά (όπως συνέβη και στις Βαλτικές χώρες κατά την διάρκεια της πρόσφατης κρίσης - με "Ελληνικά" παρόλα αυτά ποσοστά ανεργίας). Παράλληλα, υπάρχει η ανησυχία πως η κατάρρευση της αγοράς εργασίας έχει απομειώσει τόσο την βάση δεξιοτήτων του εργατικού δυναμικού ώστε αυτό να έχει μακροπρόθεσμες επιπτώσεις ακόμα και αν βγει η χώρα από την ύφεση και τη στασιμότητα.
Η μετανάστευση έχει αποτελέσει βασικό εργαλείο αντιμετώπισης της κρίσης στην Ιρλανδία, τόσο που πρόσφατα η Ιρλανδική κυβέρνηση έστειλε επιστολές σε περίπου 6000 ανέργους να ψάξουν να βρουν δουλειά σε άλλη χώρα, στα πλαίσια του περιορισμού των δαπανών για τα επιδόματα ανεργίας...



Αύξηση της φτώχειας και των ανισοτήτων

Πρόσφατη έρευνα των Ιρλανδικών συνδικάτων έδειξε πως το 10% των Ιρλανδών υφίσταται "διατροφική φτώχεια" δηλαδή χάνει γεύματα επειδή δεν επαρκούν τα χρήματα για να αγοράσουν τα απαραίτητα τρόφιμα. Παράλληλα το ποσοστό των Ιρλανδών σε κίνδυνο φτώχειας στην χώρα αυξήθηκε στο 16%. Με όλα αυτά η ανισότητα στην χώρα αυξάνεται (με λιγότερο ταχείς ρυθμούς από εκείνους των χωρών του Νότου αξίζει και εδώ να σημειωθεί). Θα πρέπει να υπογραμμίσουμε πως ακόμα και μετά τις περικοπές, τα επιδόματα ανεργίας είναι διπλάσια των αντίστοιχων Ελληνικών όπως και οι ανάλογες παροχές που προστατεύουν τους πιο ευάλωτους.
Παρότι όμως η Ιρλανδία είχε υπουργούς που δεν συναινούσαν αυθόρμητα στην κάθετη και βίαιη περικοπή του κοινωνικού κράτους με τον ίδιο ενθουσιασμό που επέδειξαν οι δικοί μας, η λογική της λιτότητας οδήγησε σε συνεχή περιορισμό του. Οι πρόσφατες μόνο περικοπές στο σύστημα πρόνοιας και επιδομάτων της Ιρλανδίας ήταν εκτενείς μέσα σε ένα συνολικό πλαίσιο περικοπών που έφτασε τα 2.5 δισ. Ευρώ

 

Ένα μοντέλο που οδηγεί πού;


Ο Terrence McDonough καθηγητής οικονομικών στο Δουβλίνο, μιλώντας στο συνέδριο του Ινστιτούτου Levy που έγινε πρόσφατα στην Αθήνα, μίλησε για μια "ανάκαμψη" σχήματος L: για την Ιρλανδία: δηλαδή μη-ανάκαμψη. Ισχυρίστηκε πως η λιτότητα έχει επιτύχει να ρίξει τις οικονομίες των χωρών όπου εφαρμόζεται ένα σκαλοπάτι πιο κάτω για το ορατό μέλλον. Η πτώση της Ιρλανδίας έγινε από ψηλότερο επίπεδο και ήταν μικρότερη από την Ελλάδα αλλά παρόλα αυτά "πέφτει κατηγορία"... Η Ιρλανδία όπως και όλη η Ευρώπη καλείται να βρει ένα νέο μοντέλο ανάπτυξης, που δεν θα διώχνει τον πληθυσμό της από τη χώρα, ούτε θα γεμίζει τις γραμμές των συσσιτίων και θα φουσκώνει τα πλήθη των απόρων, ούτε θα ζει από τους φοροφυγάδες όλου του κόσμου. Δεν συμβαίνει βέβαια κάτι τέτοιο: Ήδη η κυβέρνηση της Ιρλανδίας έχει κάνει σαφές πως μπορεί η επιτήρηση της τρόικα να έχει τελειώσει, αλλά η λιτότητα θα συνεχίζεται: το σύμφωνο σταθερότητας που δεσμεύει τα δημοσιονομικά των χωρών της Ευρωζώνης δρα σαν δεσμά που καθηλώνουν την χώρα - την Ευρωπαϊκή περιφέρεια ολόκληρη - σε μακρά στασιμότητα και αποδυνάμωση, παρότι μάλιστα η Ιρλανδία ήταν εξαρχής και παραμένει μια χώρα της οποίας η οικονομία είχε "εξαγωγικό προσανατολισμό", όσο στρεβλός και να ήταν αυτός..
Σε πρόσφατο κύριο άρθρο της εφημερίδας Guardian επισημαίνονταν η ειδική θέση της Ιρλανδίας και οι ιδιαιτερότητές της:
"Ύστερα από πέντε χρόνια προϋπολογισμών με το χασαπομάχαιρο οι ανησυχητικές στατιστικές παραμένουν. Το δημόσιο χρέος που ήταν προηγουμένως χαμηλό, παραμένει σαφώς υψηλότερο του Ακαθάριστου Εθνικού Προϊόντος και παρότι το Δουβλίνο το χρηματοδοτεί προς το παρόν περήφανα μέσω των αγορών, οποιοσδήποτε νέος γύρος ανησυχίας στις αγορές θα μπορούσε να το στείλει πάλι στην εντατική… Το ανθρώπινο κόστος έχει υπάρξει απελπιστικό. Παρόλα αυτά από τις θέσεις εργασίας μέχρι το ΑΕΠ τα δεδομένα δείχνουν επιτέλους πως κάποια στροφή αρχίζει να συμβαίνει. Συνεπάγεται αυτό πως αν υποφέρεις αρκετό από τον πόνο, θα κερδίσεις στο τέλος; Δεν υπάρχει καμία τέτοια βεβαιότητα…
… Η Ιρλανδία ήταν μάλλον σε καλύτερη θέση από κάποιες άλλες χώρες να αποφύγει πολλές από τις πολλές παγίδες που στήνει η λιτότητα. Ο ρόλος των ξένων εταιρειών σε τομείς όπως η υψηλή τεχνολογία καθιστά τις συνολικές επενδύσεις λιγότερο εξαρτημένες από τις διαθέσεις στο εσωτερικό της χώρας. Και πέρα από την ψυχολογία του επιχειρείν, υπάρχει η ευρύτερη στωική ψυχολογία ενός παραδοσιακά φτωχού πληθυσμού ιδιοκτητών, που ποτέ δεν πολυπίστεψε στα πλούτη που απέκτησε στην διάρκεια της ευημερίας. Ένα ιδιάζον κομματικό σύστημα που κριαρχείται από δύο Κεντροδεξιά κόμματα επέτρεψε στους ψηφοφόρους να εκτονωθούν το 2011 συντρίβοντας την μία κυβέρνηση χωρίς να αλλάζουν θεμελιωδώς την πορεία της χώρας. Ο θρίαμβος της λιτότητας στην Ιρλανδία δεν είναι εξασφαλισμένος και αν έρθει θα έχει συμβεί με φριχτό κόστος. Η ιστορία ενός νησιού που υπέφερε σιωπηλά δεν έχει μεταφέρεται εύκολα σε άλλες χώρες, όπου ο αέρας είναι γεμάτος με περισσότερη οργή"

Η Ιρλανδία δείχνει τις συνέπειες της παραμονής στη λογική της λιτότητας. Ο "καλός μαθητής" έχει διώξει τους πολίτες του από την χώρα, μειώνει τις κρατικές παροχές, κλείνει νοσοκομεία και δεν έχει κανένα εμφανώς βιώσιμο μοντέλο ανάπτυξης παρά τον εξαγωγικό του προσανατολισμό. Αυτή η μονιμοποίηση της στασιμότητας, η εξοικείωση με την μόνιμη απώλεια του βιοτικού επιπέδου και με τον "υποβιβασμό οικονομικής κατηγορίας" είναι το καλό σενάριο της ΕΚΤ. Είχα αναφέρει πέρυσι πως το μέλλον ενός "σταθεροποιημένου κράτους λιτότητας", με μια μόνιμη απώλεια βιοτικού επιπέδου, δημοκρατίας και δυνατοτήτων, είναι ένα από τα δυστοπικότερα (και φοβούμαι πιθανότερα ερήμην αντιδράσεων) σενάρια για το μέλλον της Ευρώπης. Μια "ανάκαμψη για λίγους" είναι στα χαρτιά. Επαναλαμβάνω εδώ μια σαφή παρατηρηση - προειδοποίηση:
"... η επιβολή δημοσιονομικής λιτότητας σε πολλές χώρες στην σημερινή κρίση θα διασφαλίσει όχι μόνο πως οι σημερινές απώλειες [στο βιοτικό επίπεδο των ασθενέστερων και επισφαλέστερων εργαζομένων] θα είναι τεράστιες, αλλά και πως οι συνθήκες εργασίας που απολάμβαναν μέχρι τώρα θα χαθούν για πάντα. Χρόνια, δεκαετίες, κατακτήσεων που αποκτήθηκαν με κόπους από τους εργάτες εξατμίζονται στον βωμό της λιτότητας
Δεν προκαλεί έκπληξη. Οι νεοφιλελεύθεροι χρησιμοποίησαν την παρατεταμένη κρίση για να ξαναεπιβάλουν το δικό τους πρόγραμμά μεταφοράς εισοδήματος και πλούτου προς τις ελίτ και να βάλουν το τελευταίο καρφί στο φέρετρο του κράτους - πρόνοιας. Αυτή είναι η ατζέντα τους και όλα τα χρηματοοικονομικά αλαμπουρνέζικά - για την επικείμενη χρεοκοπία και την εξέγερση των αγορών ομολόγων - δεν είναι παρά ένα παραπέτασμα καπνού για τις πιο φιλοχρήματές τους φιλοδοξίες"
Όλα αυτά είναι επαρκής λόγος να επιλέξει όλη η Ευρώπη έναν τελείως διαφορετικό δρόμο...

7.12.13

Υπερκειμενικές συνδέσεις προς την εικόνα του Νέλσονος Μαντέλα που θα γυρίζει στον τάφο του


[πηγή: Ημερησία]
«Αποχαιρετούμε, σήμερα, μαζί με ολόκληρη την παγκόσμια κοινότητα, τον ήρωα που έγραψε μοναδικές σελίδες στη νεότερη ιστορία της, το σύμβολο των αγώνων για ανθρώπινη αξιοπρέπεια, ισότητα και ελευθερία, σε έναν καλύτερο και πιο δίκαιο κόσμο» αναφέρει στο μήνυμά του ο πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς.
«Το πρότυπο της ταπεινότητας, της ανιδιοτέλειας και της ανθρωπιάς, τον ιδεολόγο αγωνιστή ενάντια στη βία, το απαρτχάιντ και σε κάθε μορφής ρατσισμό» συνεχίζει, λέγοντας πως «οι Έλληνες θα τιμούμε για πάντα τη μνήμη του».
...
«Ο Νέλσον Μαντέλα είχε το προνόμιο να περάσει στο χώρο της παγκόσμιας ιστορίας, εδώ και πολλά χρόνια, ως εμβληματική φυσιογνωμία του οικουμενικού αγώνα κατά του ρατσισμού και της ξενοφοβίας» ανέφερε ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και υπουργός Εξωτερικών Ευ.Βενιζέλος.
«Ως σύμβολο του διαρκούς αγώνα για την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, ισότητα  και ελευθερία. Τον αποχαιρετά όλη η ανθρωπότητα σε μια εποχή που, δυστυχώς, πολλές από τις κατακτήσεις του δημοκρατικού  πολιτικού πολιτισμού  αμφισβητούνται»συνέχισε. 

«Το όνομα και η εικόνα του ας ευχηθούμε να λειτουργούν πάντα ως σημείο αναφοράς με ουσιαστικό θεσμικό και κοινωνικό περιεχόμενο» κατέληξε ο Ευ.Βενιζέλος."

2.12.13

Πείνα, λιποθυμίες και η χρησιμότητα του λαϊκισμού: μια συζήτηση με τον Πάσχο Μανδραβέλη

Με αφορμή μια συζήτηση με τον Πάσχο Μανδραβέλη στο twitter

[Δημοσιεύθηκε στην διαδικτυακή Αυγή 2/12/2013]



Η είδηση-μαϊμού (όπως ήταν σχεδόν εξαρχής φανερό νομίζω) περί θανάτου από πείνα 16χρονου στην Πλατεία Αμερικής, προκάλεσε μια συζήτηση στο twitter με τον Πάσχο Μανδραβέλη που άδραξε την αφορμή να καταγγείλει την ψευδή καταστροφολογία της αριστεράς.

Του υπέδειξα πως η πείνα στην Ελλάδα δεν είναι μύθος, παραπέμποντάς τον  στο σχετικό άρθρο της Ημερησίας (προκειμένου να μην υπάρχει θέμα επαρκούς καθεστωτικότητας των πηγών). Ο ΠΜ σε ποστ στου στο twitLonger απάντησε πως δεν υπάρχει πείνα στην Ελλάδα, μόνο φτώχεια και ότι όλα αυτά περί λιποθυμιών από την πείνα στα σχολεία είναι "hoaxes" - αστικοί μύθοι: "Η φτώχεια δεν είναι hoax. Είναι πραγματικότητα. Οι λιποθυμίες από την πείνα, είναι hoax. Ποτέ δεν στοιχειοθετήθηκαν, πάντα ήταν καταγγελίες του στιλ «άκουσα...», «μου είπαν...» κ.λπ".

Επισήμανα αρχικά στον κ. Μανδραβέλη πως οι λιποθυμίες στα σχολεία έχουν καταγγελθεί με πλήρη επωνυμία π.χ. στους New York Times. Το γεγονός ότι συγκεκριμένα στοιχεία αναφέρονται και παρατίθενται σε ξένη εφημερίδα, θα έπρεπε να είχε υποψιάσει τον αρθρογράφο ίσως πως ο λόγος που δεν εμφανίζονται ονοματεπώνυμα πεινασμένων παιδιών μπορεί να έχει κάνει με την απροθυμία των καθηγητών να τα στιγματίσουν (σε μια γνωστής κανιβαλικότητας ελληνική δημοσιογραφία σημειώνω), με το ευαίσθητο του θέματος γενικά, αλλά και με τυχόν νομικές συνέπειες που θα είχε μια τόσο καραμπινάτη παραβίαση του ιδιωτικού απορρήτου δεδομένης της ελληνικής νομοθεσίας. Οι καταγγελίες είχαν όμως έγκυρη πηγή: προέρχονταν από τις ΕΛΜΕ (π.χ εδώ μια πρόσφατη σχετική καταγγελία) ή από συλλόγους γονέων. Αυτό ισχύει και για προηγούμενες καταγγελίες που είχε σταχυολογήσει τον Μάρτιο ο κ. Μανδραβέλης από την Αυγή. Αν ρωτούσε κανείς διδάσκοντες σε διάφορες περιοχές της χώρας, θα τον διαβεβαίωναν ότι παρόμοιες καταγγελίες κάθε άλλο παρά ανυπόστατες ήταν: Μετάφεραν αυτό που πολλοί από μας ακούγαμε από φίλους εκπαιδευτικούς, πως είχε επανεμφανιστεί παιδικός υποσιτισμός στην Ελλάδα. Σε ευρεία κλίμακα. Ένα μεγάλο μέρος των περιστατικών αντιμετωπιζόταν εκ των ενόντων, μέσα από τη σχολική κοινότητα.

Αν το θέμα είναι η ύπαρξη ή μη πείνας και λιποθυμιών,λοιπόν, το θέμα ξεκινά πριν τρία χρόνια. Αν είχε δίκιο ο κ. Μανδραβέλης το 2011 όταν πρωτοξεκίνησε να καταγγέλλει αυτόν τον "αβάσιμο λαϊκισμό", και όλο αυτό ήταν μια συστηματική επικοινωνιακή υπερβολή της Αυγής, την οποία καταγγέλλει για "προπαγάνδα της συγκίνησης", τότε όλη η έρευνα που παρατίθεται στην Ημερησία θα πρέπει να είναι επινοημένη! Διότι η έρευνα την οποία σχολιάζει ο αρθρογράφος της Καθημερινής, από το Ίδρυμα Νιάρχος, που δύσκολα το λες προμαχώνα του μηδενιστικού αριστερισμού, λέει πως υπήρχε πείνα, πως οι καταγγελίες που αποκήρυττε ο Πάσχος Μανδραβέλης ως υπερβολικές και πολιτικά υποκινούμενες, δεν ήταν καθόλου:
"Όταν ξεκίνησε το πρόγραμμα το 2012, το 60% από τις περίπου 16.000 οικογένειες που επωφελούνται αντιμετώπιζε επισιτιστική ανασφάλεια, ενώ το 23% (περίπου 8.000 μαθητές) από αυτές ήταν αντιμέτωπο με την πείνα. Επιπλέον το 9% των παιδιών βρέθηκαν λιποβαρή. «Αποδεικνύεται πως οι κραυγές αγωνίας των διευθυντών είναι αληθινές και δεν σχετίζονται με πολιτικές σκοπιμότητες», σχολιάζει η πρόεδρος του Ινστιτούτου Prolepsis και καθηγήτρια της ιατρικής σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, Αθηνά Λινού."
Αποδεικνύεται λοιπόν πως η ανησυχία του κ. Μανδραβέλη περί συναισθηματικής υπερφόρτωσης ήταν άστοχη. Οι καταγγελίες οδήγησαν σε έρευνες, στην επιβεβαίωση του προβλήματος του υποσιτισμού, σε πράξεις αλληλεγγύης, σε δημόσια παρέμβαση. Αν δεν είχαν γίνει, αν όλοι έκαναν πως δεν υφίσταται ζήτημα πείνας, όπως προτιμούσε ο ΠΜ τότε δεν θα υπήρχε και οργανωμένη αντίδραση. Ο αρθρογράφος βλέπει την διαπίστωση του Prolepsis και θεωρεί πως επιβεβαιώνεται η μη-ύπαρξη υποσιτισμού επειδή αντιμετωπίστηκε ήδη - στα 200+ σχολεία που αφορά το πρόγραμμα "Σίτιση και υγιεινή διατροφή". Δεν πεινάνε πια, πεινούσαν! Άρα δεν υπάρχει θέμα πείνας! Το πρόγραμμα όμως προέκυψε μετά από την επιβεβαίωση των καταγγελιών που ο ίδιος ο ΠΜ θεωρούσε υπερβολικές και αβάσιμες όταν έγιναν! Καταδικάζοντας την "προπαγάνδα της συγκίνησης" αναρωτιέται κανείς αν ο αρθρογράφος προτιμά την "αποσιώπηση της απάθειας" για ένα τόσο μείζον κοινωνικό θέμα. Η αποσιώπηση και η υποβάθμιση των συμβάντων ήταν άλλωστε και η κυρίαρχη στάση των καθεστωτικών ΜΜΕ για δυσάρεστα θέματα οικονομικής δυσπραγίας αυτής της βαρύτητας μέχρι πρόσφατα.

Προφανώς το ίδιο το πρόγραμμα Prolepsis, όμως, δεν έχει σαν στόχο την κάλυψη όλων των περιπτώσεων υποσιτισμού και τροφικής ανεπάρκειας. Οι επώνυμες καταγγελίες (1 07' 50") συνεχίζονται ακόμα και σήμερα.

Η περαιτέρω επιβεβαίωση ότι το πρόβλημα του υποσιτισμού παραμένει και σοβεί, έρχεται από τον ΟΟΣΑ. Στην πρόσφατη έκθεσή του, ακόμα και αυτός ο "τεχνοκρατικός" οργανισμός, ανάμεσα σε μέτρα που εγγυώνται την επίταση του προβλήματος της φτώχειας και της ανέχειας (επιμένω: το κινητήριο όραμα όλων αυτών για την Ευρώπη είναι η Αγγλία του Ντίκενς), θεωρεί το θέμα του επισιτισμού των φτωχότερων παιδιών αρκετά σημαντικό ώστε να ελεήσει να προτείνει "στοχευμένα", με βάση το εισόδημα, μέτρα για τα σχολεία (αγνοώντας προφανώς τον στιγματισμό που θα προκαλέσει μια τέτοια "στόχευση", αλλά άλλη συζήτηση αυτή) . Αυτό το κάνει γιατί θεωρεί (σε μια έκθεση που υποτιμά συστηματικά την έκταση της ανθρωπιστικής καταστροφής που έχει προκαλέσει η πολιτική της οποίας ο ΟΟΣΑ παραμένει ανυποχώρητος υποστηρικτής) πως το 10% όλων των παιδιών στα σχολεία αντιμετώπιζαν την πείνα ή κινδύνευαν από αυτήν το 2012:



Ο ΠΜ βεβαίως έχει δίκιο σε ένα πράγμα: ότι η φτώχεια δεν φέρνει μόνο λιποθυμίες, φέρνει παραδόξως και παχυσαρκία, λόγω της φτηνής διατροφής, ένα φαινόμενο που ονομάζεται "παράδοξο πείνας-παχυσαρκίας" όπως σωστά αναφέρει. Όμως αν διάβαζε τις αναφορές σε αυτό το φαινόμενο ο ΠΜ θα διαπίστωνε πως πείνα και παχυσαρκία είναι όψεις του ιδίου νομίσματος της προβληματικής διατροφής - και συνυπάρχουν. Έτσι οι New York Times αναφερόμενοι στην συνοικία Bronx της Νέας Υόρκης σημειώνουν πως είναι και μια από τις περιοχές των ΗΠΑ με τα υψηλότερα ποσοστά παχυσαρκίας και ταυτόχρονα η περιοχή με το υψηλότερο ποσοστό ανθρώπων που δεν είχαν χρήματα να αγοράσουν φαΐ να φάνε κάποια στιγμή τους τελευταίους 12 μήνες. Το ότι αναφέρει αυτές τις δύο εκδηλώσεις της προβληματικής επισίτισης ως αμοιβαία αποκλειόμενες, παρότι αναφέρεται εκπεφρασμένα στο "παράδοξο πείνας και παχυσαρκίας", δείχνει ότι δεν έχει μάλλον καταλάβει σε τι αναφέρεται.

Μαντατοφόροι κακών

Αφού δεν είχε νέα ευχάριστα να πει / καλύτερα να μη μας πει κανένα

Ανακεφαλαιώνω: Παρά την αρχική σιωπή των καθεστωτικών ΜΜΕ, ο εναλλακτικός τύπος και ο τύπος της αριστεράς, μαζί με τα κοινωνικά μέσα και τις οργανώσεις γονέων και εκπαιδευτικών είχε επισημάνει και αναδείξει από την αρχή της κρίσης την ανάδυση του υποσιτισμού ανάμεσα σε παιδιά των σχολείων στις υποβαθμισμένες περιοχές της χώρας (προφανώς και στους γονείς τους, σημειώνω) και όχι μόνο. Σε τοπικό επίπεδο οι ίδιοι οι καταγγέλλοντες των οποίων τους γείτονες, τους μαθητές και τους γνωστούς αφορούσε και αφορά το δράμα, έδρασαν για να καλύψουν όσο μπορούσαν με ίδιες δυνάμεις το πρόβλημα - συνέβη εκτενώς, σε όλη την Ελλάδα. Οι καταγγελίες αυτές κάποια στιγμή πέρασαν επιλεκτικά στα κανάλια. Η κυβέρνηση, αντιμέτωπη με μια επισιτιστική κρίση, αναγκάστηκε να παρέμβει επιλεκτικά και πυροσβεστικά. Τόσο το ίδρυμα Νιάρχος, όσο και ο ΟΟΣΑ αναγνωρίζουν την πραγματικότητα και την τεράστια κλίμακα του προβλήματος. Η δημοσιοποίηση της πραγματικότητας (παρά τις παραινέσεις σε μνημονιακή σιωπή των καθωσπρέπει γραφίδων) οδήγησε σε πραγματικές πρωτοβουλίες ανακούφισης και προβληματισμό, σε αναζήτηση σε σχολεία και σε γειτονιές για το αν υπάρχουν παρόμοια φαινόμενα, σε ανακάλυψη περισσότερων παιδιών με ανάλογα προβλήματα. Η "προπαγάνδα της συγκίνησης" που λέει ο κ. Μανδραβέλης, η καταγραφή της πραγματικής έκτασης της κρίσης που λέω εγώ, συγκίνησε: δημιούργησε κινήσεις αντιμετώπισης του προβλήματος. Όχι μόνο επέτρεψε αλλά επέβαλε "τη κουβέντα για την αντιμετώπιση των συνεπειών της κρίσης" - απλά η "νηφαλιότητά" της μετριαζόταν από την αναγνώριση πως η κρίση δεν θα πάψει αν δεν εκλείψει η λιτότητα και η περιοριστική πολιτική, η ταξική πολιτική αναδιανομής πλούτου προς τα πάνω και προς τα έξω.

Ο χρήσιμος "λαϊκισμός"

Η συζήτηση αυτή αφορά πολύ ευρύτερα θέματα από το συγκεκριμένο. Δεν θα έμπαινα στον κόπο να γράψω αυτό το άρθρο αν η συγκεκριμένη κριτική, σε διάφορες παραλλαγές και ανάλογα προσαρμοσμένη, δεν αρθρωνόταν από πολλούς μνημονιακούς απολογητές σαν τμήμα μιας αλυσίδας κατηγοριών: "δεν τρέχει τίποτα το δραματικό στην Ελληνική κοινωνία, και να τρέχει τα παραλέτε, και να μην τα παραλέτε δεν βοηθάτε, και να βοηθάτε έχετε άλλους σκοπούς, και να μην έχετε άλλους σκοπούς είστε λαϊκιστές". Η ομολογία της καταστροφής είναι αδιανόητη, η πραγματικότητα πρέπει να φτιασιδώνεται, ο αλληλέγγυος πρέπει να εμφανίζεται ως κάποιου είδους υστερόβουλος, διότι αλλιώς το ηθικό σύμπαν του μνημονιακού ανορθολογισμού δεν ξέρει πώς να τον κατατάξει...

Αντίθετα με τα όσα άσκεφτα επαναλαμβάνονται, οι πρωτοφανείς για τη χώρα μας τα τελευταία χρόνια πρωτοβουλίες αλληλεγγύης και αλληλοϋποστήριξης - από τα αλληλέγγυα συσσίτια στις γειτονιές μέχρι τα δημοτικά κοινωνικά ιατρεία, από τις κινήσεις Χωρίς Μεσάζοντες μέχρι τις κινήσεις επανασύνδεσης του ρεύματος σε φτωχές οικογένειες και από τα κοινωνικά παντοπωλεία μέχρι τα δωρεάν μαθήματα σε άπορους μαθητές, μεταξύ πολλών άλλων - τροφοδοτήθηκαν ακριβώς από τους ανθρώπους εκείνους που ευαισθητοποιήθηκαν μέσω των εμπειριών τους και των ειδήσεων της έκτασης της κοινωνικής κρίσης στην χώρα μας. Η πληροφόρηση για το μέγεθος των προβλημάτων, όπως φυσικά και η ίδια εμπειρία, κινητοποίησε συμπολίτες μας να προσφέρουν εθελοντικά, αλλά και αντίστροφα: ήταν οι ίδιοι οι αλληλέγγυοι συμπολίτες, ή όσοι εργάζονταν δίπλα σε ευάλωτες ομάδες πληθυσμού που "διέσπερναν" τα δυσάρεστα νέα. Τον ρόλο αυτό δεν τον έπαιξαν τα καθεστωτικά μέσα.

Χωρίς αυτήν την κινητοποίηση, δεν θα υπήρχαν επιπλέον οι παρεμβάσεις του κράτους, των ΜΚΟ και τώρα του ΟΟΣΑ. Τα προβλήματα που κρύβονται κάτω από το χαλί παραμένουν εκεί, καμία πάνσοφη και αγαθή τεχνοκρατία δεν επιτηρεί την Ελληνική κοινωνία για να θεραπεύσει τις πληγές που της επιφέρει η λιτότητα. Τουναντίον.

Και ερχόμαστε στην λοιδωρημένη "Αυγή". Θα μπορούσε να κάνω τη συζήτηση αυτή με τον Πάχο Μανδραβέλη μέσα από το ιστολόγιό μου ή τα κοινωνικά μέσα δικτύωσης. Επιστρέφω και μεταφέρω τη συζήτηση από τα παλιά άρθρα της εφημερίδας και το twitter μέσω της Καθημερινής, πάλι εδώ, για να κλείσει ο κύκλος. Αποδεικνύεται με όλα αυτά πως η Αυγή είχε καλύψει μια πραγματική είδηση, πως οι αναφορές της, που αναδημοσιεύθηκαν ευρύτατα σε όλο το διαδίκτυο, έπαιξαν έναν ρόλο συναγερμού για περαιτέρω κοινωνικές παρεμβάσεις και πως έκανε τελικά τη δουλειά της: πληροφόρησε το αναγνωστικό της κοινό για την ανάδυση μιας σημαντικότατης κοινωνικής κρίσης. Αν αυτός είναι "λαϊκισμός" πρόκειται για έναν εξαιρετικά χρήσιμο λαϊκισμό...

23.11.13

Περί πολιτικής ανυπακοής και υπακοής: Χάουαρντ Ζιν

Δημοσιεύθηκε στην διαδικτυακή Αυγή, 23.11.2013

Στα κοινωνικά μέσα δικτύωσης, κάνει αυτές τις ημέρες "τον γύρο" η δημόσια ανάγνωση μιας ομιλίας του μεγάλου Αμερικανού ιστορικού και πολιτικού ακτιβιστή Howard Zinn από τον Matt Damon. Η ομιλία αυτή με τίτλο "The Problem is Civil Obedience" ("Το πρόβλημα είναι η Πολιτική Υπακοή")  ήταν η εισήγηση του Χάουαρντ Ζιν σε μια δημόσια συζήτηση για το θέμα της πολιτικής ανυπακοής, που διεξήχθη στο Πανεπιστήμιο Johns Hopkins της Βοστώνης το 1970, στην οποία ο Χάουαρντ Ζιν συμμετείχε, "σκαστός" από την παρουσία στο δικαστήριο για απόδοση ποινής (που σημαίνει ότι τελικά φυλακίστηκε εξαιτίας της απουσίας του αυτής), στο οποίο είχε καταδικαστεί για μια πράξη πολιτικής ανυπακοής: το συμβολικό κλείσιμο μιας στρατιωτικής βάσης και την σχετική "παρακώλυση συγκοινωνιών". Η απαγγελία της ομιλίας αυτής από τον Ματ Ντέιμον, έγινε σε μια τιμητική εκδήλωση για τον Χάουαρντ Ζιν και την πολιτική του κληρονομιά που διεξήχθη στην Βοστώνη στις 31/12/2012. Ο Ματ Ντέιμον ήταν οικογενειακός φίλος με τους Ζιν.
Για να γίνει κατανοητή η θέση του Χάουαρντ Ζιν για το εξαιρετικά επίκαιρο στην χώρα μας θέμα της Πολιτικής Ανυπακοής και του πολιτικού ακτιβισμού, μεταφράσαμε τις "'Επτά κατευθύνσεις για την πολιτική ανυπακοή" του Ζιν από το βιβλίο του "Disobedience and Democracy: Nine Fallacies on Law and Order" (Ανυπακοή και Δημοκρατία, Εννέα Πλάνες για τον Νόμο και την Τάξη - 1968) ενώ παραθέτουμε στο τέλος της σελίδας την ομιλία στα Αγγλικά (με σύνδεση στο πλήρες της κείμενο):

Επτά κατευθύνσεις για την πολιτική ανυπακοή 
1. Η πολιτική ανυπακοή είναι η εσκεμμένη, στοχευμένη παραβίαση του νόμου για έναν ζωτικό κοινωνικό σκοπό. Μπορεί όχι απλά να είναι δικαιολογημένη αλλά και να είναι και απαραίτητη όταν διακυβεύεται κάποιο θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα, και όταν τα νόμιμα μέσα είναι ανεπαρκή για την εξασφάλιση του δικαιώματος αυτού. Μπορεί να πάρει την μορφή της παραβίασης ενός απεχθούς νόμου, της διαμαρτυρίας εναντίον μιας άδικης κατάστασης, ή της συμβολικής εφαρμογής του επιθυμητού νόμου ή της συνθήκης. Ενδεχομένως να θεωρηθεί τελικά νόμιμη, ενδεχομένως και όχι, λόγω του συνταγματικού ή του διεθνούς δικαίου, αλλά στόχος της είναι πάντα το κλείσιμο του χάσματος μεταξύ του νόμου και του δίκιου, σαν μια ατέρμονη διαδικασία ανάπτυξης της δημοκρατίας
2. Η γενική υπακοή στον νόμο δεν έχει καμία κοινωνική αξία, όπως δεν έχει αξία και η γενική ανυπακοή στον νόμο. Η υπακοή σε κακούς νόμους σαν τρόπος ενστάλαξης κάποιας αφηρημένης υπακοής στo "κράτος δικαίου", στη "νομοκρατία", το μόνο που μπορεί να πετύχει είναι να ενθαρρύνει την ήδη ισχυρή έφεση των πολιτών να υποκύπτουν στην εξουσία των αρχών και να εγκαταλείπουν την αμφισβήτηση της καθεστηκυίας τάξης. Η εξύμνηση του "κράτους δικαίου" ως απόλυτης αρχής είναι σημάδι ολοκληρωτισμού, και είναι δυνατόν να υπάρχει ατμόσφαιρα ολοκληρωτισμού σε μια κοινωνία που έχει πολλά από τα χαρακτηριστικά της δημοκρατίας. Η παρότρυνση προς του πολίτες να μην υπακούν άδικους νόμους, και το καθήκον των πολιτών να μην υπακούν επικίνδυνους νόμους αποτελεί μέρος της ίδιας της ουσίας της δημοκρατίας, που δέχεται πως η κυβέρνηση και οι νόμοι της δεν είναι ιεροί αλλά εργαλεία που υπηρετούν συγκεκριμένους σκοπούς: τη ζωή, την ελευθερία, την ευτυχία. Τα εργαλεία μπορεί να απορρίπτονται Οι σκοποί όχι.
3. Η πολιτική ανυπακοή μπορεί να αφορά παραβίαση νόμων που δεν είναι οι ίδιοι απεχθείς, προκειμένου να υπάρξει διαμαρτυρία για κάποιο πολύ σημαντικό ζήτημα. Σε κάθε περίπτωση η σημαντικότητα του νόμου που παραβιάζεται θα πρέπει να μετριέται σε σχέση με την σημαντικότητα του ζητήματος. Ένας νόμος οδικής κυκλοφορίας που παραβιάζεται προσωρινά δεν είναι συγκρίσιμης σημασίας με την ζωή ενός παιδιού που το πατάει κάποιο αυτοκίνητο· η παράνομη είσοδος σε γραφεία δεν είναι καθόλου συγκρίσιμη με τον θάνατο ανθρώπων στον πόλεμο· η παράνομη κατάληψη ενός κτηρίου δεν είναι εξίσου αμαρτωλή με τις διακρίσεις στην παιδεία. Μια και δεν είναι μόνο κάποιοι συγκεκριμένοι νόμοι, αλλά οι γενικές συνθήκες που μπορεί να είναι αφόρητες, νόμοι που υπό κανονικές συνθήκες μπορεί να είναι από μόνοι τους θεμιτοί ενδέχεται να χρειαστεί να παραβιαστούν στα πλαίσια διαμαρτυρίας.
4. Αν μια συγκεκριμένη πράξη πολιτικής ανυπακοής αποτελεί μια ηθικά δικαιολογήσιμη πράξη διαμαρτυρίας, τότε η φυλάκιση όσων εμπλέκονται στην πράξη αυτή είναι ανήθικη και οφείλει να απορρίπτεται και να αμφισβητείται μέχρι τέλους. Ο διαμαρτυρόμενος δε χρειάζεται να δεχθεί τον νόμο που ορίζει την τιμωρία του, περισσότερο από τον νόμο που παραβίασε. Μπορεί να υπάρξουν φορές κατά τις οποίες άνθρωποι που μετέχουν σε μια διαμαρτυρία μπορεί να επιλέξουν να πάνε φυλακή σαν μέθοδο συνέχισης της διαμαρτυρίας τους, σαν τρόπο για να υπενθυμίσουν την αδικία στους συμπατριώτες τους. Αλλά αυτό είναι διαφορετικό από την ιδέα πως θα πρέπει να πάνε φυλακή στα πλαίσια κάποιου κανόνα που έχει σχέση με την πολιτική ανυπακοή. Το βασικό ζήτημα είναι να διατηρείται μέχρι τέλους το πνεύμα της διαμαρτυρίας, είτε αυτό επιτυγχάνεται με την παραμονή στη φυλακή ή με την αποφυγή της φυλάκισης. Η αποδοχή της φυλάκισης με μεταμέλεια ως αποδοχή των "κανόνων", ισοδυναμεί με την ξαφνική μεταστροφή προς ένα πνεύμα υποτέλειας, προς έναν ευτελισμό της σοβαρότητας της διαμαρτυρίας
5. Όσοι συμμετέχουν σε πράξεις πολιτικής ανυπακοής θα πρέπει να επιλέγουν τακτικές κατά το δυνατόν μη-βίαιες, που να συμβαδίζουν με την αποτελεσματικότητα της διαμαρτυρίας και την σοβαρότητα του ζητήματος. Θα πρέπει να υπάρχει κάποια εύλογη σχέση μεταξύ του βαθμού της αναταραχής και της σημαντικότητας του προκείμενου ζητήματος. Η διάκριση μεταξύ βλάβης σε ιδιοκτησία και βλάβης σε ανθρώπους θα πρέπει να είναι μείζονος σημασίας. Οι τακτικές εναντίον ιδιοκτησιών μπορεί να περιλαμβάνουν (και πάλι ανάλογα με την αποτελεσματικότητα και το είδος του ζητήματος): απαξίωση (όπως στα μποϋκοτάζ), ζημιές, προσωρινή κατάληψη και μόνιμη ιδιοποίηση. Όπως και να έχει η πίεση κάθε πράξης πολιτικής ανυπακοής θα πρέπει να εστιάζει ξεκάθαρα, και επιλεκτικά στο αντικείμενο της διαμαρτυρίας
6. Ο βαθμός της αναταραχής που προκαλεί η πολιτική ανυπακοή δεν θα πρέπει να ζυγίζεται απέναντι σε μια ψευδή "ειρήνη" που υποτίθεται ότι ισχύει στην υφιστάμενη κατάσταση των πραγμάτων, αλλά απέναντι στην πραγματική αναταραχή και βία που είναι κομμάτι της καθημερινής ζωής, που εκφράζεται ανοιχτά διεθνώς στους πολέμους, αλλά κρύβεται τοπικά κάτω από το προσωπείο εκείνο της "τάξης" που συγκαλύπτει την αδικία της σύγχρονης κοινωνίας
7. Το πώς σκεφτόμαστε για την πολιτική ανυπακοή θα πρέπει να συνυπολογίζει πως εμείς και το κράτος έχουμε διαφορετικά συμφέροντα και οι εκπρόσωποι του κράτους δεν θα πρέπει να μας ξεγελούν στο να το ξεχνάμε αυτό. Το κράτος επιζητά την εξουσία, την επιρροή, τον πλούτο σαν σκοπούς καθεαυτούς. Το άτομο επιζητεί την υγεία, την ειρήνη, την δημιουργική απασχόληση, την αγάπη. Το κράτος εξαιτίας της ισχύος και του πλούτου του διαθέτει πάμπολλους εκπροσώπους των συμφερόντων του. Αυτό σημαίνει πως το κάθε άτομο θα πρέπει να κατανοήσει την ανάγκη να σκέφτεται και να δρα από μόνος του ή σε συνεργασία τους συμπολίτες του.

O Ματ Ντέιμον διαβάζει την ομιλία του Χάουαρντ Ζιν 






6.11.13

Τα ΜΜΕ και το νερό στο μύλο του φασισμού



Όπως είπαμε και σε προηγούμενη ανάρτηση, είναι σίγουρο πως το χαρμάνι, αθλιότητας, μίσους προς τους ασθενέστερους, απαξίωσης της ανθρωπιάς και του ανθρωπισμού, η καθιέρωση της παρανοϊκής σκέψης και η ευρεία διάδοση του πιο άθλιου φυλετισμού στην Ελλάδα, είναι συγκρίσιμα ως προς την μαζική τους απήχηση και υιοθέτηση ενδεχομένως μόνο με την Ουγγαρία στη σημερινή Ευρώπη. Όλο αυτό, αν και έχει βαθιές ιστορικές καταβολές εδώ, δεν προέκυψε αυθόρμητα στην σημερινή κλίμακα: ήταν αποτέλεσμα πολιτικού σχεδιασμού, αλλά και αποτέλεσμα του εκτροχιασμού αυτού του πολιτικού σχεδιασμού.

Την έκταση και το πανευρωπαϊκό του κύματος μετανάστευσης ως αφορμή έκρηξης της ακροδεξιάς σε όλη την ήπειρο, την συζήτησα στην προαναφερθείσα ανάρτηση. Αλλά ο τρόπος που το μιντιακό καθεστώς, κυρίως των καναλιών της διαπλοκής αλλά και της παραπληρωματικής τους τρας-TV χειρίσθηκαν το θέμα ήταν θεωρώ μοναδικός στην Δυτική τουλάχιστον Ευρώπη, από όσο ξέρω.

Κάθε ρεπορτάζ στην τηλεόραση φρόντιζε να παρουσιάσει την παραβατικότητα ως νόρμα για όλους τους μετανάστες (με και χωρίς χαρτιά), να προκαλέσει συλλήβδην μίσος και φρίκη: ακόμα και όταν ήταν "εξαθλιωμένοι" ήταν παρόλα αυτά ταυτόχρονα "άβουλα ενεργούμενα": μια περιγραφή που κούμπωνε με τις αφηγήσεις της εθνικιστικής παράνοιας, σχετικά με τον εκάστοτε ρητορικό Εχθρό: τον Διεθνή Σιωνισμό, το Νέο Χαλιφάτο, τον Τουρκικό Νεοοθωμανισμό, τη Νέα Τάξη Πραγμάτων, τον Τζόρτζ Σόρος, τον Διεθνή Παράγοντα, τον ΣΥΡΙΖΑ και τους Άθεους κομμουνιστές. Έτσι, άνθρωποι που δεν είχαν ενοχληθεί στη ζωή τους από μετανάστη, και δεν είχαν γνωρίσει ποτέ παραβατικό μετανάστη, αποφάσισαν πως μας απειλούν όλοι, όλους συλλογικά ανεξάρτητα από το νομικό τους καθεστώς, πως τους προκαλούν ειδικά αυτοί μια αφόρητη υποβάθμιση της ζωής τους, την ίδια στιγμή που το κοινωνικό συμβόλαιο, κουτσό και ξεφτισμένο εξαρχής στην χώρα μας, γινόταν κουρέλι, οι μισθοί έφταναν στην επιβίωση και η ανεργία εκτοξευόταν στα ουράνια σαν άμεση συνέπεια των ντιρεκτίβων του μνημονίου - εκ της πολιτισμένης εσπερίας. Και αυτά όχι στον Άγιο Παντελεήμονα ή τις άλλες γειτονιές στρατηγικής εναπόθεσης των μεταναστών από το κράτος, αλλά στο Χαλάνδρι και την Χαλκίδα. Πολύ μακριά από οιαδήποτε αλλοδαπή ή μη εγκληματική συμμορία του δρόμου...

Medianächte

Όσοι ασχολήθηκαν με το αυτονόητο και οι περιθωριοποιημένοι είλωτες που ζήτησαν τα αυτονόητα, καταγγέλθηκαν από κάθε τηλεοπτικό παπαγάλο αλλά και από πηγές "υπεράνω υποψίας" (διότι η σκηνοθεσία του έξωθεν κινδύνου εν μέσω μνημονίων θέλει "πειστικούς" εκφωνητές) ως "ύποπτοι", ενώ, επειδή σε όσο κόσμο ο Θεός δεν έδωσε μυαλό τους έδωσε θεωρίες συνωμοσίας και γεωπολιτική, πέταξαν και ένα ισλαμιστικό σχέδιο για να σφίξει το αυγό, όταν διάφοροι (πολλοί εκ των οποίων ήταν άθεοι κομμουνιστές εξ όσων συνάγω) διεκδίκησαν το "νεοταξίτικο" αίτημα να δουλεύουν ασφαλισμένοι και όχι ανασφάλιστοι (που ήταν το βασικό ζητούμενο τότε των απεργών της Υπατίας θυμίζω), σε ένα ρεσιτάλ παπαρολογίας και αθλιότητας, ενδεικτικό όμως συνολικά της αντιμετώπισης του θέματος από τα ΜΜΕ:



Στη συνέχεια θα προσπαθήσω να αναδείξω πώς ο αντιμεταναστευτικός πανικός υπήρξε "βαρύ" επικοινωνιακό εργαλείο του πολιτικού-μιντιακού συστήματος σε τρεις τουλάχιστον πρόσφατες σχετικά περιπτώσεις...

Τα αρχικά επεισόδια του έργου

Η ενίσχυση της ακροδεξιάς, πέρα από την "αυθόρμητη" πηγή της, αποτέλεσε συγκροτημένη επιλογή του ΠΑΣΟΚ και των καναλιών που το στήριζαν. Αίφνης στις αρχές της προηγούμενης δεκαετίας, βρέθηκαν στο μιντιακό και πολιτικό προσκήνιο, πρόσωπα που βρισκόταν στο περιθώριο της πολιτικής και της κοινωνικής ζωής, παρουσιαστές και τρόφιμοι της Ελληνικής Τρας-TV, που όλως "παραδόξως" αποτέλεσε φωλιά και ενισχυτή της πιο γελοίας και ανερυθρίαστης ακροδεξιάς, σχολείο φασισμού, μισαλλοδοξίας, παραμορφωτικών εθνικών μύθων και ύπνου κάθε κριτικής σκέψης. Από την εξάρθρωση της 17 Νοέμβρη και μετά, ακροδεξιοί τηλεμαϊντανοί και "ακτιβιστές" που θα κατέληγαν ως βασικά συστατικά στην σαλάτα του ΛΑΟΣ, έπαιρναν σβάρνα τα κανάλια και τα καναλάκια (με ή χωρίς τσεκούρι) και πούλαγαν την ατζέντα μίσους μιας νέας ποπ-εθνικοφροσύνης.

Το ΛΑΟΣ ήταν ένα ημι-φασιστικό μόρφωμα, που με δυσκολία κατάφερνε να κρατάει τα δημοκρατικά προσχήματα, το οποίο στηρίχθηκε από το ΠΑΣΟΚ για να διεμβολίσει την ΝΔ από τα δεξιά. Ήταν παράλληλα και το πολιτικό σκέλος του πολιτισμού της Ιδιωτικής Τηλεόρασης σε όλες τις εκδοχές της: αντιπολιτισμός και ευτέλεια, ατάκα και μαγκιά, πατρίς, θρησκεία, οικογένεια και κατανάλωση, εξιδανικευμένο παρελθόν και ξενοφοβία, ανορθολογισμός και δεισιδαιμονία. Επρόκειτο για ένα χαρμάνι τοξικό και με εμβέλεια. Μαζί με το παρακράτος, από τον Δεκέμβρη του '08 και μετά, η ενίσχυσή του τέθηκε σε προτεραιότητα.

Ξεκίνησε λοιπόν ο Αντι-Δεκέμβρης: η προσπάθεια να ορισθεί και να επικρατήσει κοινωνικά το αντίπαλο δέος απέναντι στο ασχημάτιστο αίτημα του Δεκέμβρη του '08. Στα παρεπόμενα της άγριας καθεστωτικής αντίδρασης στον Δεκέμβρη η αστυνομία παραμέρισε στον Άγιο Παντελεήμονα (όπου ήδη, εκεί και αλλού, των Δεκέμβρη είχαν παραστήσει οι φασιστικές συμμορίες τους "προστάτες των νοικοκυραίων") για να την υποκαταστήσει η Χρυσή Αυγή. Στήθηκε ο τοπικός μηχανισμός διαπλοκής ναζιστών με την αστυνομία και τους διάφορους "αγανακτισμένους κατοίκους", πατώντας πάνω στο πραγματικό πρόβλημα της απόσυρσης της αστυνόμευσης, που ενείχε εν σπέρματι τον τρόπο οικοδόμησης μαφιόζικης πολιτικής πελατείας, με τη δοκιμασμένη μέθοδο του υποκόσμου. Αμέσως μετά, ενόψει τότε των ευρωεκλογών και για να δοθεί ένα τελειωτικό χτύπημα στον, ήδη υπό σκληρή και πολυμέτωπη επίθεση, ΣΥΡΙΖΑ που ένα χρόνο πριν είχε αγγίξει το 18% δημοσκοπικά, αλλά και ίσως για να αλλάξει τελείως η ατζέντα σε πιο βολικά για το καθεστώς θέματα όπως η μετανάστευση και η εγκληματικότητα, ξεκίνησε ένα απίστευτο μπαράζ τρομολαγνίας.


Ευρωκλογές 2009

Το μπλιτσκριγκ της μεταναστολογίας και της διασποράς του "μεταναστευτικού πανικού" λίγο πριν τις ευρωεκλογές του 2009, από όλα τα ΜΜΕ, κυρίως όμως τα κανάλια, υπήρξε γενικευμένο και ανελέητο. Η ένταση της εκστρατείας αυτής έγινε ερήμην μεταβολών στην μετανάστευση: δεν αυξήθηκαν οι ροές ανθρώπων προς την Ελλάδα εκείνη την περίοδο, δεν επιδεινώθηκαν πλευρές των συνθηκών ζωής τους ούτε αυξήθηκε ξαφνικά η εγκληματικότητά τους. Η κατάσταση ήταν οξυμένη σε πολλές περιοχές των μεγάλων πόλεων, ένα πρόβλημα αστυνόμευσης και εγκλωβισμού των μεταναστευτικών ροών βέβαια, σε κενό πολιτικής διαχείρισης τους, αλλά σταθερή αρκετά χρόνια συνεχώς. Οι δημοσκοπήσεις καταδείχνουν την κορύφωση αυτή και αποτυπώνουν την ένταση της επίθεσης προπαγάνδας, παρά το αραιό των μετρήσεων που έχουμε δημοσιευμένες στο διαδίκτυο.

Τον Σεπτέμβριο του 2008 για παράδειγμα στο πολιτικό βαρόμετρο της Public Issue (από όπου είναι και όλα τα σχετικά στοιχεία για λόγους συγκρισιμότητας), η μετανάστευση αξιολογείτο σαν ένα από τα πιο σημαντικά προβλήματα της χώρας μόλις από το 2% των πολιτών, ενώ ένα 3% αξιολογούσε αντίστοιχα ως μείζονα ζητήματα τα θέματα τάξης και ασφάλειας, (από 1 και 4% αντίστοιχα τον Μάρτιο του 2008).

Σεπτέμβριος 2008

Η Public Issue δεν είχε δημοσιεύσει στην συνέχεια αποτελέσματα σε αυτό τον ερώτημα μέχρι τον Ιούνιο του 2009, μήνα Ευρωεκλογών. Η μετανάστευση είχε φτάσει να θεωρείται ως μείζον πρόβλημα από το 18% και η εγκληματικότητα από το 10% τον Ιούνιο για να πέσει στο 10% και 10% αντίστοιχα τον Ιούλιο...

Ιούνιος - Ιούλιος 2009

Με το που γίνονται οι Ευρωεκλογές, και το ΠΑΣΟΚ ετοιμάζεται να ξανακερδίσει τις προφανώς επερχόμενες εκλογές, η ατζέντα αλλάζει, τα θέματα αυτά φεύγουν από τα δελτία των 8 και τα πρωτοσέλιδα - και αμέσως τον Οκτώβριο - Νοέμβριο του 2009 η μετανάστευση είναι ξανά στο 2% ως πρόβλημα και η Τάξη και Ασφάλεια στο 6 και 7% αντίστοιχα, ποσοστά ανάλογα με εκείνα που καταγράφτηκαν τον Απρίλιο που μας πέρασε και που είναι περίπου η συνηθισμένη "βάση" ποσοστών στο συγκεκριμένο ερώτημα την τελευταία πενταετία...

Οκτώβριος - Νοέμβριος του 2009
Το συμπέρασμα (που ήταν εμφανές σε όλους όσους παρακολουθούσαν τα ΜΜΕ εκείνη την εποχή) ήταν πως υπήρξε μεγάλη και ασυζητητί συντονισμένη προσπάθεια σε όλα τα ΜΜΕ, να αναδειχθεί το ΛΑΟΣ σε εκλογική "πληγή" της ΝΔ, να τρωθεί η αριστερά και να μετατεθεί όλο το κέντρο βάρους της δημόσιας συζήτησης στο "μεταναστευτικό", δημιουργώντας ένα κλίμα γενικευμένης αγριότητας εναντίον κάθε είδους μεταναστών σε όλη την Ελλάδα με Επιχειρήσεις-Σκούπα και την ανακάλυψη και ανακατάληψη του Εφετείου μετά από τρομολάγνα ρεπορτάζ με την πιο κραυγαλέα περίπτωση ίσως μέχρι τότε συνεργασίας της Χρυσής Αυγής με την ΕΛ.ΑΣ (και προβολής της από κάποια κανάλια). Οι σχετικές καταγγελίες μέσα από συμβατικά μέσα και κωλοσάιτ, ξεπέρνούσαν συχνά τα όρια του γκροτέσκου, ενώ οι μετανάστες προβοκάρονταν εκείνη την εποχή για να προκληθούν επεισόδια και να παίξουν το παιχνίδι της επιχείρησης ΛΑΟΣ.

Υπατία: Τρόμος και οιμωγή στα δελτία των 8

Η επόμενη περίοδος που συμβαίνει κάτι το ανάλογο είναι στα γεγονότα της Υπατίας. Η κάλυψη των γεγονότων (βλέπε και αρχικό βίντεο, πάνω) ήταν φεστιβάλ αχρειότητας και καλλιέργειας παρανοϊκών ηλιθιοτήτων για το ποιοι ήταν και ποιοι "τους έφεραν" να κάνουν απεργία πείνας (να διακινδυνεύσουν την υγεία τους δηλαδή) για να διεκδικήσουν το δικαίωμα στην ασφάλισή τους, ενώ οι παρουσιαστές του Mega διαμαρτύρονταν, έξω φρενών, επειδή δεν στέλνουν την αστυνομία να τους τσακίσουν μια ώρα αρχύτερα, αποφαινόμενοι περί θεμάτων ασύλου και διαχείρισης κρίσης, με πρωτοφανές πάθος. Αυτό το χαρμάνι ανοητολογίας, συνωμοσιολογίας και αερολογίας συνεχίστηκε επί εβδομάδες ενώ οι άνθρωποι έφταναν ένας - ένας στα όριά τους και μεταφέρονταν στο νοσοκομείο. Η επιδεικτική σκατοψυχία του συστήματος διάρκεσε μέχρι το τέλος της διαμαρτυρίας...




Οι ποσότητες αντιμεταναστευτικής (και βεβαίως αντι-ΣΥΡΙΖΑ) υστερίας που προέκυπτε από τα πάνελ της οργής εκτόξευσαν προσωρινά πάλι το ποσοστό του "προβλήματος μετανάστευση" στο 6% για έναν μήνα, πριν ξαναπέσει. Επαναλαμβάνω το συμπέρασμα: η πρόσληψη του μεταναστευτικού ως μείζονος "προβλήματος" για τμήμα των κατοίκων της χώρας έχει σχέση συνεπώς με την διαχείριση των μεταναστών από τα ΜΜΕ ως πρόβλημα, κάτι που το γνωρίζουν όλοι. Η τακτική αυτή έχει βέβαια περιορισμένη, αλλά κρίσιμη συχνά εμβέλεια. Το ΛΑΟΣ μέσω όλων αυτών εγκαταστάθηκε στο πολιτικό σύστημα. Παράλληλα και ταυτόχρονα επεδίωκε να φανεί συστημικό και αξιόπιστο, κάτι που μέσα σε λίγα χρόνια θα το καθιστούσε θεμιτό συνεργάτη για τους συστημικότερους των συστημικών και εφαλτήριο μετεγγραφών για την κατάληψη της ΝΔ. Αυτή η συστημικότητά του θα αποτελούσε και την Αχίλλειο πτέρνα του, εν μέσω μνημονιακής καταστροφής, και το κατέστησε προπομπό της χαρντ-κορ εκδοχής του: της νεοναζιστικής Χρυσής Αυγής...

http://www.publicissue.gr/1426/varometro-march-2010/

Προεκλογική εκστρατεία μίσους 2012

Η πιο πρόσφατη περίοδος έντασης της μεταναστολογίας, ξεκινά περίπου με την περίοδο του PSI και του Δεύτερου Μνημονίου και συμπίπτει με το πρώτο κύμα εκτόξευσης της Χρυσής Αυγής, καθώς και με την "προδοσία" της μνημονιακής ακροδεξιάς του ΛΑΟΣ και της (τότε) αντιμνημονιακής δεξιάς του Σαμαρά, δια της συμμετοχής τους στην κυβέρνηση Παπαδήμου. Δεν έχω βρει δημοσκοπικά στοιχεία για αυτή την περίοδο, μια και όλες οι σχετικές δημοσκοπήσεις περιστρέφονταν γύρω από την εκλογική επιρροή των κομμάτων κυρίως τότε...


Ίσως εν μέρει επειδή τα δύο κόμματα εξουσίας είδαν την ακροδεξιά ατζέντα του μίσους ως μια κατάλληλη ευκαιρία για να αλλάξουν θέμα και δεν κατάλαβαν πως την Χρυσή Αυγή την έσπρωχνε η πλήρης απαξίωση των κομμάτων του δικομματισμού και η οικονομική καταστροφή και όχι μόνο τα θέματα μετανάστευσης ή/και κοινωνικού ρατσισμού, όλο το πολιτικό σύστημα, του ΠΑΣΟΚ προεξάρχοντος άρχισε να πολιτεύεται σε ατζέντα Χρυσής Αυγής, την ίδια στιγμή που το ΛΑΟΣ (που είχε παρόμοια φυσικά ατζέντα), κατέρρεε εκλογικά εξαιτίας των μνημονιακών του κυβιστήσεων.


Έτσι ξεκίνησαν τα περί Φράχτη στον Έβρο, έτσι ο Λοβέρδος και Χρυσοχοΐδης διαπόμπευσαν οροθετικές ιερόδουλες (και μη, πολλές εκ των οποίων αθωώθηκαν μετά) εν ονόματι της αντιμετώπισης της κατά Λοβέρδο "υγειονομικής βόμβας" (τρομολάγνος χαρακτηρισμός-μπαρούφα που χρησιμοποιήθηκε και για τους μετανάστες αργότερα), έτσι άρχισαν και να φτιάχνονται κακήν-κακώς κέντρα κράτησης μεταναστών, και στα ρεπορτάζ των καναλιών να μιλούν για Άλωση της Αθήνας από Λαθρομετανάστες:




...Οπότε ο Σαμαράς απαντούσε με υπόσχεση "ανακατάληψης" των πόλεων, από όλα τα κακά δαιμόνια του κόσμου:


Α. Σαμαράς: Ο νόμος θα επιστρέψει στις πόλεις by Newscaster
 
Παράλληλα ξεκίνησαν επιχειρήσεις-σκούπα κατά μεταναστών, ξανα-ανακαλύφθηκε ξαφνικά ότι ορισμένοι (αλλά υπονοήθηκε "όλοι") μένουν σε (αντι-υγειονομικές βεβαίως, βεβαίως) τρώγλες και φυσικά στην αναμπουμπούλα και στο κλίμα υστερίας, άρχισε να αναλαμβάνει "δυναμικές" πρωτοβουλίες και η ακροδεξιά.... Με το μεταναστευτικό και τα συναφή θέματα "υγείας" και εγκληματικότητας ανεβασμένα ψηλά στην ατζέντα σε δεύτερη μοίρα με σε σχέση με τα μνημόνια αλλά ορατά και με επιρροή λόγω της υπερέκθεσής τους στα ΜΜΕ, προφανώς ο δρόμος για την είσοδο των ναζί στην Βουλή που είχε ήδη ανοίξει, ασφαλτοστρώθηκε.

Αυτό παρέμεινε και το μόνιμο κλίμα: Σε κάθε ευκαιρία επιβεβαιωνόταν και επιβεβαιώνεται μέχρι σήμερα: όταν εξεγέρθηκαν οι υπό βασανιστικές συνθήκες έγκλειστοι στην Αμυγδαλέζα το καλοκαίρι που μας πέρασε, κανένα κανάλι δεν ασχολήθηκε επί της ουσίας με τις εξωφρενικά άθλιες συνθήκες κράτησης των μεταναστών (που δεν έχουν κάνει κανένα έγκλημα σημειώνω, πρόκειται περί φυλάκισης επ'αόριστον πρακτικά, στην συντριπτική τους πλειονότητα φιλειρηνικών ανθρώπων που δεν θέλουν να μείνουν καν στην Ελλάδα), αλλά όλα διέσπειραν τον φόβο των "δραπετών", λες και ήταν μαχαιροβγάλτες: πληροφορίες μου λένε ότι η εντολή σε ένα από τα μεγάλα κανάλια για το ποιους να βγάλουν να μιλήσουν για την εξέγερση, ήταν η εξής: όποιον θέλετε, αλλά από χρυσαυγίτη και πέρα... Δεν ήταν ιδιοτροπία, είναι η γραμμή: το μεταναστευτικό και τα θέματα τάξης πρέπει να παραμείνουν οπλισμένα επικοινωνιακά περίστροφα για κάθε χρήση στο μέλλον: εξού και η αποσιώπηση πρακτικά από τα μεγάλα κανάλια αλλεπάλληλων εκθέσεων, από την ΕΕ, το Συμβούλιο της Ευρώπης, μεγάλα ξένα ΜΜΕ, οργανώσεις όπως η Διεθνής Αμνηστία κτλ σχετικά με τον ρατσισμό στην κοινωνία και το κράτος... 

Πολιτική ακροδεξιάς ενίσχυσης

Είναι σημαντικό να σημειώσουμε το εξής: Ανεξάρτητα του τι πιστεύει κανείς για την ένταση και την επικινδυνότητα του μεταναστευτικού φαινομένου και των μεταναστευτικών ροών στην Ελλάδα, ακόμα και αν είναι υπέρμαχος αδιάκριτων και μαζικών απελάσεων, δεν μπορεί παρά να προσέξει ότι σε κρίσιμες πολιτικά περιόδους, ιδίως μέσα στην μνημονιακή κατάρρευση, το θέμα της μετανάστευσης και τα συναφή στην σχετική ρητορική θέματα, της εγκληματικότητας και της "κοινωνικής ηθικής", ετίθετο χωρίς να υπάρχει συγκυριακός λόγος, με μεγάλη ένταση από τα ΜΜΕ. Σε καμία από τις περιόδους που ανέφερα πιο πάνω δεν υπάρχει κάποια ιδιαιτερότητα που να αφορά π.χ. ένταση μεταναστευτικών ροών. Οι μιντιακοί πανικοί με τους μετανάστες και τις υγειονομικές βόμβες συμβαίνουν στην κυριολεξία στα καλά του καθουμένου χωρίς να υπάρχει καμία σχετική κρίση- παρά μόνο πολιτική. Η ανάδειξή τους ήταν καθαρά καθεστωτική επιλογή και αφορά είτε την πολιτική συγκυρία (ως σχεδιασμένη στρατηγική παραπλάνηση και αντιπερισπασμό) ή μεμονωμένα γεγονότα ως πρόσχημα για επίθεση στην αριστερά που ενισχυόταν εμφανώς σε όλη την περίοδο αυτή. Δηλαδή και την δημιουργία θεμάτων εκ του μηδενός (ή του ολίγου έστω) και την εκμετάλλευση κάθε αφορμής για δημιουργία αντιπερισπασμών μέσα σε μια δύσκολη για τις πολιτικές ελίτ και τους ολιγάρχες πολιτική συγκυρία. Αυτή η χρήση του μεταναστευτικού και των θεμάτων τάξης ως αιχμή του δόρατος μιας μικροπολιτικής, αρχικά από το ΠΑΣΟΚ εναντίον της ΝΔ, και στη συνέχεια του δικομματισμού εναντίον της αριστεράς, η υιοθέτηση από τα μίντια και τις πολιτικές ελίτ συνολικά της ατζέντας του μίσους και της απαξίωσης κάθε ξένου και κάθε "προβληματικού", μετέθετε παράλληλα και το πολιτικό "κέντρο" προς τα δεξιά και οδηγούσε στην σύγκλιση των κομμάτων του δικομματισμού πάνω σε μια ατζέντα φόβου, νόμου και τάξεως, ως αντίβαρο της αδυναμίας του να κατασκευάσει κανένα οικονομικά ευπώλητο πακέτο. Έστηνε και "κανονικοποιούσε" μια ακροδεξιά επικοινωνιακή ηγεμονία, πάνω στην οποία η Χρυσή Αυγή κινήθηκε μετά σαν το ψάρι μέσα στο νερό.

Η μετανάστευση ως θέατρο μίσους

Ανέφερα και στην προηγούμενη ανάρτηση πως το μεταναστευτικό δεν είναι φυσικά ένα κατασκευασμένο ζήτημα, αλλά ένα βαθύ χαρακτηριστικό της νέας γεωπολιτικής του καιρού μας. Αν όμως το ίδιο το θέμα των τεράστιων μετακινήσεων πληθυσμών δεν είναι απλά επινοημένο, οι τρόποι υποδοχής και αντιμετώπισής του, για κάθε κράτος ξεχωριστά και για το παγκόσμιο σύστημα συνολικά είναι σίγουρα πολιτικές κατασκευές. Συνήθως στα πλαίσια αυτά τα περισσότερα "συστημικά" ΜΜΕ στις περισσότερες χώρες, αν δεν έχουν μια ατζέντα αποτροπής των ακραίων αντιδράσεων απέναντι στους μετανάστες τους ίδιους (συνήθως ατζέντα νόμιμης συγκράτησης των ροών, ένταξης και ψυχραιμίας) πάντως δεν παίζουν καθολικά τον ρόλο του ενισχυτή της κοινωνικής απόρριψης των μεταναστών, του εξευτελισμού της προσωπικότητας και της απαίτησης για συλλογική τιμωρία, εξευτελισμό και αποπομπή. Στην Ελλάδα αυτό δεν ίσχυσε. Ενώ η υπερεκμετάλλευση των μεταναστών εργατών στις προ της κρίσης εποχές (που έγινε και το πρότυπο για την μεταχείριση των Ελλήνων εργαζομένων στην κρίση) πέρναγε στο ντούκου, τα Ελληνικά ΜΜΕ προτίμησαν να χρησιμοποιήσουν τους μετανάστες συνολικά, αλλά και κάθε ευπαθή και "περιθωριακή" ομάδα, σαν σκιάχτρο για εσωτερικές πολιτικές σκοπιμότητες και σαν εργαλείο για την συντηρητικοποίηση των Ελλήνων καταναλωτών ειδήσεων, ήδη από την δεκαετία του 1990 με όρους υστερίας.

Έτσι τα Ελληνικά ΜΜΕ της διαπλοκής προετοίμασαν, στήριξαν και στηρίζουν την ενίσχυση του φασισμού με ιδιοτέλεια προκειμένου να στηρίξουν ένα διεφθαρμένο σύστημα και την κυριαρχία των αφεντικών τους πάνω του, ενώ παράλληλα οικοδομούσαν και οικοδομούν ιδεολογία με το πολιτιστικό πρότυπο που αυθόρμητα διακινούν... Και δεν τελειώνει εδώ το θέμα

3.11.13

Παρατηρήσεις για την χθεσινή εκτέλεση

Δεν ξέρω ούτε εγώ ούτε κανένας άλλος ποιοι και γιατί δολοφόνησαν τους δύο Χρυσαυγίτες και τραυμάτισαν σοβαρά έναν τρίτο στο Νέο Ηράκλειο. Δεν υπάρχει ανάληψη ευθύνης από κάποια οργάνωση, ούτε στοιχεία πέρα από τα όσα λένε οι αρχές ακόμα. Ας θεωρήσουμε όλα τα σενάρια ανοιχτά προς στιγμήν και ας πάμε παρακάτω, πέρα από το ίδιο το φονικό, στις πολιτικές του συνέπειες.

Ανεξάρτητα από το ποιοι και γιατί λοιπόν, υπάρχει η γενική πρόσληψη, του γεγονότος, η μιντιακή του διαχείριση και η πολιτική του διαχείριση. Για αυτά μπορούμε να μιλήσουμε με κάπως μεγαλύτερη σιγουριά.

Μιλώντας με πολύ κόσμο, όχι μόνο από την αριστερά, αλλά ακόμα ακούγοντας και στη λαϊκή τις κουβέντες μεταξύ πωλητών και πολιτών, μπορώ να πω ότι φαίνεται πως η κοινή γνώμη συμφωνεί με το σημερινό πρωτοσέλιδο τίτλο των Νέων (μιλάμε των Νέων, δηλαδή μιας εξαιρετικά καθεστωτικής πηγής):


Τώρα, δεν είμαι σε θέση να ξέρω αν ήταν όντως προβοκάτσια, αν δηλαδή μηχανισμοί του παρακράτους έδρασαν με σκοπό ένα συγκεκριμένο πολιτικό αποτέλεσμα, αν ήταν κάποιοι που όντως πίστευαν πως έκαναν "αντιφασισμό" (υπάρχει κόσμος που ζει μέσα σε έναν μόνιμο πολιτικό αυτισμό της "συμβολικής ενέργειας"), ή αν ήταν μια σειρά από άλλα ενδεχόμενα που ίσως προκύψουν στη συνέχεια, και που ίσως μάθουμε κάποια στιγμή. Ξέρω όμως ότι η  αρχική πρόσληψη από τον κόσμο έχει μια πολιτική σημασία και καταδεικνύει δύο πράγματα: την απαξίωση της κυβέρνησης και την τελεσίδικη σύνδεσή της στο μυαλό ενός πολύ μεγάλου τμήματος του πληθυσμού με το παρακράτος και τους μηχανισμούς του, και την γενικευμένη εκτίμηση για το ποιος ωφελείται από μια τέτοια επίθεση. Εκτιμώ πως ούτε η ηγεσία της Χρυσής Αυγής δεν πείθεται από την εκδοχή της "απλής" τρομοκρατικής ενέργειας. Αυτό ανεξάρτητα από την ταυτότητα των "πραγματικών δραστών". 

Τα καθεστώτα παράγουν συνήθως δευτερογενώς προβοκάτσιες, όχι πρωτογενώς

Το να είσαι καθεστώς, και μάλιστα το είδος του καθεστώτος που ευδοκίμησε και φτάνει στην κορύφωσή του σήμερα στην Ελλάδα, σημαίνει πως δεν έχεις μόνο μηχανισμούς κάθε είδους στη διάθεσή σου, αλλά το κυριότερο, ότι έχεις αντανακλαστικά καθεστώτος: Τις έτοιμες αφηγήσεις και σχέδια που σου επιτρέπουν να διακρίνεις και να χρησιμοποιήσεις ως "προβοκάτσιες" ή γενικότερα πολιτικά προσχήματα, περίπου κάθε κρίση, κάθε απρόοπτο γεγονός, να επιλέγεις και να τα διαχέεις μέσα από ΜΜΕ-συνεργούς σου, χωρίς κατ'ανάγκην να τα προκαλείς εσύ· ή την προετοιμασία ώστε να υποδεχθείς διάφορες εξελίξεις και κρίσεις· ή την καθοδήγηση των συνεπειών και των επακόλουθων μιας τέτοιας κρίσης με συγκεκριμένο τρόπο προς ίδιον πολιτικό όφελος . Αυτό που περνιέται για "στρατηγική" σκέψη όλων αυτών των ερεβωδών μετριοτήτων που στελεχώνουν την Σαμαρική ακροδεξιά, είναι απλά η καθεστωτική εμπειρία και αυτή η ετοιμότητα των μηχανισμών τους για ένταξη του απροόπτου ή της έκπληξης σε ένα πειθαρχημένο σενάριο. Το πρόβλημα σήμερα είναι πως αν σχεδίαζε κανείς ένα κτύπημα με μόνο σκοπό να πείσει τους πάντες ότι πρόκειται για προβοκάτσια, θα έμοιαζε πολύ με το χθεσινοβραδυνό. Και έτσι κάθε διαχείρισή του προς την κατεύθυνση της ισχυροποίησης της κυβέρνησης μοιάζει υπονομευμένη εξαρχής.

Ακόμα και ο (συντεταγμένος εικάζω) μιντιακός κανιβαλισμός που ακολούθησε περιείχε όλα τα αναμενόμενα στοιχεία (μια ξαναζεσταμένη μερίδα "δύο άκρων", λίγο "μια είναι η βία", λίγο αποκατάσταση των ναζί, λίγο σπέκουλα) και δεν μοιάζει να γίνεται με θέρμη και πειθώ - το κωμικό του "είμαστε όλοι χρυσαυγίτες" είναι νομίζω ενδεικτικό της αμηχανίας. Νομίζω πως, εκτός και αν στήσουν στην αστυνομία μαϊμουδιές ή προκύψουν όντως απρόσμενα στοιχεία για την υπόθεση, αυτή μοιάζει να είναι πολιτικά εξουδετερωμένη και σε λίγες μέρες - άντε εβδομάδες - παρά τις, αναμφίβολα άοκνες, προσπάθειες που θα κάνουν τα κανάλια της διαπλοκής, αναγκαστικά η συζήτηση θα επανέλθει στο μείζον, την εργασιακή κατάρρευση, την καταστροφή του ελάχιστου κοινωνικού κράτους και την αποψίλωση της μεσαίας τάξης από ό,τι ιδιοκτησία έχει. Δηλαδή θα είναι εκτιμώ ήσσονος επίδρασης στην πολιτική συγκυρία τελικά αυτό το φονικό, μια και δεν υπάρχουν πειστικά σενάρια που να το συνδέουν με τα κεντρικά διακυβευόμενα. Η μόνη περίπτωση αυτό το γεγονός να αποτελέσει την απαρχή μιας σημαντικής κλιμάκωσης, την είσοδο σε κάποιου είδους περίοδο πολιτικής βίας (βίας με την κανονική σημασία που έχει η λέξη, όχι την βενιζελοπαγκαλική: δεν εννοώ μούντζες) είναι να είναι όντως τμήμα παρακρατικού σχεδίου εξ αρχής: Αν την εκτέλεση αυτή την διαδεχθούν εξίσου επαγγελματικά "εκατέρωθεν" (για συγκεκριμένες επιλογές αντιπάλων "άκρων") χτυπήματα, τότε είναι σαφές ότι η εμπλοκή κρατικών / παρακρατικών μηχανισμών θα είναι μάλλον δεδομένη. Ή αν επιδιώξει η κυβέρνηση να προκαλέσει όξυνση και βίαιες αντιδράσεις με τον χειρισμό της υπόθεσης: Είναι πιθανόν το καθεστώς να αρχίσει πάλι να μαζεύει στο σωρό τυχαία δείγματα από όσους υπόπτους έχουν μακριά μαλλιά και "κακές" παρέες, να τους απαγγέλει κατηγορίες για κακουργήματα και να τους βγάζει φωτογραφίες στην δημοσιότητα, ενδεχομένως προσπαθώντας να εκμαιεύσει την εμπλοκή του ΣΥΡΙΖΑ στην υπόθεση έστω και ως "συνεργού των ανόμων / εγκληματιών"...
Πιθανόν η Χρυσή Αυγή να έχει κάποιο δημοσκοπικό ριμπάουντ, αν και η ακροδεξιά στην Ελλάδα ενισχύεται συνήθως όταν δημιουργεί θύματα, όχι όταν τα έχει η ίδια. Η Χρυσή Αυγή προβάλει τον τσαμπουκά και την υποτιθέμενη υπεροχή δύναμής της για να ψαρεύει στη νεολαία και στα πληγέντα από το μνημόνιο στρώματα. Όμως, μεταξύ της εξάρθρωσης μεγάλου μέρους του επιχειρησιακού της δυναμικού (κυρίως τη σχετική αποκοπή από την ομπρέλα προστασίας των Σωμάτων Ασφαλείας) και του τρωτού των μελών της όπως προέκυψε από χθες, δύσκολα θα μπορέσει να συνεχίσει να το κάνει. Μακροπρόθεσμα τουλάχιστον. 

Για τα ίδια τα γεγονότα και την οσμή που αναδύουν, τις απορίες και τις αμφιβολίες μου δε θα επεκταθώ: θέλει κάποιον καιρό και περισσότερα στοιχεία για να μη μιλάμε στον αέρα...

1.11.13

Συνωμοσιολογία: πρόχειρες σημειώσεις



Η συνωμοσιολογία:
  • μπορεί να τρέφει το εαυτό της επ'άπειρον χωρίς να χρειάζεται επιχειρήματα ή προσφυγή στην λογική: η ιδέα της συνωμοσίας έχει συνήθως άπειρη ευελιξία και γεμίζει τα λογικά της κενά με ακόμα περισσότερη συνωμοσιολογία
  • επιβεβαιώνει πάντα και με κάθε τρόπο αυτό που εκείνος που την εκφέρει επιθυμεί να πιστέψει: είναι ένα σύστημα που είναι φτιαγμένο για να απορρίπτει την εμπειρική του διάψευση και έτσι είναι εξαιρετικά αποτελεσματικός μηχανισμός λογικοφανούς αυτεπιβεβαίωσης
  • δεν ανέχεται την συζήτηση: μια και η αμφισβήτησή της δηλώνει σύμπλευση και συμπερίληψη στην συνωμοσία όσων την αμφισβητούν
  • είναι ηθικολογική και - συνεπώς - ναρκισσιστική: η εμφανής ανηθικότητα ή μοχθηρία των σκοπών των συνωμοτούντων Άλλων, αλλά και η αβελτηρία των "αφελών" που δεν βλέπουν το αυταπόδεικτο, δεν αποτελεί παρά μηχανισμό για να τονισθεί η αρετή και η οξύνοια του συνωμοσιολόγου
  • μπορεί να είναι βαθύτατα συστημική: μια και είναι η παρέκβαση της συνωμοσίας και η προσωπική ανηθικότητα των "εχθρών" που φταίει για τα διεκτραγωδούμενα δεινά και όχι κάποιος συστημικός λόγος - το σύστημα απενοχοποιείται και οι εγγενείς του ατέλειες υποβαθμίζονταi
  • αποθαρρύνει την πολιτική δράση και ενθαρρύνει την μοιρολατρική αδράνεια: καθώς συνήθως παρουσιάζει ένα αντίπαλο δέος που κινείται με μεταφυσική αποτελεσματικότητα και επίγνωση των καταστάσεων καθώς και πλήρη έλεγχο και πρόγνωση στα όσα εξελίσσονται - συχνά με ορίζοντα ακόμα και αιώνων ανάλογα με την κλίμακα της εκάστοτε θεωρίας συνωμοσίας 
  • απλοποιεί ερμηνευτικά σύνθετες καταστάσεις και αποτελεί αφήγημα που μπορεί να μην είναι ορθολογικό, είναι όμως εύπεπτο και εύληπτο ως προσωποποιημένο: προσφέρει ένα εύκολο ερμηνευτικό σχήμα για πράγματα που αλλιώς απαιτούν πλαίσιο, σκέψη και γνώση για να αναλυθούν
  • ως εκ τούτου αποτελεί τμήμα του zeitgeist κάθε περιόδου συντηρητικής ηγεμονίας, που διατρέχει και υποσκάπτει την κριτική σκέψη όπου και αν εμφανίζεται: - αλλά και μηχανισμός υπόσκαψης της δημοκρατίας: η σύγχυση δε που προκαλεί είναι εξαιρετικά αποτελεσματικός μηχανισμός διαιώνισης της ηγεμονίας αυτής 
Η διάχυση των θεωριών συνωμοσίας έγινε καταρρακτώδης με το διαδίκτυο, και επίσης περνά πια από μέχρι πρότινος αδιαπέραστα σύνορα: έτσι η μισή συνωμοσιολογία της αμερικανικής ακροδεξιάς (που είναι και η βασική ποικιλία "σκέψης" που παράγει ο συγκεκριμένος χώρος) βλέπω έντρομος να διαδίδεται στην Ελλάδα και σε κάποιους από τους χώρους της ευρύτερης αριστεράς - πέρα φυσικά από εκείνον της ακροδεξιάς... Απορρίπτονται κάποιες φορές ως "θεωρίες συνωμοσίας" απόλυτα ορθολογικές και τεκμηριωμένες αναλύσεις βέβαια, αλλά αυτό είναι ρητορικό τέχνασμα ή παιδί της ίδιας δυσλειτουργίας της κριτικής σκέψης με εκείνη που γεννά την συνωμοσιολογία
ΥΓ: Το ότι μερικές φορές όντως υπάρχουν συνωμοσίες δεν τις καθιστά, παρόλα αυτά, πιο εύλογες σαν καθολικό και γενικευμένο επεξηγηματικό σχήμα για την πολιτική, την γεωπολιτική και την ανθρώπινη ιστορία.
ΥΓ2: Συνωμοσιολογία, ένας διστακτικός πρόχειρος ορισμός: ο ισχυρισμός πως βασική αιτιακή και κινούσα αρχή των περισσότερων πολιτικών ή κοινωνικών εξελίξεων, διεργασιών ή καταστάσεων είναι μια (μυστική συνήθως) εμπρόθετη συμφωνία ή διεργασία μεταξύ συγκεκριμένων, ισχυρών ατόμων, με σκοπό την προσωπική τους ικανοποίηση

(Επ'αφορμής αυτού)

30.10.13

Η βασική αποκτήνωση


"Λαθρομετανάστες" λέγονται κατά τα Νέα αυτοί που έρχονται στην Ελλάδα (Σεπτέμβριος 2012). Όσους πηγαίνουν στην Ιταλία δεν έχουν πρόβλημα να τους λένε απλά "μετανάστες" (Οκτώβριος 2013)
(Μια λίγο πιο επιμελημένη έκδοση της παρούσας ανάρτησης δημοσιεύεται στην ηλεκτρονική Αυγή 30/10/2013)

Στις 6 Σεπτεμβρίου του 2012, ένα καράβι γεμάτο ανθρώπους, πρόσφυγες από Συρία, το Ιράκ και την Παλαιστίνη εξόκειλε στα ανοιχτά της Σμύρνης καθ'οδόν προς την Σάμο, από ότι φαίνεται. Στο ναυάγιο πνίγηκαν 61 άνθρωποι, ανάμεσά τους 31 παιδιά. Με δεδομένο ότι οι χώρες προέλευσης ήταν κυρίως το Ιράκ και η Συρία, χώρες δηλαδή σε εμφύλιο πόλεμο, αν έπρεπε να προσδιορίσει κανείς την ιδιότητα των θυμάτων μάλλον το ορθό θα ήταν "πρόσφυγες". Είναι μια επιλογή λέξης που δεν δυσκολεύτηκαν να κάνουν οι περισσότερες Αγγλικές π.χ. εφημερίδες, ούτε Ρωσικά και Τουρκικά μίντια. Τούτου δοθέντος, εντύπωση προκαλεί πως στην περίπτωση των πνιγμένων στην Λαμπεντούσα τα Νέα αποφάσισαν να μην εστιάσουν στο νομικό καθεστώς της μη-εισόδου των νεκρών στην Ιταλία, αντίθετα με την πρώτη αντίδραση της εφημερίδας στα νέα από την Τουρκία.
Δεν είναι φυσικά μόνο αυτό. Παρότι η περσινή τραγωδία της Σμύρνης ήταν μικρότερη από την πρόσφατη στην Ιταλία, ήταν εξαιρετικά μεγάλης κλίμακας και ακόμα και σήμερα συγκαταλέγεται στα μεγαλύτερα σε αριθμό θυμάτων προσφυγικά ναυάγια. Κι όμως: μια ματιά στα πρωτοσέλιδα εκείνων των ημερών δείχνει πως μόνο στην Καθημερινή και στην Αυγή το θέμα παίζει στο πρωτοσέλιδο.

Αλλά και η ίδια η κάλυψη είναι αποκαλυπτική. Ενώ στην Ιταλία η τραγωδία αντιμετωπίζεται σαν τραγωδία πρώτα από όλα για τα ίδια τα θύματά της και οι κάτοικοι της Λαμπεντούσα, που έχουν σίγουρα δει εξίσου πολλούς μετανάστες να περνάνε με το μέσο Ελληνικό παραμεθόριο νησί, αποδοκιμάζουν τον Λέττα και τον Μπαρόσο επειδή αφήνουν το θανατικό να συνεχίζεται και έχουν την ευθύνη για τις ψυχές που χάνονται, εδώ, πέρυσι, η έμφαση ήταν αλλού. Στο ίδιο ρεπορτάζ που αναφέρεται η τραγωδία (στην Καθημερινή, που κράτησε από τις προσεκτικότερες στάσεις σε αυτά τα θέματα από όλο τον αστικό τύπο - αλλού είναι πολύ χειρότερα), οι Σύριοι (νεκροί και επιζώντες) αποκαλούνται "παράνομοι μετανάστες" (παράνομοι και στο επέκεινα, άραγε;), το βασικό συμπέρασμα που προκύπτει από την τραγωδία είναι πως "επιβεβαιώνει με τον πιο δραματικό τρόπο, ότι μετά την ενίσχυση της αστυνόμευσης στον Έβρο, καταγράφεται αύξηση της ροής παράνομων μεταναστών προς τα νησιά" και μνημονεύεται ο Δήμαρχος Λέρου που "απέστειλε επιστολή στον υπουργό Δημόσιας Τάξης κ. Νίκο Δένδια, στην οποία αναφέρει μεταξύ άλλων ότι «τις τελευταίες ημέρες γίναμε ξανά μέρος του προβλήματος άφιξης παράνομων μεταναστών και στο νησί της Λέρου»". Στη συνέχεια ο δήμαρχος εξεγείρεται για το "στίγμα" της παρουσίας κέντρου μεταναστών στο νησί.

Αντίθετα, η δήμαρχος της Λαμπεντούσα είχε από την αρχή της θητείας της, πέρυσι τον Νοέμβριο, επ' αφορμή 11 πνιγμών μεταναστών εκφράσει με μια συγκλονιστική ανοιχτή επιστολή της την οργή της για το μακελειό του Φρουρίου Ευρώπη:

"Εξοργίζομαι με την φυσιολογικότητα που μοιάζει να έχει εξαπλωθεί παντού σαν επιδημία. Σκανδαλίζομαι με την σιωπή μιας Ευρώπης που μόλις έχει λάβει το Νόμπελ Ειρήνης και παρόλα αυτά στέκει σιωπηλή μπροστά σε μια σφαγή που έχει την κλίμακα ενός πραγματικού πολέμου. Πείθομαι όλο και περισσότερο πως η Ευρωπαϊκή πολιτική για τη μετανάστευση θεωρεί αυτή την θυσία ανθρώπινων ζωών έναν τρόπο για να περιορίσει τις ροές ανθρώπων, ή μια μέθοδο αποτροπής τους. Αλλά αν για τους ανθρώπους αυτούς, το ταξίδι σε τούτα τα καράβια παραμένει η μόνη δυνατότητα για να ελπίσουν, πιστεύω πως ο θάνατός τους στα κύματα θα πρέπει να είναι ένας λόγος για την Ευρώπη να νιώσει ντροπιασμένη και ατιμασμένη... Όλοι θα πρέπει να μάθουν πως είναι η Λαμπεντούσα με τους κατοίκους της, και τις μονάδες που αφιερώνει για να προσφέρει βοήθεια και φιλοξενία που προσφέρει την ανθρώπινη αξιοπρέπεια στον κόσμο αυτό, που προσφέρει αξιοπρέπεια στην χώρα μας και σε ολόκληρη την Ευρώπη. Αν λοιπόν οι άνθρωποι αυτοί είναι απλά δικοί μας, θέλω να λάβω συλλυπητήρια τηλεγραφήματα για καθέναν από τους πνιγμένους που μου έχει παραδοθεί. Σαν να είχαν λευκό δέρμα, σαν να ήταν καθένας τους το παιδί κάποιου που πνίγηκε στις διακοπές του"

Η Λαμπεντούσα είναι ένα νησί με 6000 κατοίκους, που ζει και αυτό από τον τουρισμό. Αυτό δεν έχει εμποδίσει τους κατοίκους να δείχνουν την αλληλεγγύη τους στους πρόσφυγες με κάθε τρόπο, εδώ και καιρό, την ώρα που το νησί τους βρίσκεται στο μάτι του μεταναστευτικού κυκλώνα. Παρότι η Λέγκα του Βορρά προσπάθησε να κάνει το νησί θέατρο τρόμου , οι ίδιοι οι κάτοικοι αντιστάθηκαν και αντιστέκονται. Συνειδητοποίησαν πως η μη-μετατροπή του νησιού τους σε Μεσογειακό Αλκατράζ περνάει από την συμπαράσταση στους συλληφθέντες και έσπευσαν, όταν δραπέτευσαν και έκαναν πορεία στους δρόμους του νησιού κάποιοι από τους μετανάστες, να τους χειροκροτήσουν και να δηλώσουν την αλληλεγγύη τους.

Μετανάστευση και ξενοφοβία

Προφανώς τα πράγματα δεν είναι ειδυλλιακά και εκεί, αλλά ο τόνος που αναδύεται από τους κατοίκους (εν αντιθέσει με τους φασίστες της Λέγκα π.χ.) είναι δραματικά διαφορετικός από τον κυρίαρχο στην Ελλάδα (με σημαντικές εξαιρέσεις, σε νησιά): μοιάζει να υπάρχει συλλογικά η συνείδηση πως το πρόβλημα ξεκινά από πάνω, ο αντίπαλος δεν είναι ο είλωτας που θα φτάσει ικέτης στο νησί τους, αλλά η ίδια η πολιτική της ΕΕ, οι ίδιες οι ανισότητες του παγκόσμιου συστήματος. Στην Ελλάδα υπάρχει η μαζική παρανόηση ότι είναι δυνατόν να γίνεται πόλεμος στη γειτονιά μας και να ξεσπούν εμφύλιοι, να έχουμε συνυπογράψει οδηγία της ΕΕ που καθιστά την χώρα μας φράχτη και στρατόπεδο συγκέντρωσης μεταναστών, να έχει ταυτόχρονα στηριχθεί όλη η αναζωογονημένη αγροτική οικονομία του ευρωπαϊκού νότου στην ντε φάκτο δουλοκτησία μεταναστών, και να αποδίδουμε την κατά συρροή έλευση των κατεστραμμένων και την απόγνωσή τους σε σχέδιο "ισλαμικής αποσταθεροποίησης", σε μπίλντερμπεργκ, σε ανθελληνισμό, σε εβραϊκή συνωμοσία και σε εξωγήινους.

Δεν είναι Ελληνική ιδιαιτερότητα φυσικά η ξενοφοβία: τα τεράστια μεταναστευτικά ρεύματα που συνέρρευσαν στην Ευρώπη τις τελευταίες δεκαετίες, προϊόν της φτώχειας και των ανισοτήτων του Τρίτου Κόσμου που επιτάθηκε με την νεοφιλελεύθερη παγκοσμιοποίηση, οι καταστροφικές, ιμπεριαλιστικές στρατιωτικές επεμβάσεις της Δύσης, η νέα παγκοσμιοποιημένη πολιτική οικονομία της φτηνής εργασίας και η γεωπολιτική αποσταθεροποίηση που σήμανε το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, έχουν δημιουργήσει ιστορικής διάστασης ανθρώπινες ροές από τον - πάλαι ποτέ- Δεύτερο και Τρίτο στον Ανεπτυγμένο Κόσμο. Η ένταση του ρατσιστικού φαινομένου ποικίλλει, αλλά παντού αποτελεί ατμομηχανή ανάδειξης και ενίσχυσης μιας σκληρής ξενοφοβικής δεξιάς - της μαζικότερης από την εποχή του μεσοπολέμου - από την Ιταλία μέχρι την Φινλανδία και από την Νορβηγία μέχρι την Ελλάδα.

http://mondediplo.com/blogs/mapping-europe-s-war-on-immigration


Η Ελληνική εμπειρία 

Πέρα από τα παγκοσμίως ισχύοντα που ανέφερα παραπάνω, η θεσμική προετοιμασία της Ελλάδος για τέτοιας πυκνότητας μεταναστευτικά ρεύματα, ο καπιταλισμός της αρπαχτής και της κομπίνας, η σύμπτωση της έλευσης των μεταναστών με την άνοδο της ηγεμονίας της πιο καταναλωτικής και ατομικιστικής δεξιάς του λάιφσταϊλ στην Ελληνική κοινωνία εναλλάξ με τον Χριστόδουλο και τον υπερεθνικισμό, ήρθε και έδεσε: Η σύγχρονη δεξιά πολιτισμική ηγεμονία στηρίζεται σε ένα κράμα εμμονικού ατομικισμού και μίσους για τον κατάλληλα προσδιορισμένο Άλλο, οπότε η κάθοδος των μεταναστών έκατσε ταμάμ στο νεοφιλελεύθερο σχέδιο μετασχηματισμού της Ελληνικής κοινωνίας, προσφέροντας (όπως παντού στον ένα ή τον άλλο βαθμό) το φτηνό εργατικό δυναμικό που θα άλλαζε την αξία της εργασίας στην χώρα, αλλά και τον προφανή και πολιτισμικά έτοιμο και προετοιμάσιμο αποδιοπομπαίο τράγο για τα όλο και διευρυνόμενα στρώματα πληθυσμού που έμεναν με όλο και λιγότερα στην νέα μεταψυχροπολεμική ανακατανομή πλούτου προς τα πάνω.

Ο μετανάστης χρησιμοποιήθηκε από το σύστημα των Μέσων Ενημέρωσης και το πολιτικό προσωπικό ως (ένα) εργαλείο πολιτισμικής εξαχρείωσης: μέσω του φόβου για τον μετανάστη προωθήθηκε στη Ελληνική κοινωνία το μίσος και την καχυποψία για τον άλλο, τον διαφορετικό, έγινε αποδεκτή η εργασιακή υπερεκμετάλλευση, η σκοπιά του εργοδότη έγινε η σκοπιά του "Έλληνα", ενθαρρύνθηκε η απανθρωπιά και εγκαταστάθηκαν, όχι πρωτόγνωρα, αλλά πάντως σε πρωτοφανή βαθμό και ένταση, ρατσιστικά στερεότυπα. Η απαξίωση της ζωής του χειρώνακτα εργάτη έγινε πιο εύκολη όταν ταυτίστηκε από τα ΜΜΕ με τον ξένο εργάτη, παρότι παράλληλα εξέπιπταν και οι προστασίες και για την ανειδίκευτη χειρωνακτική εργασία και των Ελλήνων μαζί τους.
Κατασκευάζοντας τον νέο αποδιοπομπαίο τράγο ουσιαστικά δημιουργούσαν θύλακες έκπτωσης από την ανθρώπινη ιδιότητα λόγω της "ιδιαίτερης" υποτίθεται φύσης τους: είτε αυτές αφορούσαν τις γυναίκες από την Ανατολική Ευρώπη που έπεφταν στα χέρια του τράφικινγκ, των νταβατζήδων και των πελατών, είτε τους Αλβανούς και Πακιστανούς οικοδόμους που έπεφταν νεκροί ή σακατεμένοι στα εργοτάξια θανάτου των ολυμπιακών έργων και της οικοδομικής φούσκας, είτε τους εργάτες γης που απογυμνώθηκαν από κάθε ανθρώπινη ιδιότητα σε ένα νέο καθεστώς σκλάβου. Αυτές οι συμπεριφορές κανονικοποιήθηκαν και γενικεύθηκαν σιγά-σιγά: ο μνημονιακός κανιβαλισμός της στρατηγικής του δημόσιου εξευτελισμού όλο και περισσότερων κοινωνικών ομάδων και της καλλιέργειας της εμπάθειας και της εχθρότητας της μιας κοινωνικής κατηγορίας εναντίον της άλλης προετοιμάσθηκε στις πλάτες των μεταναστών, το μίσος προς τους οποίους αποτέλεσε μαθητεία στην εκ των άνωθεν καθαγιασμένη αγριότητα για μια ολόκληρη κοινωνία, ήδη ξαναμμένη από τη μέθη της καινοφανούς καταναλωτικής φρενίτιδας που έφερε ο κόσμος της ιδιωτικής τηλεόρασης, διεγερμένη από τον εθνικιστικό κατακλυσμό της διάλυσης της ΕΣΣΔ και της Γιουγκοσλαβίας και ναρκωμένη από το όπιο του "τέλους των ιδεολογιών".

Όλο αυτό το άθλιο μείγμα τράφηκε σε ένα τηλεοπτικό περιβάλλον όπου ο Κωνσταντίνος Πλεύρης δίδασκε "Iστορία", ο Άδωνις Γεωργιάδης "Ελληνικά" και ο Δημοσθένης Λιακόπουλος "Ανθρωπολογία".  Ο παρανοϊκός - συνωμοσιολογικός τρόπος σκέψης ήταν στον πυρήνα της ανάπτυξής του μισανθρωπικού ατομικισμού και υποκατέστησε και υπονόμευσε κάθε κριτική σκέψη ως εχθρό του. Η επικράτηση σε πιο "υψηλό" επίπεδο μιας σχολής που ανήγαγε την ποπ-γεωπολιτική σε καθολική ηθική - και άρα αντιμετώπιζε τα ανθρώπινα ρεύματα των απελπισμένων σαν κάποιου είδους γεωπολιτικό όπλο π.χ. του "ισλαμικού τόξου", ή  δεν ξέρω εγώ τι άλλο, συνέβαλε στο από καθέδρας κήρυγμα του ρατσιστικού μίσους. Ήταν τέτοια μάλιστα η τυφλότητα, το σπουδαιογελοίο των αναλύσεων και των αναλυτών και η ετερότητα των σκοπών του ρατσιστικού πολιτικού και μιντιακού προτάγματος σε σχέση με τους δηλωθέντες, που όταν πέρναγε το Δουβλίνο 2, παρότι μετέτρεπε την Ελλάδα σε στρατόπεδο κράτησης μεταναστών και προσφύγων χωρίς καμία μέριμνα καν για σχετικές υποδομές (και δεν μπορεί να μην ήταν αυτό ορατό, αν όχι από την κυβέρνηση, από τους μεταναστοφάγους της εποχής, με δεδομένο τον Πόλεμο στο Αφγανιστάν και στο Ιράκ που προετοιμαζόταν) ουδείς από όσο ξέρω εξέφρασε εκείνη την εποχή, ουδεμία επιφύλαξη.

Η πορεία όλων αυτών των εξελίξεων οδήγησε στον αυτοεξευτελισμό της Ελληνικής κοινωνίας, όπως βλέπουμε σήμερα στην νωθρότητα των αντιδράσεων εναντίον της διάλυσης κάθε κοινωνικού συμβολαίου από τη μια, και την άνοδο μιας νεοναζιστικής, ρατσιστικής οργάνωσης, με το ένα πόδι στο οργανωμένο έγκλημα από την άλλη. Το τελευταίο αυτό, ήταν η κορύφωση μιας μακράς πορείας προς την αποενοχοποιημένη αποκτήνωση ενός τμήματος του Ελληνικού πληθυσμού, την "νομιμοποίηση" στα μάτια του της κακοποίησης και της σφαγής των αδυνάτων, της επικράτησης του άνανδρου τσαμπουκά των πολλών εναντίον των λίγων, των φουσκωτών προσωποποιήσεων της ΚΔΟΑ, απέναντι σε όλους πλην των μεγιστάνων εργοδοτών τους. Ήταν επίσης μια, καλοδεχούμενη από το καθεστώς, διοχέτευση της γενικευμένης λαϊκής οργής εναντίον της εξαθλίωσης, προς την δαιμονοποίηση των αδυνάτων αντί των ισχυρών, σχολείο ενός κανιβαλισμού που συμβάλλει από πάρα πολλές πλευρές στη διατήρηση του παρόντος διεφθαρμένου και απονομιμοποιημένου συστήματος εξουσίας. Έφερε, για παράδειγμα, την διαπόμπευση των οροθετικών σαν τέχνασμα για τον κορεσμό της δίψας για το θέαμα του εξευτελισμού των άλλων, σαν τελετουργία εξορκισμού του καθολικού μας εξευτελισμού. Έφερε πάλι, σήμερα, την ανάσυρση των πλέον ρατσιστικών στερεοτύπων και ηθικών πανικών για τους Ρομά. Είναι μια διαδικασία εν δυνάμει χωρίς πάτο και όριο... Όλα αυτά μάλιστα ως τμήμα συνολικού και μάλλον συνειδητού μιντιακού σχεδίου, το οποίο θα απασχολήσει μια επόμενη ανάρτηση στο παρόν ιστολόγιο...

Το δυσοίωνο μέλλον

Όταν είχε συμβεί η τραγωδία της Σμύρνης με την οποία ξεκίνησε η ανάρτηση αυτή, κάποια ενημερωτικά σάιτ, ιστολόγια και φόρουμ είχαν την φωτογραφία ενός Τούρκου βατραχανθρώπου να βγάζει από τη θάλασσα το νεκρό πτώμα ενός νεαρού κοριτσιού (ούτε δεκάχρονου ίσως) μάλλον από τη Συρία. Ήταν μια συγκλονιστική φωτογραφία, ένα συμβολικό μνημείο της βαρβαρότητας της πολιτικής ασύλου της ΕΕ. Κάτω από πολλά από αυτά (και δε θα βάλω λινκ εδώ φυσικά) ο εμετός των σχολίων και η σχεδόν διθυραμβική νεκροφιλία διαφόρων "Ελληναράδων" η λυσσαλέα μισανθρωπία, η ανακούφιση που τους προσέφερε το θέαμα ενός νεκρού κοριτσιού απλά και μόνο εξαιτίας της καταγωγής του, ήταν ένα δείγμα από το μέλλον που έρχεται, από το είδος των εσωτερικών αντιπάλων που κάθε απόπειρα αναστήλωσης της κοινωνίας σε μια αλληλέγγυα και δίκαιη κατεύθυνση θα βρει μπροστά της ...

... Διότι αυτή η έκπτωση δεν είναι ρηχή. Αν είναι αλήθεια, όπως πιστεύω, πως είναι οι κρίσεις στον πραγματικό κόσμο που αλλάζουν συνειδήσεις και αναδιαμορφώνουν τις κρατούσες ιδεολογίες σε ατομικό και συλλογικό επίπεδο, τότε παράλληλα με την πραγματική επανάκαμψη της χαμένης αλληλεγγύης, της συντροφικότητας και των συλλογικών αιτημάτων, έχει γεννηθεί και διασπαρεί ένας τύπος πολίτη σε αυτήν την χώρα που χαρακτηριστικό του στοιχείο είναι η απενοχοποιημένη και δεδηλωμένη απανθρωπιά, και ο ωμότερος και ιδιοτελέστερος ατομικισμός. Αυτή την παγιωμένη βασική αποκτήνωση ενός ανησυχητικά μεγάλου τμήματος της Ελληνικής κοινωνίας έχω την φρικτή υποψία πως θα την κουβαλάμε όπως και να εξελιχθεί η ιστορία, για δεκαετίες ακόμα ως άχθος βαρβαρότητας και πηγή αθλιότητας στη χώρα, γενιές μετά τα σημερινά. Το είχα πει και το καλοκαίρι και το επαναλαμβάνω: "Πώς θα συνυπάρξεις με αυτόν τον κόσμο στο μέλλον; Πώς θα ανεχτείς τα παιδιά τους στο ίδιο σχολείο με τα παιδιά σου, τι να τους πεις;"