28.5.09

Το όνομά μου Λεγεών

Εκτείνομαι στον χρόνο.
Η μνήμη μου απλώνεται πίσω και πλέκεται με την μνήμη των παππούδων μου· μεταφέρει εμπειρίες έναν αιώνα παλιές από πρώτο χέρι, ενάμιση με μεσολάβηση: ο μακαρίτης ο παππούς μου, μου έλεγε πώς περπάταγε χιλιόμετρα μέσα στο χιόνι και πήγαινε σχολείο επί Τουρκοκρατίας στο Οροπέδιο του Λασιθίου, πριν μπαρκάρει πιτσιρικάς στο καράβι για την Αμερική κάπου στα 1912. Εκεί μίλησε με κόσμο που είχε προλάβει τον Αμερικανικό εμφύλιο. Με την μεσολάβηση του παππού μου αγγίζω εξιστορήσεις από τα μέσα του 19ου αιώνα μισό κόσμο μακριά.
Τα παιδιά μου, καλά να ’ναι, και τα εγγόνια μου, αν έρθουν, θα μεταφέρουν την μνήμη μου στον 22ο αιώνα, και τα παιδιά τους θα έχουν ακούσει από τους παππούδες τους τις ιστορίες μου, που θα τις αφηγούνται ίσως με την σειρά τους στα δικά τους παιδιά και εγγόνια. Η μικρή έστω σκιά της εφήμερης παρουσίας  μου θα φτάσει να αγγίξει τον 23ο αιώνα.
Τέσσερις αιώνες. Πέντε γενεές σε  χρονική υπερέκταση. Αυτό είναι συνήθως το φάσμα της ιστορίας που αγγίζει και αγγίζεται από την παρουσία του καθενός μας στον πλανήτη, αυτό είναι το μέγεθος της μικρής καμπύλωσης που φέρνει το ανεπαίσθητο βάρος της ύπαρξής μας στον πληροφοριακό και υλικό χωρόχρονο της ανθρώπινης παρουσίας.
Οι ιστορίες των παλαιών λοιπόν  - λίγο εμπειρία, λίγο προκατάληψη, λίγο zeitgeist, λίγο οι δικοί τους παλαιοί. Μέσα από τις ιστορίες, από τον τρόπο που οι αφηγήσεις αναρίθμητων αυτοπτών και γενικά κατοίκων του παρελθόντος έχουν περάσει, έχουν εστιαστεί και διηθηθεί μέσα από τους δικούς μας, κοντινούς ή περαστικούς, ανθρώπους και την δική μας προσωπική συγκυρία, προκύπτει η ιστορική μας συναίσθηση, το προσωπικό «ιστορικό υποσυνείδητο» του καθενός. Αναδύεται η συναισθηματική, η υπαρξιακή ακόμα, εμπλοκή του καθενός με το παγκόσμιο και το τοπικό ξετύλιγμα των ανθρωπίνων. Και όλοι αυτοί οι συνεισφέροντες τις αφηγήσεις γίνονται, στον βαθμό που τους αναλογεί, τμήματά της ταυτότητάς μας.

Οι προσωπικές αυτές ιστορικότητες διαπλέκονται και γίνονται νήματα που συνυφαίνουν τον τάπητα μιας πολυκύμαντης και ποικιλόμορφης κοινωνικής ιστορικότητας.

Από την άλλη έρχεται και η Ιστορία, με κεφαλαίο Ι: Η Ιστορία του ιστοριογράφου και των ιστορικών (ή μάλλον καλύτερα: οι Ιστορίες), και τα κοινωνικά δραστικότερα υποπροϊόντα της: η κρατική ιστορία, η επίσημη ιστορία, η ιστορία «λάιτ» των ΜΜΕ κττ. Είναι η ιστορία που οφείλεις να μάθεις, η ιστορία που δεν μπορείς να μην μάθεις, η ιστορία που τρέχει σαν προσυμφωνημένη παραδοχή στην καθημερινότητα. Πάνω σε αυτές τις πολλαπλές αλληλοσυγκρουόμενες αφηγήσεις, τις αλήθειες και τα ψέματα, τις προπαγάνδες και  τις απολογίες, τα επιχειρήματα και τις επιβολές· πάνω σε οικογενειακές συνήθειες και σε δράματα, σε αποστροφές και εξιδανικεύσεις, γεννιέται η πρόσληψη της ιστορίας. Δένεται πάνω στις περιστάσεις, το βίωμα, την ένταξη, την πίστη, την μόρφωση, την περιέργεια, τα διαβάσματα, την αμφισβήτηση, τον κομφορμισμό.
Αυτή η ασύλληπτη συνθετότητα, αυτή η εξελισσόμενη αενάως διαδικασία, αναδρά στο ατομικό επίπεδο,  εσωτερικεύεται πάλι από τον καθένα με τον δικό του τρόπο και γίνεται Αντίληψη της Ιστορίας: σιωπηρή ή εκπεφρασμένη, λανθάνουσα ή συνειδητή, ατελής ή ατελέστερη.
Κι έτσι ο δάσκαλος και η γιαγιά, το σπίτι και η τηλεόραση, η παρέα και η γειτονιά, το βιβλίο και ο αυτόπτης, συγκρούονται ή συγκλίνουν, διαλέγονται πάντως στο πεδίο της μακρινής ή της πρόσφατης ιστορίας. Η σύγκρουση είναι συχνά οδυνηρή, συχνά προδικασμένη, αλλά πάντα αυτό το ξεδιάλυμα είναι και προϋπόθεση αυτογνωσίας: Τοποθετεί και αξιολογεί κανείς τον εαυτό του μόνο μέσα σε μια ιστορικότητα: στα πλαίσια ιστορικά προσδιορισμένων αρχών και αξιών, στην ροή πολλαπλών παραδόσεων και ρευμάτων. Ακόμα και όταν προσεγγίζει κανείς αυστηρά και επιστημονικά την ιστορία, «αντικειμενικά», ούτως ειπείν, μένει πάντα η προσωπική ιστορικότητα να χρωματίζει και να φωτίζει την ανάγνωσή της. Να αποτελεί προϋπόθεση ανάγνωσής της.
Εκεί η ιστορία γίνεται πλέον θέατρο ηθικής και πολιτικής διαπάλης. Και πάνω της μεταφράζονται και μεταφέρονται οι κεντρικές συγκρούσεις, τα κεντρικά ερωτήματα που διατρέχουν την ανθρωπότητα: το συγκυριακό ανάγεται στο διαχρονικό, το οικονομικό στο συστημικό και το κοινωνικό στο φιλοσοφικό· και το ανάστροφο.
Έτσι η μάχη εκτυλίσσεται και θα εκτυλίσσεται αενάως με όλους μας εκόντες-άκοντες  συμμέτοχους, στην πλήρη ιστορική μας έκταση: από τα βοσκοτόπια της Οθωμανικής Κρήτης, μέχρι τον δυσδιάκριτο κόσμο του 23ου αιώνα θα είμαι αναπόφευκτα εκεί. Και αν με ρωτήσει κανείς το όνομά μου, σαν τον βιβλικό δαίμονα κι εγώ θα απαντήσω με πλήρη συνείδηση της ιστορικής μου πολυπροσωπίας: «Λεγεών όνομά μοι ότι πολλοί εσμέν».

26.5.09

Μιχάλης Παπαγιαννάκης



Ο Μιχάλης Παπαγιαννάκης εκπροσωπούσε στην Ελλάδα έναν χώρο που δεν ευδοκίμησε ποτέ ιστορικά στο Ελληνικό πολιτικό τοπίο, την γνήσια και ξεκάθαρη σοσιαλδημοκρατία, το κράτος-πρόνοιας. Υπηρέτησε την αριστερά στην χώρα και στην Ευρώπη με συνέπεια, με νου και με αξιοπρέπεια και ήταν κήρυκας του δημόσιου ορθού λόγου σε ένα τοπίο λόγου και διαλόγου που δεν τον πολυσήκωνε. Υπήρξε μαχητικός οικολόγος, σαν πολίτης, σαν Ευρωβουλετής, σαν βουλευτής και είναι αρμόζον το γεγονός ότι η τελευταία παρέμβασή του στο Ελληνικό Κοινοβούλιο, η τελευταία θεσμική του παρέμβαση αφορούσε τον Αχελώο και την διαχείριση υδάτινων πόρων.

Αν και δεν θέλω να ηθικολογώ, πρέπει να σημειώσω πως υπάρχουν δύο είδη ακεραιότητας: εκείνων που κανένας δεν ενδιαφέρεται να τους "εξαγοράσει" και οι εκείνων που κανένας δεν μπορεί. Ο Μιχάλης Παπαγιαννάκης θα μπορούσε αν ήθελε να είχε γίνει υπουργός, να είχε φτάσει σε εξαιρετικά υψηλά αξιώματα: η σύγκριση άλλωστε με τους κρατούντες θα ήταν συντριπτική υπέρ του ως προς την ποιότητα και τις ικανότητες. Αλλά δεν θα μπορούσε να ήθελε: παρέμεινε στο μετερίζι του, χωρίς ανταλλάγματα, μειοψηφία μέσα στον ίδιο τον πολιτικό του χώρο, πασχίζοντας για το καλύτερο, γιατί το δικό του όραμα η δική του θέση δεν ήταν ωφελιμοθηρική. Ως προς τούτο ήταν όαση σε μια ηθική έρημο δεοντολογικών εκπτώσεων.

Δεν κρύβω πως στον μικρό πολιτικό χώρο της αριστεράς, δεν βρέθηκα από την πλευρά του, σε πολλά ζητήματα: αλλά αυτό είναι αναμενόμενο ίσως. Πάντα όμως βασιζόμασταν στην εμβέλειά του, στο επικοινωνιακό του χάρισμα στην καθαρότητα του λόγου και της σκέψης του για να βοηθήσει να περάσουν κοινές εντέλει αξίες, θέσεις και οπτικές.

Μακάρι όλοι μας να έχουμε φωτεινό παράδειγμα την ακεραιότητά του και την καθαρότητα του λόγου του. Μετά τον Άγγελο τον Ελεφάντη πέρυσι, τώρα ο Μιχάλης ο Παπαγιαννάκης - και ξαφνικά, για όλους όσοι είμαστε σε μια ενδιάμεση ηλικία και έχουμε σχέση με την ανανεωτική (κομμουνιστική και μη) αριστερά, χάνονται ένα-ένα όλα τα σημεία αναφοράς των τάσεων της αριστεράς που φώτιζαν την πολιτική μας διαμόρφωση και διαμόρφωσαν τον πολιτικό μας λόγο.

- Η τελευταία του συνέντευξη στην Αυγή πριν από λίγες ημέρες...

ΔΝΤ: Το Μεγάλο Self-Service των κυβερνήσεων


"Τσουνάμι μέτρων λιτότητας ως το 2012 προτείνει το ΔΝΤ", λέει, και εγώ θυμάμαι μια πρόσφατη μεταφραστική μου δουλειά, η οποία με κάνει να αμφιβάλλω για την ορθότητα του γραμματικού προσώπου που χρησιμοποιείται στον τίτλο. Εξηγούμαι:

Μετέφρασα πρόσφατα και θα εκδοθεί μάλλον το Σεπτέμβρη, από τις εκδόσεις Αντίλογος [αναίσχυντη αυτοδιαφήμιση ;-)] το βιβλίο "Ο τελευταίος πόλεμος του 20ου αιώνα" του Γιαν Μαρέινισσεν, πρώην αρχηγού του Σοσιαλιστικού Κόμματος Ολλανδίας ("Σοσιαλιστικού" συνάδοντος με το "Σοσιαλισμός", όπως το χρησιμοποιούσε η Ρόζα μάλλον και όχι ο Γεώργιος Α. Παπανδρέου του επίκαιρου "Σοσιαλισμός ή Βαρβαρότητα" - δηλ. GUE/NGL όχι PES).

Το βιβλίο αφορά τον πόλεμο του Κοσόβου (το ΣΚ ήταν το μόνο Ολλανδικό κόμμα που αντιτάχθηκε το 1999 στην επέμβαση του ΝΑΤΟ) και γενικότερα το Γιουγκοσλαβικό, και έχει γραφτεί λίγο μετά το πέρας του "πολέμου". Το ενδιαφέρον σημείο, το οποίο ξαφνικά το θυμήθηκα με τις προτάσεις του ΔΝΤ, είναι το σχόλιο του Κέες φαν ντερ Πέιλ σχετικά με τον ρόλο του ΔΝΤ στην αποδιάρθρωση της Γιουγκοσλαβικής οικονομίας την δεκαετία του 1980. Λέει ο καθηγητής διεθνών σχέσεων στο Πανεπιστήμιο του Σάσεξ:

...Ίσως το ‘όπως είχε υπαγορεύσει το ΔΝΤ’ να είναι λάθος επιλογή λέξεων. Όπως συμβαίνει συνήθως με τις συμβουλές τέτοιου είδους οργανισμών, υπάρχει πάντα κάποιος μέσα στην ίδια την χώρα, ο οποίος δεν είναι σε θέση να αποκτήσει επαρκή εξουσία ώστε να προωθήσει κάποια, στην περίπτωση αυτή νεοφιλελεύθερη, πολιτική και ο οποίος στην συνέχεια καλεί το ΔΝΤ, την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ή κάποιον άλλον οργανισμό. Αυτό είναι κάτι ανάλογο με την πρακτική των μάνατζερ να φέρνουν ένα εξωτερικό γραφείο συμβούλων για να επιβάλουν κάποια εταιρική αναδιοργάνωση. Το ΔΝΤ λέει μάλιστα επίσης πως ‘αν προσέξετε και περιλάβετε στην έκθεσή σας την ανάγκη αλλαγής πορείας, τότε θα συμπληρώσουμε τις λεπτομέρειες προκειμένου να υποστηρίξουμε αυτή σας την θέση’. Έτσι έγινε και στην Γιουγκοσλαβία. Οι εκσυγχρονιστικές δυνάμεις στην Σλοβενία και την Κροατία, που ήταν υπέρ των αγορών, ενθάρρυναν το ΔΝΤ προκειμένου να επιλύσουν την κρίση του χρέους της χώρας».


Κάθε ομοιότης με σημερινές καταστάσεις είναι σίγουρα συμπτωματική...

Από την άλλη ρίξτε μια ματιά στο Eυελιξία-Στοπ για κάποια αρχή αντιλόγου...

21.5.09

Αγιογραφώντας

Στην αγγλική παγκόσμια πια ιδιόλεκτο της ποπ μιλούν για icons. Εκ του εικών, αλλά η λέξη δεν μπορεί να αντιδανειστεί γιατί είναι ήδη κατειλημμένη από άλλη έννοια, οπότε στην κρεολική πίτζιν που ομιλείται από τα MME παραμένει icon, λατινικά και ζει στις όχθες του μάρκετινγκ. Ο παροιμιώδης κυρ Μήτσος, μιλάει για «σύμβολα». Για αυτά θα μιλήσουμε και εμείς.


Τα σύμβολα: άνθρωποι, αντικείμενα, μορφές, είναι ανθρώπινες κατασκευές οικοδομημένες πάνω στο συλλογικό φαντασιακό. Συνοψίζουν, επικοινωνούν και ακτινοβολούν έννοιες. Το κουτάκι της κόκα κόλα ως βιομηχανικό ντιζάιν ήταν η καταναλωτική έκρηξη συμπυκνωμένη. Το άγαλμα της ελευθερίας, καλούσε και δια της εικόνας του και μόνο τους μετανάστες σε νέα γη. Το Καλάσνικωφ, και με το όνομά του απλά, εκπροσωπούσε τον φοβερό εκδημοκρατισμό της ισχύος των όπλων. Αλλά η κατασκευή του Καλάσνικωφ ως όπλου δεν πρέπει να συγχέεται με την κατασκευή του ως συμβόλου και την μετέπειτα χρήση του στην σημαία της Μοζαμβίκης και στις φωτογραφίες του ενόπλου Οσάμα. Πρόκειται για δύο τελείως διαφορετικά πράγματα που κατασκευάστηκαν από δύο τελείως διαφορετικές οντότητες: ο Καλάσνικωφ και οι τεχνικοί των σοβιετικών, κινεζικών, τσεχικών εργοστασίων έφτιαξε το φονικό εργαλείο· οι εκατοντάδες χιλιάδες χρήστες του όπλου, οι φωτογράφοι, τα ΜΜΕ, ο θρύλος, ο φόβος και η προσδοκία, το σύμβολο.


Ανάλογα και με τους ανθρώπους-σύμβολα: δεν πρόκειται για ανθρώπους στα αλήθεια. Δεν είναι τα πραγματικά, θνητά, σώματά τους που αφορά το σύμβολο. Πρόκειται όπως είπαμε για συλλογικές κατασκευές: για κορυφές παγοβούνων κινημάτων, για μαζικές προβολές ελπίδων και φόβων, που αποκτούν ζωή πέρα από την ζωή των ανθρώπων που τα ενσαρκώνουν. Ο Μπολιβάρ ως σύμβολο του λατινοαμερικάνικου αντιαποικιοκρατικού αγώνα, δεν πλήττεται από την πραγματική προσωπικότητα και την φιλαρχία του Simón José Antonio de la Santísima Trinidad Bolívar y Palacios Ponte Blanco. Ο Γκάντι ως παγκόσμιο σύμβολο της ειρηνικής αντίστασης δεν μειώνεται από την (παραδοσιακή) πατριαρχικότητά του. Ούτε ο Τσε από την (γενικευμένη την εποχή του) ομοφοβία του. Οι άνθρωποι-σύμβολα, οι πραγματικοί άνθρωποι από σάρκα και οστά, δεν είναι παρά οχήματα μιας συλλογικής ψυχικής επένδυσης, στην μία ή την άλλη μορφή. Ο αεροπόρος Λιντμπεργκ («Το Επίτευγμα) ήταν φιλοναζιστής, ο Νταλί («Η Αποχαλινωμένη Φαντασία») οπαδός και χειροκροτητής ενός στυγνότατου δικτάτορα και ενός διεφθαρμένου ιερατείου. Η ζωή τους ως σύμβολα όμως, κρατά απόσταση από όλα αυτά, βασίζεται στο έργο των προηγούμενων και των συνεργατών τους και μάλιστα εμπεδώθηκε, στις δύο αυτές συγκεκριμένες περιπτώσεις, μέσω της Νέας Παγκόσμιας Εκκλησίας των ΜΜΕ.


Η ιδεαλιστική εικόνα των ηγετών ή των «ηρώων» κάθε είδους, ως υπερανθρώπων, η έμφαση στην μοναδικότητά τους, στις ικανότητες και το ταλέντο τους, ανεξάρτητα από την ακρίβειά της ή το φλερτάρισμα με τον μύθο, υποτιμά την εργασία χιλιάδων ανθρώπων πάνω στην οποία ανέβηκαν για να αποκτήσουν το status των συμβόλων. Αποκρύπτει την συλλογική συνέργεια στην κατασκευή τους. Εξιδανικεύει άστοχα αναπόφευκτα ατελείς ανθρώπους.


To icon κάθε είδους είναι λοιπόν μαζική κατασκευή. Είτε πρόκειται για έμψυχο ή άψυχο, το σύμβολο διατρανώνει όχι την μοναδικότητα των ατόμων, αλλά την κοινή τους ψυχή. Είναι η απόσταση μεταξύ της εικόνας του Αγίου ως αντικειμένου και της εικόνας του Αγίου ως λατρευτικό αντικείμενο, που αποκτά την ιερή του υπόσταση από την κοινή ευσέβεια, από την κοινή δοξασία.

14.5.09

Πώς πρασινίζουν οι δουλειές

Νέα «πράσινη» οικονομία, νέες πράσινες δουλειές. Ή πράσινες μπίζνες. Στο μελλοντικό περιβαλλοντικά ευαίσθητο εργασιακό τοπίο θα ανθίσουν πολλές καινούριες ειδικότητες. Συντηρητής ανεμοστροβίλων, βιοχημικός λυμμάτων π.χ. ή χημικός βιοκαυσίμων. Πολλά όμως από τα υπάρχοντα σήμερα επαγγέλματα ενδέχεται να διευρύνουν το φάσμα των δραστηριοτήτων τους και να ευδοκιμήσουν στο κοπιώδες και ανηφορικό μεν, εύκρατο και αειφορικό δε μέλλον. Για αυτές ακριβώς τις αναγκαστικές καινοτομίες θα συζητήσουμε στο παρόν σημείωμα, παρουσιάζοντας τις καινούριες πράσινες ευακιρίες, που θα εμφανιστούν σε τέσσερα συμβατικά σημερινά επαγγέλματα:


Διαφημιστής / Δημόσιες Σχέσεις: Ήδη το επάγγελμα έχει «πρασινίσει» αρκετά. Στο όλο και πιο θερμότερο μέλλον, όλο και περισσότερες εταιρείες θα έχουν την ανάγκη να διαφημίσουν τις συμβολικές τους «πράσινες» πρωτοβουλίες για την συγκάλυψη των μη-συμβολικών, γκρίζων, περιβαλλοντικά επιβαρυντικών δραστηριοτήτων τους. Αυτό ήδη είναι εδραιωμένη πρακτική σε μεγάλες πετρελαϊκές εταιρείες π.χ. αλλά στο μέλλον, προϊούσης της κλιματικής αλλαγής ενδέχεται να μετατραπεί σε αυτόνομο υποκλάδο! Άλλωστε δεν θα είναι μόνο οι πετρελαϊκοί κολοσσοί και οι άλλες ρυπαίνουσες εταιρείες που θα έχουν ανάγκη από ένα πράσινο λίφτινγκ, αλλά και τα ίδια τα κράτη. Ήδη το Ελληνικό κράτος προσπαθεί να πουλήσει αειφορία και περιβαλλοντικά συνετή διαχείριση των υδάτινων πόρων, ενώ ταυτόχρονα προχωρά στην αδειοδότηση περισσότερων εργοστασίων λιθάνθρακα και στην εκτροπή του Αχελώου. Οι τάσεις αυτές αναμένεται λοιπόν να ενισχυθούν στα επόμενα χρόνια κάνοντας την ειδίκευση αυτή των δημοσίων σχέσεων και της διαφήμισης, εν δυνάμει χρυσοφόρο!


Κτηματομεσίτης: Καθώς η στάθμη της θάλασσας εκτιμάται πως θα ανέβει στις επόμενες δεκαετίες, ανοίγει ένα καινούριο παράθυρο για προσοδοφόρα αγοραπωλησία οικοπέδων - και μάλιστα διπλό: Από την μία υπάρχει πεπερασμένος χρόνος τόσο για την πώληση σε ανυποψίαστους παραθαλάσσιων σήμερα οικοπέδων, όσο και για το κτίσιμο σε περιοχές που θα γίνουν σύντομα παραθαλάσσιες και συνεπώς θα απαγορευτεί τότε η δόμησή τους. Από την άλλη, ήδη μπορεί κανείς να διαφημίσει μεσογειακότερα οικόπεδα ως συν τω χρόνω παραθαλάσσια, βοηθώντας έτσι στην αναθέρμανση της κτηματαγοράς. Και αυτή η επαγγελματική διέξοδος ενδέχεται να γίνει βασική συνιστώσα της κτηματαγοράς και οι καινούριοι κτηματομεσίτες θα πρέπει να είναι ενήμεροι για τα σενάρια ανόδου της στάθμης της θάλασσας του IPCC, την ιστορική εξέλιξη των ακτογραμμών, τα υψόμετρα των οικοπέδων από τηνεπιφάνεια της θαλάσσης κττ.


Ιχθυοπώλης: Ο Ιχθυοπώλης θα είναι κάτι σαν κοσμηματοπώλης του μέλλοντος. Με δεδομένη την υπεραλιεία και την ελαχιστοποίηση των διαθέσιμων προς αλιεία ειδών σε όλες της θάλασσες, τάση στην οποία αναμένεται να συμβάλει και η προϊούσα οξίνιση των ωκεανών λόγω της απορρόφησης διοξειδίου του άνθρακα, τα ελάχιστα είδη που θα μπορούν να διατίθενται προς πώληση θα αποκτήσουν τεράστια αξία. Δεν απέχουμε πολύ από την εποχή που η μεταφορά ψαριών στην αγορά θα γίνεται μέσω τεθωρακισμένων οχημάτων (και θα ανοίξει έτσι και ένα άλλο επάγγελμα: σεκιούριτι για ιχθυαποστολές).


Νεκροθάφτης: Με την έλλειψη πετρελαίου θα ακριβύνουν και τα αζωτούχα λιπάσματα. Θα υπάρξει λοιπόν μεγάλη ζήτηση για πτώματα κάθε είδους και τα καινούρια νεκροταφεία θα δημιουργούνται μέσα σε καλλιεργήσιμες εκτάσεις. Πιθανόν να αλλάξει και το μοντέλο χρηματοδότησης της ταφής, όπου οι τεθλιμμένοι συγγενείς όχι μόνο δεν θα πληρώνουν αλλά θα πληρώνονται για την ταφή των νεκρών τους και τα γραφεία τελετών θα είναι οι διαμεσολαβητές της σχέσης αυτής. Παράλληλα θα υπάρξει, εικάζει κανείς και συμπληρωματική ευκαιρία ανάπτυξης ειδικότητας συλλέκτη νεκρών ζώων, κάτι που θα ανοίξει το επάγγελμα του μπόγια στην χώρα μας, αλλά θα μειώσει και τους πληθυσμούς αδεσπότων στην χώρα.


Στον πραγματικό κόσμο πάντως ήδη αρχίζει να αναφέρεται ότι οι περισσότερες πράσινες θέσεις εργασίας (π.χ. στις ΗΠΑ) είναι έντονα χειρονακτικές, χαμηλής ειδίκευσης και μικρού μισθού. Αν αυτό είναι το κύμα  του μέλλοντος, μπορεί κανείς να υποθέσει κανείς πως οι δουλειές που αναφέραμε θα ανήκουν στην αφρόκρεμα των σχετικών επαγγελμάτων.

7.5.09

Μάργκαρετ Θάτσερ: η ανελεύθερη φιλελεύθερη


Ι sometimes wonder if Ι'll ever get the chance
just to sit with my children in a holiday jam
our lives seem petty in your gold grey hands
would you give a second thought
would you ever give a damn,
Ι doubt it
stand down Margaret

everybody shout it
stand down Margaret!


 


The English Beat Stand Down Margaret, 1980


 


Αν και συχνά η χρονική απόσταση αμβλύνει την απέχθεια ή την ένταση των συναισθημάτων, αν κάνει κάποια πρόσωπα να μοιάζουν πιο ανθρώπινα και λιγότερο αντικείμενα μίσους, αυτό δεν ισχύει για την Μάργκαρετ Θάτσερ.


Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η θητεία της Σιδηράς Κυρίας ήταν ιστορική. Ήταν ιστορική με τον ίδιο τρόπο που η επιδρομές των Ούννων στην Ευρώπη και η Μεγάλη Πανώλη του 14ου αιώνα ήταν  ιστορικές. Η Θάτσερ μέσα στα χρόνια της πρωθυπουργίας της εκτόξευσε την φτώχεια (ειδικά την παιδική) σε δυσθεώρητα για την Ευρώπη ύψη, μετέτρεψε την Βρετανία σε μια από τις πιο άνισες χώρες στην Ευρώπη, αύξησε την ανεργία και την αστυνόμευση, προώθησε την ξενοφοβία, τον εθνικισμό, την ομοφοβία και την καταστολή. Είναι η πρωθυπουργός που μετέτρεψε το φιλικό «μπόμπυ», τον άοπλο Άγγλο αστυνομικό, σε φονικό εργαλείο, εκείνη που θεώρησε πως ακόμα και χαζοχαρούμενοι χίπηδες παγανιστές έπρεπε να αντιμετωπιστούν με σκληρή βία (στην διαβόητη μάχη του Beanfield στο Στόουνχετζ το 1985). Όταν τελικά έπεσε το 1990, διωγμένη από το ίδιο της το κόμμα ενόψει της δημοσκοπικά βέβαιής της συντριβής, έπεσε από την οργή που προκάλεσε η επιμονή της να επιβάλει «κεφαλικό φόρο» στους υπηκόους της (το διαβόητο poll tax), έναν φόρο οδυνηρό, άδικο και άνισο.


Η Μάργκαρετ Θάτσερ ήταν και μια τυχερή πρωθυπουργός: το 1981 βυθιζόμενη στις δημοσκοπήσεις, είχε την τύχη οι ηλίθιοι δικτάτορες της Αργεντινής να επιτεθούν στα νησιά Φώκλαντ. Αυτό της έδωσε την δυνατότητα να τυλιχτεί με την βρετανική σημαία και να το παίξει εθνάρχης, υποκινώντας «πατριωτικό»ντελίριο με τον θρίαμβό της επί μιας ημιτριτοκοσμικής δικτατορίας. Το πετρέλαιο της Βόρειας Θάλασσας, του οποίου η παραγωγή αυξανόταν σταθερά στις αρχές της δεκαετίας του 1980 της έδωσε τα οικονομικά «πόδια» για κάθε είδους οικονομικούς πειραματισμούς.


Ενδεικτικές της δημοκρατικής της αντίληψης είναι και οι διάφορες δηλώσεις της. Απευθυνόμενη το 1999 στον Πινοσέτ, τον Χιλιανό δικτάτορα είχε πει, ενώ ήδη είχε ζητηθεί η έκδοσή του από την Αγγλία για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, πως γνωρίζει καλά ότι εκείνος «είχε φέρει την δημοκρατία στην Χιλή [και]δημιούργησε ένα σύνταγμα κατάλληλο για την δημοκρατία». Αναφερόμενος στο ANC του Νέλσον Μαντέλα (και με τον ίδιο τον Μαντέλα ακόμα στην φυλακή) δήλωνε, με την πολιτική αντίληψη που την διέκρινε το 1987, πως επρόκειτο για «τυπική τρομοκρατική οργάνωση... Οποιοσδήποτε πιστεύει πως πρόκειται ποτέ να διοικήσει την Νότιο Αφρική ζει στον κόσμο του». Αυτό ήταν το δημοκρατικό ήθος και η πολιτική οξυδέρκεια της πρωθυπουργού της Βρετανίας.


Αντί λοιπόν να μνημονεύουμε τα 30 χρόνια από την άνοδο της Βαρώνης, πλέον, Θάτσερ στην εξουσία, ας μνημονεύσουμε μια νίκη της. Τα 25 χρόνια από την έναρξη της Μεγάλης Απεργίας των Ανθρακωρύχων στην Βρετανία του 1984-1985, του γεγονότος που σήμανε την τελική υποταγή των ισχυρών βρετανικών συνδικάτων στο ανερχόμενο τότε θατσερισμό, του Μαντζικέρτ του κράτους πρόνοιας. Η διάλυση των τοπικών κοινοτήτων, ο εξευτελισμός των ηττημένων, η θριαμβευτική εφαρμογή μιας πρωτοφανούς σε έκταση συμπαιγνίας κράτους-ΜΜΕ για την δυσφήμιση των ηγετών των ανθρακωρύχων, συμπαιγνία την οποία παραδέχτηκαν οι εμπνευστές της δύο δεκαετίας αργότερα, δίνει το στίγμα της κ. Θάτσερ περισσότερο από οποιοδήποτε άλλο γεγονός. Επρόκειτο για μια ιστορική στιγμή εξαίσιας θλίψης: ενώ όλη η λαϊκή και ροκ κουλτούρα της εποχής ενωνόταν πάνω στην αλληλεγγύη της στους ανθρακωρύχους και παρήγαγε την εντονότερα πολιτικοποιημένη γενιά ακτιβιστών στην Βρετανία από την εποχή του πολέμου, η ήττα σκόρπισε τα κομμάτια αυτής της πάγκοινης κινητοποίησης στους δρόμους του ανερχόμενου λάιφσταϊλ, προς την έρημο εντέλει της ιδιώτευσης της δεκαετίας του 1990.


Η δε Θάτσερ γέννησε τον Μπλαιρ. Και με την επικράτησή της μέσα στο σώμα του πολιτικού αντιπάλου, του ολοένα και ανακριβέστερα ονομαζόμενου Labor Party, η Θάτσερ κατήγαγε την ύψιστή της νίκη, τον τελικό της θρίαμβο. Μέχρι που η κρίση σήμερα ήρθε και ξεσκέπασε (;) την φενάκη του Θατσερισμού. Ας εορτάσουμε λοιπόν την αρχή της εποχής της Θάτσερ ως ευχή για το ολοκληρωτικό της τέλος.


 


ΛΕΖΑΝΤΑ: Party of Freedom