Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Φωτιά στο δάσος


[youtube http://www.youtube.com/watch?v=9A2dB7fAkMg?wmode=transparent]


 


Την περασμένη εβδομάδα έγραφα για την Αθήνα και την δυναμική που οδήγησε σε μια πόλη που δεν αγαπούν οι κάτοικοί της. Έξω από το λεκανοπέδιο, η πόλη αυτή αυξάνει και εκτείνεται σαν κακοήθης όγκος απρογραμμάτιστα και αυθαίρετα σε περιοχές δασικές ή αγροτικές, επιτείνοντας το ατμοσφαιρικό της πρόβλημα και δημουργώντας νέες εστίες αυτοαποστροφής.


Η Αθήνα περιβάλλεται - ή μάλλον «περιβαλλόταν» για να είμαστε ακριβείς πλέον - από δάση και δασικές εκτάσεις. Την τελευταία τριακονταετία, η Αθήνα κάνει πόλεμο με τα δάση γύρω της και εξαφάνισε σχεδόν όλες τις δασικές εκτάσεις μέσα της -  την ίδια στιγμή που τα θρηνεί γοερά.


Κάθε καλοκαίρι σχεδόν, κάποια μεγαλύτερη ή μικρότερη φωτιά θα γεμίσει καπνούς τον ουρανό της Αθήνας. Τα δάση σε όλη την Ελλάδα καίγονται (το 2007 δολοφονικότερα από ποτέ στην Ηλεία) αλλά στην Αθήνα η ζημιά είναι σχεδόν ετήσια, καίει ήδη καμμένες εκτάσεις, περιορίζει τους πνεύμονες πρασίνου και ρίχνει εκατοντάδες χιλιάδες Αθηναίους, ήδη στα πρόθυρα του οικολογικού πανικού, σε μια μορφή συλλογικής μανιοκατάθλιψης. Σε αναζήτηση υπευθύνων, πολίτες και πολιτική ηγεσία δείχνουν άλλοτε βολικούς, άλλοτε φανταστικούς, άλλοτε εύλογους ενόχους: Τον στρατηγό Άνεμο, τους πράκτορες (ντόπιους και ξένους), τους καταπατητές και τους εργολάβους, τους σκουπιδότοπους ή την παροιμιώδη αμέλεια των οδηγών καθώς πετούν τις γόπες τους από τα παράθυρα των αυτοκινήτων, την διάλυση, τις αδυναμίες και την υποστελέχωση της πυροσβεστικής κοκ.


Αναμφίβολα κάποια από όλα αυτά στέκουν - και κάποια στέκουν περισσότερο από τα άλλα. Στην Αττική δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ο παράγοντας των αυθαιρέτων, της εκτός σχεδίου δόμησης, νόμιμης και παράνομης, τα συγχωροχάρτια και οι νομιμοποιήσεις, η αδυναμία να προχωρήσει το δημόσιο σε κατεδαφίσεις κτλ, έχουν συμβάλει τα μέγιστα στο διαρκές θερινό παρανάλωμα των Αττικών δασών. Παρομοίως ο μηχανισμός πυρόσβεσης και οι ανεπάρκειές του.


Αλλά μια στιγμή:


Το 2000 και το 2007 που υπάρχουν στοιχεία [pdf 5Mb], η φωτιά κατέκαψε ιδιαίτερα όχι μόνο την Ελλάδα αλλά και την γειτονική Βουλγαρία, και την Αλβανία, καθώς και την Ιταλία και την Τουρκία. Την περίοδο που υπήρξε ύφεση των δασικών πυρκαγιών (που έτυχε να είναι και η περίοδος της προετοιμασίας και διεξαγωγής των Ολυμπιακών αγώνων) αυτή αφορούσε λίγο-πολύ όλη την Ανατολική Μεσόγειο. Δεν αρκεί λοιπόν η ερμηνεία της «κρατικής αδράνειας» ή της αυξημένης ετοιμότητας για να αιτιολογήσει τους κατακλυσμούς φωτιάς ή την σχετική απουσία της στα Ελληνικά δάση. Τουναντίον: το παρανάλωμα μέχρι και της Καλιφόρνιας, κάθε χρόνο, σε μια χώρα και μια πολιτεία με απόλυτη επάρκεια εξοπλισμού και απουσία «οικοπεδοφαγικών κινήτρων» - αλλά και παρόμοιο κλίμα με την Ελλάδα, θα πρέπει να μας κάνουν καχύποπτους σε ερμηνείες που αρκούνται στις τοπικές ιδιαιτερότητες.


Διότι, όπως και στο Λος Άντζελες και το Σαν Ντιέγκο, η δραματική έξαρση των δασικών πυρκαγιών στην Αττική και την Ελλάδα μετά το 1980 συνδέεται κυρίως με την ενσωμάτωση όλο και περισσότερων αγροτικών και δασικών περιοχών στον ιστό της πόλης, στην συνάντηση της προαστιακής επέκτασης με αστικά παρθένες περιοχές. Η ενσωμάτωση αυτή μέσα στα κλιματικά και φυσικά συμφραζόμενα της του τόπου έφερε τις αλλεπάλληλες καταστροφές. Η εξέλιξη αυτή δεν αφορά μόνο την Ελλάδα, αλλά στον ένα ή τον άλλο βαθμό όλο τον δυτικό κόσμο και τις εύφλεκτες ζώνες του.


Στην Αθηναϊκή μεθόριο μετανάστευσαν άνθρωποι που δεν ζούσαν πλέον με το δάσος και μέσα στο δάσος, αλλά  με φόντο το δάσος: άνθρωποι που ζούσαν το δάσος σαν πάρκο, άνθρωποι που δεν ήξεραν και δεν ήθελαν να μάθουν να μαζεύουν π.χ. τα ξερά χόρτα μέσα και γύρω από την αυλή τους. Μαζί τους έφεραν αστικές υποδομές οι οποίες μέσα σε ένα όλο και πιο εύφλεκτο περιβάλλον, αποτέλεσαν εστίες πυρός: χωματερές και δρόμους, 4x4 και μετασχηματιστές της ΔΕΗ κοκ.  Οι υποδομές αυτές οδήγησαν στην αύξηση της ζήτησης για δασική γη εκείνη, που έδωσε επιπλέον κίνητρα για αυθαίρετα και καταπατήσεις, για εμπρηστές και εργολάβους.


Όλα αυτά ενώ παράλληλα η προαστιακή επέκταση εξαφάνιζε και τις ζώνες ασφαλείας για τα δάση που παρείχαν οι αγροτικές καλλιέργειες.


Στην πραγματικότητα λοιπόν η κρίσιμη εξέλιξη ήταν δημογραφική: η δημιουργία μιας εύπορης μεσαίας και ανώτερης εισοδηματικά τάξης. Αυτή στην Αθήνα επιτάθηκε από την αποστροφή των κατοίκων της για την πόλη, την ασφυκτική της ανεπάρκεια σε δημόσιο χώρο και την περιβαλλοντική της υποβάθμιση. Έτσι καταδικάστηκε, ελλείψει και πλαισίου ανάπτυξης της πόλης, το Πεντελικό όρος και ο Υμηττός, η Βούλα και ο Άγιος Στέφανος αρχικά, αλλά και σήμερα τα Καλύβια και τα Δερβενοχώρια, στην αέναη μάχη με τις φλόγες.


Δεν είναι, όπως είπαμε, ελληνικό μόνο το φαινόμενο. Συμβαίνει εκεί όπου οι κοινωνικές εξελίξεις συναντούν το κατάλληλο κλίμα και δημιουργούν μια «πολιτική οικονομία της φωτιάς» που τρέφει τις θερινές φλόγες. Για να περιοριστεί το φαινόμενο χρειάζεται μια συνολική ανατροπή της αντίληψης για την πόλη, την κατοικία και την σχέση με την φύση, που θα πρέπει να διαπεράσει το κοινωνικό σώμα ξεκινώντας και καταλήγοντας σε κεντρικές αποφάσεις για την ανάπτυξη της πόλης και την σχέση της με το φυσικό περιβάλλον.


Δεν υπάρχουν δηλαδή εύκολες λύσεις.

Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Ζωνιανά

Διαβάζω και ακούω τα όσα γράφονται και λέγονται το αιματηρό περιστατικό στα Ζωνιανά με την ελαφρά δυσανασχέτηση που ως Κρητικός της διασποράς νιώθω, βλέποντας ότι ο κοινός τόπος και το αναμενόμενο παρά τοις Κρησί, γίνεται πηχυαίος τίτλος και "ανακαλύπτεται" από τα Αθηναϊκά ΜΜΕ ως κεραυνός εν αιθρία, ως κάτι το αναπάντεχο. Η δυσανασχέτηση προέρχεται από το γεγονός ότι τέτοιου είδους θέματα φτάνουν μέχρι την Αθήνα όταν υπάρχουν νεκροί - και τότε φτάνουν ως έτοιμο θέαμα και με μεγάλη απόσταση από την τοπική οπτική. Από την άλλη δεν νιώθω αρκετά κοντά στα τεκταινόμενα στο νησί πλέον, ώστε να έχω κάποια σημαντική άποψη να συνεισφέρω. Αυτοί που βιώνουν την κατάσταση, είναι καλύτερα σε θέση και να την εκτιμήσουν. Εδώ θέλω να παρατηρήσω κάποια πράγματα και να παραπέμψω σε πλησιέστερους παρατηρητές.

- Όσοι βλέπουν στις μαφίες του Μυλοποτάμου κάποιου είδους "αντεξουσιαστές" και "εχθρούς του κράτους", είναι μακριά νυχτωμένοι. Η κατάσταση αυτή προέκυψε ως αποτέλεσμα π…

Το όπλο της λανθασμένης πρόβλεψης

Επ' αφορμή της νικηφόρου μάχης του πακέτου λιτότητας και της σίγουρης επιστημοσύνης με την οποία ο Υπουργός Οικονομικών μετέφερε την αισιοδοξία του, ας εξετάσουμε τις βάσεις της και την προϊστορία των επισήμων εκτιμήσεων για την πορεία της Οικονομίας της χώρας μας στα χρόνια της κρίσης:
Sins of Commission Από το Real World Economics Review, o Jesse Frederik, στο άρθρο του "Folly from Olly. The disasterous quality of the economic predictions of the European Commission" κάνει την παρακάτω παρατήρηση σε ότι αφορά τις προβλέψεις της Κομισιόν για τις επιδόσεις της Ελληνικής οικονομίας, κατά την διάρκεια του Μεγάλου Ελληνικού Κραχ, την οποία μετάφρασα στα Ελληνικά (χωρίς την άδεια του συγγραφέα, ελπίζω στην κατανόησή του λόγω της πιεστικής επικαιρότητας):



 Στον πίνακα παρουσιάζονται οι πέντε ενημερώσεις της εκτίμησης της Κομισιόν, κατά την διάρκεια του έτους με την πρώτη να δημοσιεύεται την άνοιξη της προηγούμενης από την εκτιμώμενη χρονιά. Σημειώνω πως η τελευταία επικαιροπ…

Πείνα, λιποθυμίες και η χρησιμότητα του λαϊκισμού: μια συζήτηση με τον Πάσχο Μανδραβέλη

Με αφορμή μια συζήτηση με τον Πάσχο Μανδραβέλη στο twitter

[Δημοσιεύθηκε στην διαδικτυακή Αυγή 2/12/2013]



Η είδηση-μαϊμού (όπως ήταν σχεδόν εξαρχής φανερό νομίζω) περί θανάτου από πείνα 16χρονου στην Πλατεία Αμερικής, προκάλεσε μια συζήτηση στο twitter με τον Πάσχο Μανδραβέλη που άδραξε την αφορμή να καταγγείλει την ψευδή καταστροφολογία της αριστεράς.

@Mandravelis Η πείνα των μαθητών δεν είναι hoax http://t.co/WbAe7biTwp
— talws (@talws) November 25, 2013 Του υπέδειξα πως η πείνα στην Ελλάδα δεν είναι μύθος, παραπέμποντάς τον  στο σχετικό άρθρο της Ημερησίας (προκειμένου να μην υπάρχει θέμα επαρκούς καθεστωτικότητας των πηγών). Ο ΠΜ σε ποστ στου στο twitLonger απάντησε πως δεν υπάρχει πείνα στην Ελλάδα, μόνο φτώχεια και ότι όλα αυτά περί λιποθυμιών από την πείνα στα σχολεία είναι "hoaxes" - αστικοί μύθοι: "Η φτώχεια δεν είναι hoax. Είναι πραγματικότητα. Οι λιποθυμίες από την πείνα, είναι hoax. Ποτέ δεν στοιχειοθετήθηκαν, πάντα ήταν καταγγελίες του στιλ «άκουσα...», «μου …