Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Αγιογραφώντας

Στην αγγλική παγκόσμια πια ιδιόλεκτο της ποπ μιλούν για icons. Εκ του εικών, αλλά η λέξη δεν μπορεί να αντιδανειστεί γιατί είναι ήδη κατειλημμένη από άλλη έννοια, οπότε στην κρεολική πίτζιν που ομιλείται από τα MME παραμένει icon, λατινικά και ζει στις όχθες του μάρκετινγκ. Ο παροιμιώδης κυρ Μήτσος, μιλάει για «σύμβολα». Για αυτά θα μιλήσουμε και εμείς.


Τα σύμβολα: άνθρωποι, αντικείμενα, μορφές, είναι ανθρώπινες κατασκευές οικοδομημένες πάνω στο συλλογικό φαντασιακό. Συνοψίζουν, επικοινωνούν και ακτινοβολούν έννοιες. Το κουτάκι της κόκα κόλα ως βιομηχανικό ντιζάιν ήταν η καταναλωτική έκρηξη συμπυκνωμένη. Το άγαλμα της ελευθερίας, καλούσε και δια της εικόνας του και μόνο τους μετανάστες σε νέα γη. Το Καλάσνικωφ, και με το όνομά του απλά, εκπροσωπούσε τον φοβερό εκδημοκρατισμό της ισχύος των όπλων. Αλλά η κατασκευή του Καλάσνικωφ ως όπλου δεν πρέπει να συγχέεται με την κατασκευή του ως συμβόλου και την μετέπειτα χρήση του στην σημαία της Μοζαμβίκης και στις φωτογραφίες του ενόπλου Οσάμα. Πρόκειται για δύο τελείως διαφορετικά πράγματα που κατασκευάστηκαν από δύο τελείως διαφορετικές οντότητες: ο Καλάσνικωφ και οι τεχνικοί των σοβιετικών, κινεζικών, τσεχικών εργοστασίων έφτιαξε το φονικό εργαλείο· οι εκατοντάδες χιλιάδες χρήστες του όπλου, οι φωτογράφοι, τα ΜΜΕ, ο θρύλος, ο φόβος και η προσδοκία, το σύμβολο.


Ανάλογα και με τους ανθρώπους-σύμβολα: δεν πρόκειται για ανθρώπους στα αλήθεια. Δεν είναι τα πραγματικά, θνητά, σώματά τους που αφορά το σύμβολο. Πρόκειται όπως είπαμε για συλλογικές κατασκευές: για κορυφές παγοβούνων κινημάτων, για μαζικές προβολές ελπίδων και φόβων, που αποκτούν ζωή πέρα από την ζωή των ανθρώπων που τα ενσαρκώνουν. Ο Μπολιβάρ ως σύμβολο του λατινοαμερικάνικου αντιαποικιοκρατικού αγώνα, δεν πλήττεται από την πραγματική προσωπικότητα και την φιλαρχία του Simón José Antonio de la Santísima Trinidad Bolívar y Palacios Ponte Blanco. Ο Γκάντι ως παγκόσμιο σύμβολο της ειρηνικής αντίστασης δεν μειώνεται από την (παραδοσιακή) πατριαρχικότητά του. Ούτε ο Τσε από την (γενικευμένη την εποχή του) ομοφοβία του. Οι άνθρωποι-σύμβολα, οι πραγματικοί άνθρωποι από σάρκα και οστά, δεν είναι παρά οχήματα μιας συλλογικής ψυχικής επένδυσης, στην μία ή την άλλη μορφή. Ο αεροπόρος Λιντμπεργκ («Το Επίτευγμα) ήταν φιλοναζιστής, ο Νταλί («Η Αποχαλινωμένη Φαντασία») οπαδός και χειροκροτητής ενός στυγνότατου δικτάτορα και ενός διεφθαρμένου ιερατείου. Η ζωή τους ως σύμβολα όμως, κρατά απόσταση από όλα αυτά, βασίζεται στο έργο των προηγούμενων και των συνεργατών τους και μάλιστα εμπεδώθηκε, στις δύο αυτές συγκεκριμένες περιπτώσεις, μέσω της Νέας Παγκόσμιας Εκκλησίας των ΜΜΕ.


Η ιδεαλιστική εικόνα των ηγετών ή των «ηρώων» κάθε είδους, ως υπερανθρώπων, η έμφαση στην μοναδικότητά τους, στις ικανότητες και το ταλέντο τους, ανεξάρτητα από την ακρίβειά της ή το φλερτάρισμα με τον μύθο, υποτιμά την εργασία χιλιάδων ανθρώπων πάνω στην οποία ανέβηκαν για να αποκτήσουν το status των συμβόλων. Αποκρύπτει την συλλογική συνέργεια στην κατασκευή τους. Εξιδανικεύει άστοχα αναπόφευκτα ατελείς ανθρώπους.


To icon κάθε είδους είναι λοιπόν μαζική κατασκευή. Είτε πρόκειται για έμψυχο ή άψυχο, το σύμβολο διατρανώνει όχι την μοναδικότητα των ατόμων, αλλά την κοινή τους ψυχή. Είναι η απόσταση μεταξύ της εικόνας του Αγίου ως αντικειμένου και της εικόνας του Αγίου ως λατρευτικό αντικείμενο, που αποκτά την ιερή του υπόσταση από την κοινή ευσέβεια, από την κοινή δοξασία.

Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Ζωνιανά

Διαβάζω και ακούω τα όσα γράφονται και λέγονται το αιματηρό περιστατικό στα Ζωνιανά με την ελαφρά δυσανασχέτηση που ως Κρητικός της διασποράς νιώθω, βλέποντας ότι ο κοινός τόπος και το αναμενόμενο παρά τοις Κρησί, γίνεται πηχυαίος τίτλος και "ανακαλύπτεται" από τα Αθηναϊκά ΜΜΕ ως κεραυνός εν αιθρία, ως κάτι το αναπάντεχο. Η δυσανασχέτηση προέρχεται από το γεγονός ότι τέτοιου είδους θέματα φτάνουν μέχρι την Αθήνα όταν υπάρχουν νεκροί - και τότε φτάνουν ως έτοιμο θέαμα και με μεγάλη απόσταση από την τοπική οπτική. Από την άλλη δεν νιώθω αρκετά κοντά στα τεκταινόμενα στο νησί πλέον, ώστε να έχω κάποια σημαντική άποψη να συνεισφέρω. Αυτοί που βιώνουν την κατάσταση, είναι καλύτερα σε θέση και να την εκτιμήσουν. Εδώ θέλω να παρατηρήσω κάποια πράγματα και να παραπέμψω σε πλησιέστερους παρατηρητές.

- Όσοι βλέπουν στις μαφίες του Μυλοποτάμου κάποιου είδους "αντεξουσιαστές" και "εχθρούς του κράτους", είναι μακριά νυχτωμένοι. Η κατάσταση αυτή προέκυψε ως αποτέλεσμα π…

Το όπλο της λανθασμένης πρόβλεψης

Επ' αφορμή της νικηφόρου μάχης του πακέτου λιτότητας και της σίγουρης επιστημοσύνης με την οποία ο Υπουργός Οικονομικών μετέφερε την αισιοδοξία του, ας εξετάσουμε τις βάσεις της και την προϊστορία των επισήμων εκτιμήσεων για την πορεία της Οικονομίας της χώρας μας στα χρόνια της κρίσης:
Sins of Commission Από το Real World Economics Review, o Jesse Frederik, στο άρθρο του "Folly from Olly. The disasterous quality of the economic predictions of the European Commission" κάνει την παρακάτω παρατήρηση σε ότι αφορά τις προβλέψεις της Κομισιόν για τις επιδόσεις της Ελληνικής οικονομίας, κατά την διάρκεια του Μεγάλου Ελληνικού Κραχ, την οποία μετάφρασα στα Ελληνικά (χωρίς την άδεια του συγγραφέα, ελπίζω στην κατανόησή του λόγω της πιεστικής επικαιρότητας):



 Στον πίνακα παρουσιάζονται οι πέντε ενημερώσεις της εκτίμησης της Κομισιόν, κατά την διάρκεια του έτους με την πρώτη να δημοσιεύεται την άνοιξη της προηγούμενης από την εκτιμώμενη χρονιά. Σημειώνω πως η τελευταία επικαιροπ…

Πείνα, λιποθυμίες και η χρησιμότητα του λαϊκισμού: μια συζήτηση με τον Πάσχο Μανδραβέλη

Με αφορμή μια συζήτηση με τον Πάσχο Μανδραβέλη στο twitter

[Δημοσιεύθηκε στην διαδικτυακή Αυγή 2/12/2013]



Η είδηση-μαϊμού (όπως ήταν σχεδόν εξαρχής φανερό νομίζω) περί θανάτου από πείνα 16χρονου στην Πλατεία Αμερικής, προκάλεσε μια συζήτηση στο twitter με τον Πάσχο Μανδραβέλη που άδραξε την αφορμή να καταγγείλει την ψευδή καταστροφολογία της αριστεράς.

@Mandravelis Η πείνα των μαθητών δεν είναι hoax http://t.co/WbAe7biTwp
— talws (@talws) November 25, 2013 Του υπέδειξα πως η πείνα στην Ελλάδα δεν είναι μύθος, παραπέμποντάς τον  στο σχετικό άρθρο της Ημερησίας (προκειμένου να μην υπάρχει θέμα επαρκούς καθεστωτικότητας των πηγών). Ο ΠΜ σε ποστ στου στο twitLonger απάντησε πως δεν υπάρχει πείνα στην Ελλάδα, μόνο φτώχεια και ότι όλα αυτά περί λιποθυμιών από την πείνα στα σχολεία είναι "hoaxes" - αστικοί μύθοι: "Η φτώχεια δεν είναι hoax. Είναι πραγματικότητα. Οι λιποθυμίες από την πείνα, είναι hoax. Ποτέ δεν στοιχειοθετήθηκαν, πάντα ήταν καταγγελίες του στιλ «άκουσα...», «μου …