27.11.08

Το πράσινο πρόσχημα

Η λεγόμενη περιβαλλοντική κρίση σοβεί. Δεν είναι μόνο η κλιματική αλλαγή με όλα όσα αυτή σημαίνει και συνεπάγεται, με τους περιορισμούς που θέτει στην χρήση των πόρων. Είναι στα καθ' ημάς πιο άμεσα πράγματα: από το μικροσωματίδια στην ατμόσφαιρα των δύο μεγάλων μας πόλεων, μέχρι την δηλητηρίαση των υπόγειων υδάτων και κόλπων, μέχρι την συστηματική καταστροφή των περιαστικών δασών και των ελεύθερων χώρων της Αθήνας, μέχρι την τοξικότητα των πρόχειρων χωματερών ανά την χώρα. Είναι πλέον τόσο εμφανή τα σημάδια της υποβάθμισης του περιβάλλοντος, που είναι αδύνατον να παριστάνεις πως δεν τα βλέπεις και να τα αγνοείς, τακτική που χαρακτήριζε το σύνολο σχεδόν της πολιτικής αντίληψης για το περιβάλλον στην χώρα μας μέχρι πρόσφατα. Πρέπει να φαίνεται πως τα βλέπεις και μετά να τα αγνοείς.


Η αναγκαιότητα «να γίνει κάτι» για το περιβάλλον είναι πλέον αποδεκτή στα λόγια από όλο σχεδόν το πολιτικό φάσμα. Με την κρίση σήμερα, μια εύλογη έξοδος σε έναν νεοκεϋνσιανό δρόμο είναι ένα «πράσινο new deal», η συστηματική δημόσια οικοδόμηση μιας ουσιώδους «πράσινης» υποδομής από την διαχείριση του νερού, μέχρι τις ήπιες μορφές ενέργειας, και από τα σκουπίδια μέχρι τον ανασχεδιασμό των δικτύων μεταφορών, κοκ. Ωραία θα ήταν. Ωραία θα ήταν να υπήρχε κάποια σαφής στρατηγική αντιμετώπισης της περιβαλλοντικής κρίσης. Μια παραδοχή ότι τα πράγματα έχουν φτάσει στο μη-περαιτέρω και είναι τόσο πιεστικά, που οφείλουμε να αλλάξουμε δραστικά τις προτεραιότητες και τις ιεραρχήσεις δεκαετιών. Την ημέρα που η δημιουργία κοινόχρηστων χώρων πρασίνου στην Αθήνα θα θεωρείται αυτονόητα σημαντικότερη από την ανέγερση οικοδομικών τεράτων,  θα έχουμε κάνει ένα πρώτο βήμα. Το έτος που η παραγωγή CO2 στην χώρα μας θα παρουσιάσει αισθητή τάση μείωσης σε σχέση με το προηγούμενο, ένα δεύτερο. Μέχρι τότε θα έχουμε στην καλύτερη περίπτωση καμπάνιες και στην χειρότερη προσχήματα.


Όλη αυτή η «πράσινη» φιλολογία, η «πράσινη» επιχειρηματικότητα, η πρασινίζουσα «εταιρική ευθύνη» μου μοιάζουν προσωπικά σαν μια ακόμα εκδοχή πράσινου μάρκετινγκ / πολιτικής επικοινωνίας. Διότι τα επενδυτικά προγράμματα για το ανακυκλωμένο νερό από τη Ψυτάλλεια, τα αιολικά πάρκα στο μέτωπο του Σαρωνικού, οι αισθητικές παρεμβάσεις στον αστικό χώρο (πράσινες ταράτσες), οι ποδηλατόδρομοι, τα βιοκλιματικά σχολεία, κτλ. μπορεί να έχουν νόημα είτε σαν συμβολική αρχική διατύπωση προθέσεων, είτε σαν τμήμα ενός γενικότερου σχεδίου. Αλλιώς είναι προσχήματα.


Αλλά την ίδια στιγμή που θα στήνονται (με κυβερνητικούς και νομαρχιακούς διθυράμβους) ανεμογεννήτριες στον Σαρωνικό, θα δίνονται και άδειες για ιδιωτικά λιγνιτικά εργοστάσια και θα κατασκευάζονται ενεργοβόρα κτήρια κατά συρροήν. Την ίδια στιγμή που θα ανακυκλώνεται το νερό στην Ψυττάλεια, ο υδροφόρος ορίζοντας όλο και περισσότερων περιοχών της Ελλάδας θα μολύνεται και θα συρρικνώνεται και οι αγρότες θα καλλιεργούν εν μέσω λειψυδρίας υδροβόρα φυτά. Οι ταράτσες θα πρασινίζουν την ίδια στιγμή που στο Παγκράτι, στο Ελληνικό και στου Γουδή θα ευδοκιμεί το μπετόν. Για κάθε βιοκλιματικό σχολείο, δεκάδες γυάλινα αντικλιματικά κτήρια θα ανεγείρονται στις όχθες των λεωφόρων μας. Με άλλα λόγια: αν και από μόνες τους οι ενέργειες είναι θετικές και είναι σίγουρα θετικές όταν γίνονται χωρίς υστεροβουλία ή διάθεση απόκρυψης άλλων πραγμάτων, στα συμφραζόμενα της συνολικής αντιοικολογικής πρακτικής γίνονται μέθοδοι πράσινου επικοινωνιακού ξεπλύματος, και ίσως άντλησης κάποιων κοινοτικών χρηματοδοτήσεων.


Δεν πρόκειται για την λογική του βέλτιστου που γίνεται εχθρός του καλού. Πρόκειται για το καλό που γίνεται εργαλείο Δημόσιων Σχέσεων του κάκιστου.

20.11.08

Για τις φυλακές

Συμμετέχει και το παρόν Ιστολόγιον, στην σημερινή διαδικτυακή κινητοποίηση για την ανάδειξη της απεργίας πείνας και των αιτημάτων των φυλακισμένων, παρότι έληξε η απεργία πείνας, καθώς οι κρατούμενοι αποδέχθηκαν τα μικρά βήματα προόδου από το κράτος, και δηλώνουν πως θα συνεχίσουν με άλλα μέσα τον αγώνα τους εναντίον των ανθρώπινων χωματερών. Σημειώνω και τώρα στην λήξη της κινητοποίησης το συνεχιζόμενο σκάνδαλο: την σιωπή για μια εκπληκτικά μεγάλη κινητοποίηση από τα κανάλια (όχι από τον τύπο γενικά: η τηλεόραση ήταν αυτή που απείχε θεαματικά από την κάλυψη της απεργίας πείνας).

Αν πρέπει να προσθέσω κάτι είναι πως έχει εξαιρετική πια σημασία να σταματήσει το πογκρόμ εναντίον των χρηστών απαγορευμένων ουσιών, και να αποκτήσει η χώρα μια ορθολογική πολιτική αντιμετώπισης των ναρκωτικών. Προσωπικά είμαι του αντιαπαγορευτικού, λίγο-πολύ, αλλά δεν είναι ανάγκη να συμμερίζεται κανείς την άποψη αυτή για να θεωρήσει πως η εξαθλίωση στις φυλακές, όπου άλλωστε η διαθεσιμότητα ναρκωτικών φαίνεται πως υπερβαίνει κατά μέσο όρο την διαθεσιμότητα π.χ. προγραμμάτων εθελοντικής απεξάρτησης αλλά και την διαθεσιμότητα ναρκωτικών "έξω", δεν αποτελεί πολιτική ναρκωτικών για οιοδήποτε στοιχειωδώς λογική κοινωνία.

Τέλος, παραθέτω το ακόλουθο από άρθρο του Αλέξη Καλοκαιρινού στα Νέα τον Ιούλιο που μας πέρασε, ως ενδεικτικό της Ελληνικής "σωφρονιστικής" πραγματικότητας:

Το ελληνικό σωφρονιστικό σύστημα συλλέγει σε πανευρωπαϊκό επίπεδο πολλές θλιβερές πρωτιές. Είμαστε πρωταθλητές στην επιβολή κακουργηματικών ποινών με μακρό χρόνο κάθειρξης, στη μέση διάρκεια προφυλάκισης των υποδίκων, στον υπερπληθυσμό των φυλακών, στο ποσοστό αλλοδαπών κρατουμένων και στον αριθμό των ανηλίκων που φυλακίζονται. Από τους κρατουμένους, σχεδόν οι μισοί έχουν κατηγορηθεί για παράβαση του νόμου περί ναρκωτικών. Το τελευταίο δεν συνιστά ελληνική ιδιαιτερότητα. Αλλά το πρόβλημα των ουσιών στη φυλακή οξύνεται μέσα στο πλέγμα των ελληνικών πρακτικών.


Ακολουθεί για ιστορικούς πλέον λόγους, η ανακοίνωση:

Όχι στο Όνομά μας

“Είναι απαράδεκτη η κατάσταση στις ελληνικές φυλακές. Είναι κύριο θέμα η ριζική αλλαγή του σωφρονιστικού συστήματος”.

–Κάρολος Παπούλιας, 6/11/08


“Είμαστε άνθρωποι – κρατούμενοι. Άνθρωποι, λέω”
-Βαγγέλης Πάλλης, Κρατούμενος, 9/11/08


Από τις τρεις Νοεμβρίου μία εκκωφαντική κραυγή συνταράσσει τα θεμέλια της Δημοκρατίας μας. Από τις τρεις Νοεμβρίου σύσσωμοι οι κρατούμενοι όλης της χώρας κατεβαίνουν σε απεργία πείνας διεκδικώντας το αυτονόητο : τη χαμένη τους αξιοπρέπεια. Απέναντί τους αντιμετωπίζουν την εκκωφαντική σιωπή των κραταιών ΜΜΕ και την παντελή αδιαφορία της πολιτικής ηγεσίας. Σε αυτές τις πρακτικές όσοι υπογράφουμε αυτό το κείμενο ΔΕ ΣΥΝΑΙΝΟΥΜΕ.

Η κατάσταση στις Ελληνικές φυλακές είναι απερίγραπτη και μπορεί να γίνει κατανοητή μόνο με τη σκληρή γλώσσα των μαθηματικών. Στα κατ’ επίφαση “σωφρονιστικά” ιδρύματα της χώρας έχουν καταγραφεί συνολικά 417 θάνατοι την τελευταία δεκαετία, ενώ ο ρυθμός τους έχει απογειωθεί σε τέτοιο σημείο, ώστε σήμερα να σβήνουν στα χέρια του κράτους τέσσερις άνθρωποι το μήνα. Η πληρότητα αγγίζει το 168% (10.113 κρατούμενοι για 6.019 θέσεις) με την αναλογία χώρου για κάθε άνθρωπο να φτάνει σε περιπτώσεις το 1τμ. Με ημερήσιο κρατικό έξοδο ανά κρατούμενο τα 3,60 Ευρώ τα συσσίτια που παρέχονται είναι άθλια, οι υποδομές θυμίζουν μεσαίωνα και η ιατροφαρμακευτική περίθαλψη είναι ελλιπέστατη. Συγχρόνως, το Ελληνικό δικαστικό σύστημα στέλνει στη φυλακή έναν στους χίλιους κατοίκους της χώρας με τους έγκλειστους χωρίς δίκη (υπό προσωρινή κράτηση) να αγγίζουν το 30% του συνολικού αριθμού των κρατουμένων. Αν η ποιότητα μίας Δημοκρατίας κρίνεται από τις φυλακές της, τότε η Δημοκρατία μας ασθμαίνει. Αν η τιμώρηση παραβατικών συμπεριφορών με εγκλεισμό γίνεται από το κράτος στο όνομα της κοινωνίας, τότε για την κατάσταση στις Ελληνικές φυλακές είμαστε όλοι υπόλογοι, με συντριπτικές όμως ευθύνες να αναλογούν στην κρατική μηχανή. Σε αυτή την πραγματικότητα όσοι υπογράφουμε αυτό το κείμενο απαντούμε ΟΧΙ ΣΤΟ ΟΝΟΜΑ ΜΑΣ.

Τα στοιχεία που αποκαλύπτονται από επίσημους φορείς για τις Ελληνικές φυλακές σκιαγραφούν εικόνα κολαστηρίων. Έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Πρόληψη των Βασανιστηρίων (2007) διαπιστώνει βασανιστήρια, απάνθρωπη μεταχείριση και απειλές κατά της ζωής κρατουμένων, σειρά παραβιάσεων αναφορικά με τις συνθήκες κράτησης, ελλείμματα στη διερεύνηση και τιμωρία των ενόχων, αποσιώπηση περιστατικών βίας με την συμπαιγνία ιατρών και φυλάκων, απαράδεκτες συνθήκες ιατρικής περίθαλψης και ιατρικού ελέγχου στους κρατούμενους κλπ. Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου έχει εκδώσει σειρά καταδικαστικών για την Ελλάδα αποφάσεων που αφορούν κακομεταχείριση ή/και παραβιάσεις άλλων δικαιωμάτων κρατουμένων από σωφρονιστικές αρχές. Η Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου έχει πάρει απόφαση - καταπέλτη για τα κακώς κείμενα στις φυλακές, προτείνοντας άμεσες δράσεις για την επίλυση τους. Ο Συνήγορος του Πολίτη διαμαρτύρεται για την παντελή έλλειψη συνεργασίας των αρμόδιων κρατικών φορεών μαζί του, λόγω της οποίας έχει ουσιαστικά απαγορευτεί η είσοδός του στις φυλακές της χώρας τα τελευταία δύο χρόνια. Οι δικηγορικοί σύλλογοι όλης της χώρας, μη κυβερνητικές οργανώσεις, όπως η Διεθνής Αμνηστία, και πολλοί πολιτικοί/κοινωνικοί φορείς καταγγέλλουν την απαράδεκτη κατάσταση και ζητούν ευρύτερη συνεργασία για το ξεπέρασμα του προβλήματος. Αν ανθρώπινα είναι τα δικαιώματα που πρέπει να απολαμβάνει κάθε ανθρώπινο ον, κάθε στέρησή τους στις Ελληνικές φυλακές αποτελεί ανοιχτή πληγή για την κοινωνία μας. Σε αυτή την κατάσταση όσοι υπογράφουμε αυτό το κείμενο απαντούμε ΝΑ ΣΠΑΣΕΙ ΕΠΙΤΕΛΟΥΣ ΤΟ ΑΒΑΤΟ ΤΩΝ ΦΥΛΑΚΩΝ.

Με την απεργία πείνας οι κρατούμενοι καταφεύγουν στο τελευταίο οχυρό αντίστασης, που τους έχει απομείνει, το σώμα τους. Είχε προηγηθεί έσχατη έκκλησή τους προ μηνός προς τους ιθύνοντες να ενσκήψουν στο πρόβλημα, καθώς δεν πήγαινε άλλο. Για να λύσουν την απεργία πείνας ζητούν την ικανοποίηση αιτημάτων, που αποκαθιστούν την χαμένη τους αξιοπρέπεια και επανακτούν τα βασικά ανθρώπινα δικαιώματά τους, αιτημάτων συγκεκριμένων, αξιοπρεπών και άμεσα υλοποιήσιμων. Απέναντι στις κινητοποιήσεις των κρατουμένων η πολιτική ηγεσία εξαντλεί τη δράση της σε αδιαφορία, υποσχέσεις και καταστολή των κινημάτων τους. Τυχόν αδιαφορία και αναλγησία της πολιτικής ηγεσίας όμως και σε αυτή τη φάση θα σημαίνει νεκρούς απεργούς πείνας. Στη μετωπική λοιπόν σύγκρουση που επιλέγουν οι κρατούμενοι της χώρας για τη διεκδίκηση των ανθρωπίνως αυτονόητων δε μπορούμε να μένουμε απαθείς σταυρώνοντας τα χέρια και περιμένοντας τις ειδήσεις των θανάτων από τις απεργίες πείνας αλλά θα σταθούμε αλληλέγγυοι. Αν η περιφρούρηση της δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων επιβάλλουν την επαγρύπνιση όλων μας, τώρα είναι λοιπόν η στιγμή να πάρουμε θέση όλοι απέναντι στο πρόβλημα χωρίς αδιαφορίες και υπεκφυγές.

Απέναντι στην τεταμένη κατάσταση στις φυλακές όλης της χώρας όσοι υπογράφουμε αυτό το κείμενο καθιστούμε την πολιτική ηγεσία απολύτως υπεύθυνη για ό,τι συμβεί και απαιτούμε άμεσα την τόσο θεσμική όσο και στην πράξη ΕΓΓΥΗΣΗ ΤΩΝ ΒΑΣΙΚΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΩΝ ΚΡΑΤΟΥΜΕΝΩΝ ΟΛΗΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ
.

«Γεια σου Νταβέλη αρχιληστή»: Ζορο, Ρομπέν και λήσταρχοι



Jesse James was a lad that killed many a man,
He robbed the Danville train,
He stole from the rich and he gave to the poor,
He'd a hand and a heart and a brain


«The ballad of Jesse James», παραδοσιακό τραγούδι των ΗΠΑ, τέλη 19ου αιώνα


Στην τυπολογία των λαϊκών ηρώων, μαζί με τον «Ρομπέν των Δασών», τον καλό ληστή που κλέβει από τους πλούσιους και ενισχύει τους φτωχούς – τον παράνομο λαϊκό «Υπουργό Οικονομικών», υπάρχει ακόμα και ο «Ζορρό», ο μασκοφόρος εκδικητής, παράνομος «Υπουργός Δικαιοσύνης» μαζί και «Αστυνομία». Πρόκειται για διαφορετικές τυπολογίες που στην πραγματικότητα συνδυάζονται συχνά στα ίδια πρόσωπα. Συνήθως τα πρόσωπα αυτά υπήρξαν ιστορικά απλά ληστές (ανάλογες αναφορές γίνονταν π.χ. στον λήσταρχο Νταβέλη στα μέσα του 19ου αιώνα), των οποίων οι επιτυχίες εναντίον των αρχόντων προκάλεσαν την συμπάθεια (συχνά ανάμικτη με τον φόβο) των απλών κατοίκων, των υπηκόων, των χωρικών. Ο προσωπικός τους πλουτισμός ποτέ δεν μέτρησε εναντίον τους στο λαϊκό αίσθημα.

Ο μύθος είναι παγκόσμιος, και αποκτά διαφορετικά πρόσωπα: ο Σικελός λήσταρχος Τζουλιάνο, πρώτα λαϊκός ήρωας, Ρομπέν και Ζορρό ταυτόχρονα, πριν καταλήξει μαζικός πολιτικός δολοφόνος την δεκαετία του 1940. Σικελός αυτονομιστής, με εμφάνιση ζεν πρεμιέ του Χόλυγουντ, αποτελούσε για καιρό φόβο των γαιοκτημόνων και τον «πρωταθλητή» των χωρικών. Μετά ήρθαν οι παρτιζάνοι βέβαια και η απρόκλητη σφαγή τους και ο μύθος έσκασε μέσα στον χαλασμό της ιστορίας.

Δείτε την Ινδία: τον λήσταρχο Θόκια, βίο παράλληλο σε κάποιες λεπτομέρειές του με τον «δικό μας» Γιαγκούλα, 80 χρόνια μετά και μισή υφήλιο πιο πέρα: ο θρύλος και για τους δύο λέει πως βγήκαν στην παρανομία επειδή εκδικήθηκαν τον βιασμό ή την ατίμωση θηλυκού μέλους της οικογένειάς τους, και οι δύο λατρευόταν από τους ντόπιους χωρικούς αλλά όχι από τους γαιοκτήμονες, και οι δύο υπέγραφαν σαν βασιλείς: ο Γιαγκούλας ήταν ο «Βασιλιάς των Ορέων» και ο Θόκια «Βασιλιάς των Ληστών».  Αλλά και την «Βασίλισσα των ληστών» της Ινδίας, την λησταρχίνα Πουλάν Ντεβί, που έπαιξε ρόλο εκδικήτριας της κάστας και του φύλου της πριν δολοφονηθεί από συγγενείς θυμάτων της το 2001, σε ηλικία 38 ετών.

Στις ΗΠΑ υπάρχει ο Τζέσι Τζέιμς, ο Αμερικανός ληστής του 19ου αιώνα, που βοηθούσε τους φτωχούς νότιους χωρικούς και εκδικούταν την ήττα και την ταπείνωση του Αμερικάνικου Νότου από τους Βόρειους εκ μέρους τους. Ο Μπάι Λάνγκ, λήσταρχος στην Κίνα στις αρχές του 20ου αιώνα, βασίστηκε σε αυτήν την έμμεση αναδιανομή πλούτου, την φροντίδα των φτωχών και την επίθεση εναντίον των πλουσίων για την ανοχή και την υποστήριξη των ανταρτών του. Παντού στον κόσμο φαίνεται πως υπάρχουν αυτές οι φιγούρες, στην μία ή την άλλη μορφή: ο λήσταρχος που έγινε σύμβολο για τους κατατρεγμένους, ο τιμωρός, ο σωτήρας σε κάποιες περιπτώσεις.

Ο μεγάλος Βρετανός Ιστορικός Έρικ Χόμπσμπομ, περιγράφει όλες αυτές τις παράλληλες προσωπικότητες, τύπου Ρομπέν των Δασών, που ρίζωναν και ριζώνουν σε αγροτικές κυρίως κοινωνίες, ως «κοινωνικούς ληστές» που αντικατοπτρίζουν «την γενικευμένη επιθυμία για ελευθερία, ηρωισμό και το όνειρο της δικαιοσύνης» μεταξύ των φτωχών και συμβολίζει την επιθυμία τους για την ανάδειξη τολμηρών υπερασπιστών «των αδυνάτων, των καταπιεσμένων και των αδικημένων».

Πέρα από τους ληστές: Οι ιδεολόγοι αναδιανεμητές

Η αγροτική εμπειρία δεν μεταφέρεται όμως εύκολα στην πόλη. Ακόμα και το υπόδειγμα σύγχρονου Έλληνα ληστή-ρομπέν, ο Νίκος Παλαιοκώστας, είχε λημέρια στην Κεντρική Ελλάδα και υποστήριξη από τοπικό αγροτικό και ημιαστικό πληθυσμό. Οι νέοι Έλληνες ληστές των πόλεων περιβάλλονται συχνά από ένα είδος «φιλολαϊκής αύρας», αλλά πολύ απέχουν από την κατοχύρωση μιας εικόνας υπερμάχων των φτωχών.

Η πολιτική «ληστεία» ή η παραδειγματική τιμωρία πάλι, η στοχευμένη και με άμεσους προπαγανδιστικούς σκοπούς, δεν μοιράζει αναγκαστικά λεφτά σε κανέναν πέρα από την οργάνωση. Το πώς έχει λειτουργήσει αυτό το σχήμα στην Ελλάδα το είδαμε. Δεν προκάλεσε μαζικές μεταστροφές και όπως φάνηκε στο τέλος του φαινομένου, έγινε αντιληπτό από πολλούς ως θέαμα και όχι ως πολιτική πράξη.

Αντίθετα, εκδηλώσεις όπως αυτές των «Ρομπέν των Σουπερμάρκετ» αν και έχουν προφανή αναφορά σε μια (εξιδανικευμένη πάντως) «κοινωνική ληστεία», και στόχο σε κυριολεκτικό επίπεδο να «κλέψουν από τους πλούσιους για να δώσουν στους φτωχούς», είναι ουσιαστικά διαφορετικά φαινόμενα: Πρόκειται για συνειδητή συμβολική πράξη της οποίας η μικρή κλίμακα σε πραγματικό επίπεδο, συνοδεύεται από μεγάλη επικοινωνιακή εμβέλεια. Η πράξη φέρνει και την ελπίδα, εικάζει κανείς, της έμπρακτης προπαγάνδας: «απαλλοτριώστε και εσείς». Οι νεαροί και νεαρές εισβολείς των σουπερμάρκετ δεν έχουν σαν στόχο να είναι ακριβώς Ρομπέν των Δασών: δεν θέλουν να δρουν σαν «ήρωες της εργατικής τάξης» μάλλον, αλλά ως ζωντανή παρότρυνση για την γενίκευση της απαλλοτρίωσης.

Προφανώς δεν πετυχαίνουν και πολλά πράγματα στο άμεσα ακτιβιστικό επίπεδο. Είναι μάλιστα και αμφίβολο αν η αποδοχή της «κλοπής για τους φτωχούς» οδηγεί σε γενικότερη αποδοχή των πρακτικών του χώρου. Κατορθώνουν όμως να προκαλέσουν μια αμήχανη και δύσκολη συζήτηση παντού: αμφισβητείται εξ αφορμής των επιδρομών στα σουπερμάρκετ ανοιχτά, έστω και στα λόγια, η απόλυτη ιερότητα της ιδιοκτησίας, η προτεραιότητα του εμπορίου. Από την σκοπιά αυτή οι μετα-Ρομπέν των Αθηνών, ενδέχεται να επιτυγχάνουν περισσότερα μεν, αλλά ίσως άλλα από όσα υπολόγιζαν.

Από τις λαϊκές αγορές των Αθηνών στο Σέργουντ Φόρεστ λοιπόν, φαίνεται πως ο κόσμος δεν ανέχεται ηθικά την ακραία ανισότητα, σε κανένα περιβάλλον. Όποιος την απαλύνει, έστω και συμβολικά, συμπλέει εντέλει με το λαϊκό περί δικαίου αίσθημα.

13.11.08

Αι γενεαί αι πάσαι...

13/11/08


Generation "A" or Generation "Z",
Who the hell are you to put a label on me?
This label of the week is getting kinda lame,
The more things change the more they stay the same


                The Rev. Horton Heat "Generation Why?" (1996)


 


Πέρα από τις ταμπέλες και τις κατηγοριοποιήσεις η "γενιά ipod" δεν είναι παρά ένα στιγμιότυπο των συνεπειών της νέας οικονομίας πάνω στους νεότερους εργαζόμενους.


 


Αν οι «γενιές» κοινωνιολογικά ορίζονται από την κοινή κοινωνική εμπειρία, από γεγονότα-κλειδιά και από το γενικότερο βιωμένο οικονομικό και πολιτικό κλίμα, προφανώς οι περιγραφές που αφορούν τις ΗΠΑ και την Βόρεια και Δυτική Ευρώπη είχαν μέχρι πρόσφατα μικρή (αν και όχι ασήμαντη) σχέση με τις δυνητικές Ελληνικές κατηγοριοποιήσεις. Τελευταία, η εξέλιξη της Ελληνικής κοινωνίας παρακολουθεί, με τις πάγιες και αναμενόμενες ιδιαιτερότητές της, από πιο κοντά τις παράλληλες εξελίξεις στην υπόλοιπη Δύση. Η παγκοσμιοποίηση άλλωστε, δημιουργεί μια στενότερη συσχέτιση τάσεων μεταξύ χωρών.


Κάθε τέτοια γενίκευση φυσικά, αν και συχνά ενδιαφέρουσα και όχι τελείως αυθαίρετη, είναι μια προσπάθεια να αντικειμενοποιηθεί μέσα σε στατικούς ορισμούς μια δυναμική και εξελισσόμενη διαδικασία. Είναι συνεπώς καταδικασμένη να αστοχεί. Παράλληλα, η χρονολογική κατηγοριοποίηση, ιδίως στην ποπ δημοσιογραφική εκδοχή της, δεν μπορεί να συμπεριλάβει την χωρική και την ταξική διαφοροποίηση μέσα σε μια οντότητα που ορίζει ως ενιαία, ούτε τις συνέχειες μεταξύ γενεών, τους γεωγραφικούς και τους ταξικούς προσδιορισμούς τους. Από αυτήν την σκοπιά π.χ. η καθ' ημάς «γενιά των 700 Ευρώ» αντιστοιχεί  ορατά μεν με την «γενιά ipod» αλλά - με δεδομένη την οικονομική περιφερειακότητα της Ελληνικής οικονομίας, τα ελλείμματα τεχνογνωσίας και έρευνάς της, τις επικρατούσες κοινωνικές αντιλήψεις και  την πολιτική της πραγματικότητα - διαφέρει και ουσιωδώς. Δεν πρόκειται μόνο για την ελληνική αποδοχή της εξάρτησης από τους γονείς σε προχωρημένη ηλικία, δεν είναι μόνο η διαφορά στην φορολόγηση, είναι και οι ρυθμοί ζωής, το εργασιακό ιδεώδες και προσδοκώμενο σε διαφορετικές χώρες, η διάθεση του ελεύθερου χρόνου κτλ.


Πέρα όμως από αυτό, η δικιά μας «γενιά των 700 Ευρώ», διαφοροποιείται, περιορίζεται και επεκτείνεται με κάθε αναλυτικότερη εξέταση: Υπάρχει η γενιά των αποκαλούμενων 'χλιδάνεργων', των οποίων οι οικογένειες έχουν την δυνατότητα να τους στηρίξουν μέχρι την εξεύρεση αξιοπρεπούς εργασίας, είναι η γενιά των 'μεταναστών', που έχει φύγει για άλλες χώρες όπου η πάσης φύσεως τεχνογνωσία αμείβεται πολύ περισσότερο από «700 Ευρώ»  (και δεν είναι λίγοι), είναι μια μεγάλη μάζα εργαζομένων νέων που μένουν με τους γονείς τους συνεισφέροντας 700 Ευρώ και λιγότερα κάθε μήνα σε έναν ανεπαρκή οικογενειακό κορβανά, είναι οι νέοι αγρότες, είναι η «γενιά των πάρα, πάρα πολλών Ευρώ», έτοιμα ή στημένα από την οικογένεια ή από τις προσωπικές και πολιτικές διασυνδέσεις και διαπλοκές κοκ.


Όμως ας συμφωνήσουμε στην ουσία: μεγάλο τμήμα της νέας γενιάς είναι εργασιακά επισφαλές, πιεσμένο και χρεωμένο. Αυτά βεβαίως δεν είναι στοιχεία που τα κουβαλάει η γενιά αυτή από τα γεννοφάσκια της, και ούτε περιορίζονται σε αυτήν. Είναι στοιχεία μιας νέας οικονομίας που ανέτρεψε τις κοινωνικές κατακτήσεις περασμένων δεκαετιών, υπό το σαθρό πρόσχημα του «εκσυγχρονισμού», μετέτρεψε την εργασία σε απλά και μόνο ένα ακόμα κόστος της παραγωγής και αντάλλαξε την μόνιμη και σταθερή εργασία με την μερική και επισφαλή. Είναι ένα από τα συμπτώματα μιας γενικότερης διαδικασίας αποδημοκρατισμού της οικονομίας, ασύμμετρης κατανομής του παραγόμενου πλούτου.


Στην Ελλάδα είναι, ένα παραπάνω, σύμπτωμα μιας ιδρυτικής για την χώρα και «εκδημοκρατισμένης» πλέον διαφθοράς, και ιστορικά της μη-οικοδόμησης κράτους πρόνοιας. Συνδέεται με ένα λεηλατημένο συνταξιοδοτικό σύστημα, με τις κακές υποδομές, με την υψηλή κερδοφορία των επιχειρήσεων και με την επιχειρηματική αντίληψη στην Ελλάδα. Είναι το σύμπτωμα όλων αυτών σε μια συγκεκριμένη ηλικιακή κατηγορία.


Η «γενιά ipod» είναι λοιπόν μια γενιά που έχει ένα προνόμιο: μπορεί να αποβάλει εύκολα τα χαρακτηριστικά που την ορίζουν και να την επανορίσει η ανατροπή τους! 

Αντιλαλούν οι φυλακές

Αν η μαζική αυτή απεργία πείνας (που φτάνει σε ραμμένα στόματα) γινόταν στην Βραζιλία, ξέρω 'γω, θα ήταν από τα πρώτα θέματα των παγκόσμιων δελτίων ειδήσεων και θα παιζόταν και στην Ελλάδα. Επειδή γίνεται στην Ελλάδα, έχουν μέρες τώρα οι ιθαγενείς "σοβαρότερα πράγματα" για να ασχοληθούν, από την μαζικότερη ίσως ποτέ (5850 χθες) διαμαρτυρία κρατουμένων στον κόσμο, που έχει ήδη το πρώτο θύμα της. Περισσότερα στο "Κελί" και στα σάιτ εναλλακτικής ενημέρωσης. Δείτε π.χ. τις καταγγελίες μιας γιατρού των φυλακών της Χίου.

Τι άλλο να πω...

Get this widget | Track details | eSnips Social DNA

Αντιλαλούν οι Φυλακές (Εν πλώ)