Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Το κόστος της ανάπτυξης

Το ερώτημα που τίθεται στο τεύχος αυτό είναι στρεβλό: Αναρωτιόμαστε «Πόσο θα μας κοστίσει τελικά, η πράσινη ανάπτυξη, η πράσινη ενέργεια, η πράσινη δουλειά;». Το ερώτημα είναι πόσο θα μας στοιχίσει η μη-πράσινη ανάπτυξη, η μη-πράσινη ενέργεια, η μη-πράσινη δουλειά. Ούτε αυτό: το αληθινό ερώτημα είναι στην πραγματικότητα: «Πόσο θα μας κοστίσει η εμμονή στο παραμύθι της αενάου ανάπτυξης», ιδίως όταν αυτή ταυτίζεται με την μεγέθυνση του κατά κεφαλήν ΑΕΠ και την ευημερία των δεικτών. Όπως είχε πει το 1997 ο Κορνήλιος Καστοριάδης, ο προσφάτως καθ’ ημάς κακοπαθημένος, η καπιταλιστική «προσδοκία μιας απεριόριστης επέκτασης της υλικής λεγόμενης ‘ευμάρειας’», είναι «προφανώς η πιο παράλογη από όλες τις Ουτοπίες που έχουν ποτέ διατυπωθεί και από τους πλέον αισιόδοξους ουτοπικούς».


Διότι το νοσηρό παραμύθι στο κέντρο του ερωτήματος είναι ότι υπάρχει μια πράσινη ανάπτυξη η οποία θα επιβαρύνει μεν κάποιους δείκτες, αλλά αποτελεί τον δρόμο ώστε να συνεχίσουμε το ίδιο καταναλωτικό μοντέλο: Με την μετατροπή του SUV σε υβριδικό, με την εγκατάσταση μερικών ανεμογεννητριών, με την συνέχιση της ίδιας οικοδομικής δραστηριότητας αλλά με πιο «πράσινα» κτήρια, με τις ίδιες πρακτικές μονοκαλλιέργειας αλλά με βιολογικότερες καλλιέργειες κοκ. Αυτό το μέλλον δεν υπάρχει.


Και δεν υπάρχει όχι μόνο γιατί είναι αβέβαιο το κατά πόσο υπάρχουν τα επαρκή υποκατάστατα σε ενεργειακό επίπεδο και σε επίπεδο πόρων, που θα επιτρέψουν την αναπαραγωγή του και την επέκτασή του μάλιστα στις νέες «υπερδυνάμεις» του G20, αλλά και γιατί είναι εξόχως αβέβαιο αν είναι διαθέσιμοι οι ενεργειακοί και υλικοί πόροι εκείνοι που θα επιτρέψουν καν την μη-κατάρρευση των δεικτών αυτών μέσα στο σημερινό παγκόσμιο σύστημα. Δεν είναι βέβαιο ότι η κλιματική αλλαγή και η μείωση της πετρελαϊκής παραγωγής δεν θα ανατρέψει κάθε συμβατικό γεωργικό σχεδιασμό. Δεν είναι βέβαιο, ότι  η κοινωνική πόλωση η οποία δημιουργείται από την οικονομική πεπατημένη σήμερα δεν θα οδηγήσει σε ευρείας έκταση κοινωνική αναταραχή. Δεν είναι βέβαιο ότι δεν θα ξεσπάσουν πόλεμοι για τους όλο και μειούμενους ασφαλείς υδάτινους πόρους. Δεν είναι βέβαιο ότι οι νέες κλιματικές ζώνες δεν θα μεταφέρουν νέες ή παλιές επιδημίες στον ανεπτυγμένο κόσμο ή πως δεν θα οδηγήσουν σε τεράστια και μη-διαχειρίσιμα προσφυγικά ρεύματα. Δεν υπάρχει εντέλει γιατί οι πόροι δεν είναι άπειροι. Και μόνο η λελογισμένη και συντηρήσιμη χρήση τους μπορεί να επιτρέψει την διατήρηση του ανθρώπινου πολιτισμού σε βάθος ιστορικού χρόνου. Αλλά το λελογισμένο και συντηρήσιμο δεν περιλαμβάνονται προφανώς στις αρετές της σημερινής «αναπτυξιακής» αρπακτικότητας.


Αναμφίβολα λοιπόν θα πρέπει να σπεύσουμε σαν ανθρωπότητα, σαν πλανήτης, σε μια «πράσινη» κατεύθυνση. Αλλά όχι στην κατεύθυνση των πράσινων προσχημάτων, όχι στην φενάκη του «μια μικρή δυσκολία είναι, θα την ξεπεράσουμε», και της «εταιρικής ευθύνης». Αυτό που χρειαζόμαστε είναι μια ανακατεύθυνση της κοινωνίας προς ένα άλλο καταναλωτικό πρότυπο, προς μια οικονομία που θα αλλάξει δραστικά προτεραιότητες και θα τις επανασταθμίσει με βάση τις ανθρώπινες ανάγκες. Μια κοινωνία ισόνομη, ίση και δημοκρατική. Αυτό το ευκταίο και σωτήριο πρότυπο θα επαναφέρει την δημόσια σφαίρα στο επίκεντρο της οικονομικής δραστηριότητας, με συλλογικότερους ίσως και δημοκρατικότερους όρους από ότι στο παρελθόν, θα ξανασκεφτεί τους κοινούς και προσωπικούς μας στόχους και θα θέσει σε κίνηση μια από τις δραματικότητες στροφές της ανθρωπότητας στην ιστορία της. Με άλλα λόγια το δίλημμα είναι «σοσιαλισμός ή επιβίωση», (αλλά κατά Κορνήλιο και Ροζα και όχι Γεώργιο φυσικά).


Αυτό δεν θα γίνει χωρίς κραδασμούς. Ήδη η τεράστια βιομηχανία των ΜΜΕ, ανά τον κόσμο διασπείρει παραπληροφόρηση αμφισβητώντας την ένταση της επικείμενης περιβαλλοντικής κρίσης και δυσφημεί όσους απειλούν τα συμφέροντα των ιδιοκτητών της (σε τελική ανάλυση) και των ελίτ που στηρίζουν. Ακόμα και εμβαλωματικές λύσεις, προσωρινές και μικρής κλίμακας, ακόμα και τα ελάχιστα αναγκαία (βλ. την επικείμενη διάσκεψη της Κοπεγχάγης) για την άμβλυνση των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής, αντιμετωπίζονται ευρύτατα σαν εμμονές συμπαθών μεν αλλά παρανοϊκών «περιβαλλοντιστών». Το παρανοϊκό όμως είναι η ιδεολογικοποιημένη αδράνεια μπροστά στην επικείμενη πλανητική κρίση.

Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Ζωνιανά

Διαβάζω και ακούω τα όσα γράφονται και λέγονται το αιματηρό περιστατικό στα Ζωνιανά με την ελαφρά δυσανασχέτηση που ως Κρητικός της διασποράς νιώθω, βλέποντας ότι ο κοινός τόπος και το αναμενόμενο παρά τοις Κρησί, γίνεται πηχυαίος τίτλος και "ανακαλύπτεται" από τα Αθηναϊκά ΜΜΕ ως κεραυνός εν αιθρία, ως κάτι το αναπάντεχο. Η δυσανασχέτηση προέρχεται από το γεγονός ότι τέτοιου είδους θέματα φτάνουν μέχρι την Αθήνα όταν υπάρχουν νεκροί - και τότε φτάνουν ως έτοιμο θέαμα και με μεγάλη απόσταση από την τοπική οπτική. Από την άλλη δεν νιώθω αρκετά κοντά στα τεκταινόμενα στο νησί πλέον, ώστε να έχω κάποια σημαντική άποψη να συνεισφέρω. Αυτοί που βιώνουν την κατάσταση, είναι καλύτερα σε θέση και να την εκτιμήσουν. Εδώ θέλω να παρατηρήσω κάποια πράγματα και να παραπέμψω σε πλησιέστερους παρατηρητές.

- Όσοι βλέπουν στις μαφίες του Μυλοποτάμου κάποιου είδους "αντεξουσιαστές" και "εχθρούς του κράτους", είναι μακριά νυχτωμένοι. Η κατάσταση αυτή προέκυψε ως αποτέλεσμα π…

Το όπλο της λανθασμένης πρόβλεψης

Επ' αφορμή της νικηφόρου μάχης του πακέτου λιτότητας και της σίγουρης επιστημοσύνης με την οποία ο Υπουργός Οικονομικών μετέφερε την αισιοδοξία του, ας εξετάσουμε τις βάσεις της και την προϊστορία των επισήμων εκτιμήσεων για την πορεία της Οικονομίας της χώρας μας στα χρόνια της κρίσης:
Sins of Commission Από το Real World Economics Review, o Jesse Frederik, στο άρθρο του "Folly from Olly. The disasterous quality of the economic predictions of the European Commission" κάνει την παρακάτω παρατήρηση σε ότι αφορά τις προβλέψεις της Κομισιόν για τις επιδόσεις της Ελληνικής οικονομίας, κατά την διάρκεια του Μεγάλου Ελληνικού Κραχ, την οποία μετάφρασα στα Ελληνικά (χωρίς την άδεια του συγγραφέα, ελπίζω στην κατανόησή του λόγω της πιεστικής επικαιρότητας):



 Στον πίνακα παρουσιάζονται οι πέντε ενημερώσεις της εκτίμησης της Κομισιόν, κατά την διάρκεια του έτους με την πρώτη να δημοσιεύεται την άνοιξη της προηγούμενης από την εκτιμώμενη χρονιά. Σημειώνω πως η τελευταία επικαιροπ…

Πείνα, λιποθυμίες και η χρησιμότητα του λαϊκισμού: μια συζήτηση με τον Πάσχο Μανδραβέλη

Με αφορμή μια συζήτηση με τον Πάσχο Μανδραβέλη στο twitter

[Δημοσιεύθηκε στην διαδικτυακή Αυγή 2/12/2013]



Η είδηση-μαϊμού (όπως ήταν σχεδόν εξαρχής φανερό νομίζω) περί θανάτου από πείνα 16χρονου στην Πλατεία Αμερικής, προκάλεσε μια συζήτηση στο twitter με τον Πάσχο Μανδραβέλη που άδραξε την αφορμή να καταγγείλει την ψευδή καταστροφολογία της αριστεράς.

@Mandravelis Η πείνα των μαθητών δεν είναι hoax http://t.co/WbAe7biTwp
— talws (@talws) November 25, 2013 Του υπέδειξα πως η πείνα στην Ελλάδα δεν είναι μύθος, παραπέμποντάς τον  στο σχετικό άρθρο της Ημερησίας (προκειμένου να μην υπάρχει θέμα επαρκούς καθεστωτικότητας των πηγών). Ο ΠΜ σε ποστ στου στο twitLonger απάντησε πως δεν υπάρχει πείνα στην Ελλάδα, μόνο φτώχεια και ότι όλα αυτά περί λιποθυμιών από την πείνα στα σχολεία είναι "hoaxes" - αστικοί μύθοι: "Η φτώχεια δεν είναι hoax. Είναι πραγματικότητα. Οι λιποθυμίες από την πείνα, είναι hoax. Ποτέ δεν στοιχειοθετήθηκαν, πάντα ήταν καταγγελίες του στιλ «άκουσα...», «μου …