28.3.06

Αναδημοσίευση: πραγματικά στοιχεία για την αγορά εργασίας στην Γαλλία

Σε συνέχεια της προηγούμενης καταχώρησης: Η European Tribune συνοψίζει και αποκρούει τα παραμύθια και την παραπληροφόρηση για την Γαλλική αγορά εργασίας. Εξαιρετικά αφιερωμένο στον Ανδρέα Ανδριανόπουλο που αναπαράγει την σχετική μυθολογία και στον "ανταποκριτή της ελληνικής ιστολογοσύνης" στο Παρίσι, Μαύρο Πρόβατο, που την πολεμά.

Σύνοψη:

- Οι διαδηλώσεις δεν είναι βίαιες.
- Η ανεργία μεταξύ των Γάλλων νέων δεν είναι ιδιαζόντως υψηλή σε σχέση με τις περισσότερες άλλες χώρες
- Κάθε άλλο παρά αδύνατο είναι να απολυθεί κάποιος εργαζόμενος στην Γαλλία
- Η Γαλλία δημιουργεί περισσότερες θέσεις εργασίας *στον ιδιωτικό τομέα* από ότι η Αμερική και η Βρετανία και δημιουργούσε ακόμα περισσότερες όταν ίσχυε το δυσφημούμενο 35ωρο
- Οι φοιτητές - εκτός εκείνων που φοιτούν στις Grandes Ecoles - κάθε άλλο παρά "προνομιούχοι" είναι.
- Οι μετανάστες και όσοι ζουν στα banlieues είναι ακόμα περισσότερο εναντίον του νόμου για εξαιρετικά προφανείς λόγους

26.3.06

Πάλι οι Γάλλοι

Το βασικό δίδαγμα από τις κινητοποιήσεις στην Γαλλία είναι ότι μια υγιής κοινωνία συμμετέχει και αντιδρά στα διάφορα μυθολογήματα των "επαϊόντων" που έχουν σαν σκοπό την περαιτέρω αποδιάρθρωση της κοινωνίας και την οπισθοχώρηση σε εργασιακές και κοινωνικές σχέσεις του περασμένου αιώνα. Ιδιαίτερα όταν οι σχετικές αποφάσεις λαμβάνονται ερήμην της.

Είναι βέβαια βασικά θέμα κουλτούρας και πολιτισμού το αν δεχθείς να αναγάγεις την κοινωνία και τους ανθρώπους της σε αποκλειστικά οικονομικά μεγέθη, αν δηλαδή βλέπεις τους ανθρώπους σαν παραγωγικά διαθέσιμα ή σαν πολυδιάστατες υπάρξεις και πολίτες: Καθώς οι πολίτες υπερασπίζονται εαυτούς (τα συμφέροντά τους) με κάθε δημοκρατικά διαθέσιμο μέσο, από την επέλαση ενός μοντέλου που τους θέλει να παραδίδουν τις ζωές τους θυσία στα συμφέροντα της "αγοράς" (δηλαδή στον πλουτισμό των ολίγων) με αντάλλαγμα επισφαλείς θέσεις απορρυθμισμένης εργασίας και λιγότερο ελεύθερο, προσωπικό χρόνο (του οποίου η ευρεία διάθεση είναι στοιχείο πολιτισμού, κατά την ταπεινότατη άποψή μου, μακράν σημαντικότερο από τον αριθμό κινητών κατά κεφαλήν π.χ.), οι πολίτες δρουν δημοκρατικά ως πολίτες και όχι ως καταναλωτές/τηλεθεατές που εκλαμβάνουν τις επιταγές των αρχόντων τους ως ένα είδος αναπόφευκτου φυσικού νόμου. Υπερασπίζονται έτσι την ανθρώπινη και εργασιακή τους αξιοπρέπεια. Για άλλη μια φορά (μετά την απόρριψη του νεοφιλελεύθερου μανιφέστου που ήταν το λεγόμενο Ευρωσύνταγμα) οι Γάλλοι πολίτες αναδεικνύονται πρωτοπόροι στην υπεράσπιση της δημοκρατίας στην Ευρώπη.

Δεν είχα σκοπό να γράψω για την Γαλλία μέχρι την γενική απεργία της 28ης Μαρτίου, οπότε θα φανεί και το πώς θα πάει τελικά το πράγμα. Ανοίγοντας όμως τις προάλλες το monitor, έπεσα πάνω σε δύο κείμενα που με κινητοποίησαν, καθώς αναπαράγουν ανακρίβειες και μύθους. Δεν αμφιβάλλω πως η Γαλλία έχει πολλά στραβά κι ανάποδα και αυτός ο ανάπηρος και καταφαγωμένος Κεϋνσιανισμός της δεν αποτελεί κάποιου είδος πρότυπο για μένα, αλλά αν είναι να μιλήσουμε σοβαρά, ας μιλήσουμε πάνω σε πραγματικά στοιχεία και όχι πάνω σε στοιχεία που διαδίδει η παραμορφωτική προπαγάνδα οπαδών ενός άλλου μοντέλου (εννοώ το μεγάλο μέρος του αγγλόφωνου οικονομικού τύπου). Οπότε...

...Πάμε λοιπόν. Νίκος Δήμου*:
"Από το 1789 οι Γάλλοι έχουν παράδοση στις επαναστάσεις και εξεγέρσεις. Βέβαια τελικά αυτό δεν τους ωφέλησε ιδιαίτερα – αν σκεφθούμε πως οι γείτονες και άσπονδοι φίλοι τους, οι Βρετανοί, έχουν προοδεύσει πολύ περισσότερο κοινωνικά και οικονομικά, χωρίς να ανοίξει μύτη."


Δεν καταλαβαίνω από ποια πηγή αντλούνται οι συγκρίσεις: κοινωνικά, η φτώχεια στην Βρετανία είναι μεγαλύτερη από ότι στην Γαλλία π.χ., και το "πολύ περισσότερο" (αν μόνη παράμετρος ευμάρειας είναι το εθνικό εισόδημα - που δεν είναι) δεν τεκμηριώνεται από τα νούμερα (28.800 δολάρια η Γαλλία 30.000 η Αγγλία, δεν είναι και καμία ιλιγγιώδης διαφορά). Να μην μπούμε και στον συνυπολογισμό των παροχών στους πολίτες από το κράτος μάλιστα γιατί εκεί ίσως και να αναστρεφόταν η σειρά. Ήδη μια πρόχειρη αποτίμηση σχετικά σηματικών άλλων παραγόντων, δείχνει ότι το διαμαγχικό και το διατλαντικό χάσμα ουσιαστικών εισοδημάτων δεν είναι και τόσο σημαντικό όσο λέγεται. Η απαξίωση της Γαλλικής Επανάστασης (χωρίς το βάρος και το προηγούμενο της οποίας δεν ξέρω κατά πόσο θα ήταν τόσο αναίμακτη η πρόσφατη εγχώρια ιστοριά της Βρετανίας), υπό το φως των... σημερινών δεικτών του ΑΕΠ (που θα είναι διαφορετικοί σε 10 ή 20 χρόνια, όπως ήταν και πριν 10, ή 20 χρόνια) είναι τολμώ να πω ανιστόρητη.

Βέβαια εμείς νιώθουμε πιο κοντά μας τους Γάλλους, γιατί η κατάστασή μας προσομοιάζει με την δική τους. Κι εμείς είμαστε κρατιστές, έχουμε υψηλή ανεργία, και χαμηλή παραγωγικότητα, τραγική γραφειοκρατία, ισχυρή αριστερή ιδεολογία, τις υψηλότερες κοινωνικές εισφορές (με τις χαμηλότερες παροχές...) και αγρότες που ζουν από επιδοτήσεις (εκεί συμμαχούμε πάντα με τους Γάλλους σε βάρος του Τρίτου Κόσμου, που κατά τα άλλα πολύ τον αγαπάμε...).


Κρατισμός: Η Γαλλία είναι εδώ και μια δεκαετία υπό μπαράζ ιδιωτικοποιήσεων. [Πρόσφατες ιδιωτικοποιήσεις]. Να σημειώσω πάντως ότι η παρακμή των οικονομικών αριθμών άρχισε στα σοβαρά μετά το πέρασμα μεταρρυθμίσεων φιλελευθεροποίησης.
Ανεργία: Η Γαλλία έχει υψηλή ανεργία. Τελευταία φορά που μειώθηκε σημαντικά ήταν επί κυβέρνησης Ζοσπέν που (παρά τα στραβά και ανάποδά της) καθιέρωσε το 35ωρο, και έσφιξε την εργατική νομοθεσία. Στην τετραετία η ανεργία είχε πέσει από 12,6 σε 8,6% με το 35ωρο και κάτι μέτρα για την νεανική εργασία στον κοινωνικό τομέα. Η καινούρια κυβέρνηση κατάργησε το 35ωρο και τα "emplois-jeunes" - με τα γνωστά καταπληκτικά αποτελέσματα στην ανεργία.
Χαμηλή παραγωγικότητα: Αυτό είναι αστείο! η Γαλλική ωριαία παραγωγικότητα είναι στο 105% της Αμερικανικής. Απλώς οι άνθρωποι δουλεύουν λιγότερο και ζουν περισσότερο από ότι στις ΗΠΑ και το ΗΒ. Σχετικά στοιχεία (.xls αρχείο) από την Στατιστική Υπηρεσία της Βρετανίας.
...ισχυρή αριστερή ιδεολογία: Ε; Στην Γαλλία ας πούμε πως στέκει (που δεν στέκει και απόλυτα, αλλιώς δεν θα ήταν ο Σιράκ στην κυβέρνηση). Στην Ελλάδα; Ισχυρή; Κατά ποία έννοια;
Γραφειοκρατία: Η σύγκριση σε ότι αφορά την γραφειοκρατία μεταξύ Ελλάδας και Γαλλίας είναι ατυχής. Αντίθετα στέκει π.χ. η σύγκριση με το Βέλγιο.
...τις υψηλότερες κοινωνικές εισφορές (με τις χαμηλότερες παροχές...) Αυτό θέλω να πιστεύω ότι αναφέρεται αποκλειστικά στην Ελλάδα, αλλιώς η σύγκριση παροχών στην Ελλάδα και την Γαλλία είναι τελείως εξωπραγματική.
...αγρότες που ζουν από επιδοτήσεις [και επιβαρύνουν τον τρίτο κόσμο]: Περί τρίτου κόσμου, ο λόγος στον Ζοζέ Μποβέ, παγκοσμίου φήμης Γάλλου αγροσυνδικαλιστή:

...we need an agriculture whose output is controlled at the European level and very clearly we must end direct or indirect subsidies for exports, a policy which is destroying the agriculture of the South, especially with regard to milk products, cereals and meat.


Ο κύριος ωφελημένος (και εκεί που πάει ο μεγαλύτερος όγκος των χρημάτων) από την ΚΑΠ είναι οι μεγάλες αγροβιομηχανίες.

οι Γάλλοι έχουν την υψηλότερη ανεργία στους νέους (22%)... ο νόμος αυτός δεν προήλθε από τις σαδιστικές τάσεις του κυρίου ντε Βιλπέν, αλλά με πρόθεση να τους βοηθήσει.


Το 22% αφορά τον ενεργό πληθυσμό 16-24. Αλλά στις ηλικίες αυτές το 60% των Γάλλων σπουδάζουν ή εκπαιδεύονται και δεν αποτελούν ενεργό πληθυσμό. Στην πραγματικότητα το 7,8%των Γάλλων μεταξύ 16-24 είναι άνεργοι, σε σύγκριση με το 7,4% της Βρετανίας και το 6,8% της Γερμανίας. Αν το δει κανείς έτσι τα πράγματα μοιάζουν λιγότερο καταστροφικά, έτσι; Όσον αφορά τον σαδισμό ή μη του Βιλπέν, αυτό δεν αποτελεί επιχείρημα. Δεν μπορώ να αποδεχθώ τον πατερναλισμό (δεξιό λενινισμό τον λέω εγώ) κατά τον οποίο οι σοφοί ηγέτες/τεχνοκράτες ξέρουν και θέλουν το καλύτερο για τους υπηκόους τους - το ξέρουν καλύτερα μάλιστα από τους ίδιους τους πολίτες, οι οποίοι ψέγονται όταν τολμήσουν να αντιμιλήσουν στην καπιταλιστική αυτή νομενκλατούρα διεκδικώντας το κατ'αυτούς αυτονόητο.

Δεν είμαι ψυχολόγος για να ξέρω τις προθέσεις του Βιλπέν (οι οποίες είναι εκτός πολιτικής συζήτησης), αλλά ξέρω ότι το μέτρο αυτό εντάσσεται σε μια ιδεολογική προσέγγιση που θέλει την αγορά εργασίας πιο "ευέλικτη" υπό το πρόσχημα ότι αυτό θα φέρει περισσότερες θέσεις εργασίας - όπως οι ΗΠΑ και η Βρετανία ένα πράγμα. Κι αν είναι έτσι - (που δεν είναι) - πόσες τέτοιες πρέπει να δουλεύω για να επιβιώνω; Άλλωστε, με συγχωρείτε, αλλά έχω μικρή πίστη στην συγκρισιμότητα των δεικτών μεταξύ χωρών. Τόσο για τις ΗΠΑ, όσο και για την Αγγλία. Προτιμώ την άμεσα μετρήσιμη και συκρίσιμη πραγματικότητα: Την περίοδο 1997-2002 που (η κατά τα άλλα όχι ιδιαίτερα σοσιαλιστική) κυβέρνηση Ζοσπέν καθιέρωσε το 35ωρο και τα "emplois jeunes", η ανεργία έπεσε συνολικά (και στους νέους) δραματικά (από 12,6% στο 8,6% σε πέντε χρόνια). Για κάποιον λόγο η θετική αυτή εμπειρία - επειδή είναι εκτός της κυρίαρχης ιδεολογίας και προπαγάνδας - παραβλέπεται και ψάχνουμε να βρούμε και καλά λύση στο πρόβλημα της ανεργίας με την "ιδεολογικά ορθή" μέθοδο της ευελιξίας της αγοράς εργασίας (δηλαδή σε απλά Ελληνικά του να δουλεύουν οι υπηκόοι περισσότερο, φτηνότερα και ανασφαλέστερα). Βέβαια ήδη το εργατικό κόστος στην Γαλλία φαίνεται πως είναι μικρότερο από ότι π.χ. στις ΗΠΑ, αλλά η Γαλλική ελίτ που νιώθει φαίνεται μειονεξία απέναντι στην ικανότητα των αγγλοσαξώνων συναδέλφων τους να διευρύνουν το χάσμα πλούτου από τις μάζες, θέλει να το μειώσει περαιτέρω.

Να το τονίσουμε λοιπόν: δεν υπάρχει καμία ισχυρή εμπειρική ένδειξη ότι η εργασιακή απορρύθμιση μειώνει την ανεργία. Πρόκειται για ιδεολόγημα. Με προφανείς στόχους.


Και πάμε στο σχετικό ποστ του S_G στο e-roosters:

Αφού επιβεβαιώσει την εικόνα που έχω περί του νεοφιλελευθερισμού ως δεξιού λενινισμού με ένα σύντομο ύμνο στην σοφή ηγεσία (στην αριστερή εκδοχή λέγεται κόμμα της πρωτοπορίας, κομματική καθοδήγηση της κοινωνίας κτλ) - που παραμένει εντυπωσιακός και μετά τις εξηγήσεις που του ζητήθηκαν, επαναλαμβάνει άλλο ένα κλισέ: τις διαδηλώσεις τις κάνουν οι βολεμένοι και τα θύματα είναι οι "απέξω":

Ο νομος προβλεπει αρση της προστασιας νεων εργαζομενων απο 25 και κατω. Οι περισσοτεροι φοιτητες δεν δουλευουν πριν τα 25! Ο νομος προσπαθει να βελτιωσει την κατασταση των ανεργων ανειδικευτων νεων, οι φοιτητες μονο ανειδικευτοι δεν ειναι και μονο απο ανεργια δεν πασχουν!
Ετσι παρουσιαζουμε την κατασταση σαν συγκρουση κακης κυβερνησης και αμοιρων πολιτων, ενω ειναι συγκρουση βολεμενων ή εστω επιφανειακα σκεπτομενων πολιτων εναντιον των πραγματικων αδυνατων στην Γαλλια, των ανειδικευτων, συνηθως απογονων μεταναστων, που δεν εχουν σημερα στον ηλιο μοιρα!


Αυτό προφανώς δεν το ξέρουν οι ίδιοι οι "αδύνατοι" καθώς το 80% των νέων της "κρίσιμης" ηλικίας 15-24 είναι εναντίον του νόμου! Οι Financial Times τιτλοφορούν πρόσφατη ανταπόκρισή τους "Αυτή δεν είναι μια εξέγερση της μεσαίας τάξης" [έμμεσος σύνδεσμος μια και οι FT αναρτούν για λίγες μέρες μόνο τα άρθρα τους στον ιστοχώρο τους] δίνοντας μια ιδέα για την γενικευμένη αντίθεση στον νόμο στα ίδια τα bannlieue. Εικάζω ότι οι ίδιοι οι "παρολίγον ευεργετηθέντες" από τον Βιλπέν, έχουν μια μάλλον καλύτερη ιδέα των συμφερόντων τους από τους εν Ελλάδι (και ΗΠΑ και Βρετανία) συμβουλάτορές τους.

O S_G καταλήγει με άλλη μια επίκληση στην σοφία της εκάστοτε εξουσίας:

Σχεδον καμμια κυβερνηση δεν προσπαθει να κανει κακο στους πολιτες της. Οταν γινεται μια μεταρρυθμιση πρεπει να ειμαστε καλοπιστοι και να δινουμε τεκμηριο καλης θελησης στην κυβερνηση, να σκεφτομαστε βαθια τι διακυβευεται, πριν παρουμε τους δρομους, κλεισουμε εθνικες και καψουμε Πολυτεχνεια...


Εγώ πάντως θα έλεγα πως απαραίτητο στοιχείο για να λειτουργήσει μια δημοκρατία ως δημοκρατία, είναι η κριτική διάθεση και ο σκεπτικισμός των πολιτών προς οιαδήποτε μορφή εξουσίας. Τελευταία άλλωστε αυτό που διακυβεύεται για τους περισσότερους στην Γαλλία, όπως και στην Ελλάδα, είναι η ασφάλεια της εργασίας τους, οι αποδοχές τους και ο προσωπικός τους χρόνος. Άρα το μόνο που μένει σε όσους υφίστανται την χειροτέρευση των συνθηκών εργασίας και την περιθωριοποίηση είναι να πάρουν τους δρόμους. Αντιγράφω από ένα πρόσφατο άρθρο του William Pfaff στην ΙΗΤ (νομίζω ότι δημοσιεύτηκε αρχικά στους NYT;) ο οποίος αφού σε προηγούμενο άρθρο αναμασά τα καθιερωμένα (βλ. παρακάτω), αλλάζει (εν μέρει) ρότα και λέει το εξής απροσδόκητα σοφό:

... μου φαίνενται πως η παρούσα αναταραχή στην Γαλλία σηματοδοτεί την ευρύτερη λαϊκή αντίσταση στην Ευρώπη απέναντι σε ένα από τα βασικότερα στοιχεία του νέου μοντέλου αγοράς, την υπονόμευση της θέσης του εργαζόμενου στην εταιρική τάξη, σκόπιμα καθιστώντας την ζωή του υπαλλήλου επισφαλή.

Το κυρίαρχο χαρακτηριστικό του μοντέλου αυτού στις ΗΠΑ υπήρξε η μεταφορά πλούτου σε μετόχους και διευθυντές, από τα δημόσια συμφέροντα (με περικοπές φόρων) και τους υπαλλήλους (μέσα σπό την συμπίεση των μισθών και την κατάργηση των παροχών στους εργαζόμενους).

Υπό αυτήν την οπτική, αυτό που στην Γαλλία μοιάζει με στείρα υπεράσπιση μιας παρωχημένης κοινωνικής και οικονομικής τάξης μπορεί να ερμηνευτεί ως μια προειδοποιητική έκκληση για ένα νέο αλλά ανθρώπιστικό μοντέλο για να την υποκαταστήσει. Μπορεί να είναι ευκαιρία για την Ευρώπη.

Αφήνω για το τέλος ένα τρίτο σχόλιο, πάλι στο e-roosters, όπου με βάση μια περιγραφή του Δανέζικου μοντέλου στην Wall Street Journal, ο Roark προκύπτει υπέρμαχός του, αντιδιαστέλλοντάς το με το Γαλλικό. Κατ' αρχάς να εκφράσω την χαρά μου που ένα μέλος των E-Roosters ανακαλύπτει τα πλεονεκτήματα της σοσιαλδημοκρατίας: Το Δανέζικο μοντέλο προϋποθέτει ισχυρά συνδικάτα, συλλογικές συμβάσεις, υψηλότατα επιδόματα ανεργίας, από τους υψηλότερους (και προοδευτικότερους) άμεσους φόρους στον κόσμο, εξαιρετική κάλυψη, έναν τεράστιο δημόσιο τομέα κοινωνικής πρόνοιας και υψηλής ποιότητας δημόσιες υπηρεσίες υγείας και παιδείας - και τέλος μια κοινωνία στην οποία η αλληλεγγύη και ο σεβασμός στο δημόσιο αγαθό είναι βασική αξία. Η "απορρυθμισμένη" κρατικά αγορά ρυθμίζεται από τις συλλογικές συμβάσεις και, εν πάσει περιπτώσει, από την στιγμή που το κράτος έρχεται και σου τα σκάει γενναιόδωρα σε περίπτωση που μείνεις άνεργος, με την ασφάλεια της κρατικής προστασίας. Βλέπε π.χ. από μια πρόσφατη έκθεση για την "χαμηλόμισθη" (χα, χα) εργασία στην Δανία:

The social partners do wage setting and bargaining. They also make agreements on normal working hours, and set rules for labor protection with respect to overtime and work environments. Another example is that there is no minimum wage legislation in Denmark. Nevertheless, the social partners have agreed that no member firm will pay less than 89.50 DKK per hour plus 15% vacation pay, i.e. altogether 13.8€.


13,8 Ευρώ κατώτατο ωρομίσθιο! Ας πάει το συμβατικά συμφωνηθέν (και πραγματικά καταβλητέο) κατώτατο ωρομίσθιο στην Ελλάδα στα μισά - και δεν πειράζει ας μην επιβάλλεται με νόμο... Είμαι σίγουρος ότι με το επίπεδο κοινωνικής προστασίας που προσφέρει η Δανία (που έχει σημαντικά μικρότερο πληθυσμό παρεμπιπτόντως από το Παρίσι και μόνον, και άρα ίσως έχει άλλου είδους χαρακτηριστικά και δυνατότητες) οι Γάλλοι φοιτητές θα το ήθελαν και στην χώρα τους. Αλλά απορρύθμιση της αγοράς εργασίας χωρίς ένα παρομοίως γενναιόδωρο και σταθερό σύστημα κοινωνικής προστασίας και ασφάλειας είναι απλά κλοπή εις βάρος των ασθενεστέρων.

Γενικά οι Σκανδιναβοί προσεγγίζουν σε ουσιαστικούς δείκτες το Γερμανικό μάλλον παρά το Αγγλοσαξωνικό μοντέλο.

Αυτά. Θα χαρώ να διαβάσω κάθε είδους αντιρρήσεις, περισσότερες πληροφορίες, διορθώσεις κτλ. Μένει εκκρεμές το τι ακριβώς μπορεί να διδαχθεί η Ελλάδα από όλα αυτά... Αλλά η συζήτηση είναι ήδη πολύ πλατιά ως έχει...

Παραπομπές:

- Εξαιρετικά σχετικά κείμενα του "Παριζιάνου" Μαύρου Πρόβατου: 1, 2

- Λεπτομερής κατάρριψη της αγγλοσαξωνικής μυθολογίας για τις Γαλλικές διαδηλώσεις (από το πρώτο σχετικό άρθρο του Pfaff που αναφέραμε παραπάνω). Μέρος δεύτερον.

- Το ιστολόγιο της Γαλλικής εξέγερσης.

* Δράττομαι της ευκαιρίας να διευκρινήσω πριν αρχίσει η συζήτηση ότι αντίθετα με διαφόρους που έπεσαν να φάνε τον Νίκο Δήμου με του που βγήκε στο Blogger, χαίρομαι που ένας "αναγνωρίσιμος" και εντέλει ενεργός πολίτης αποφάσισε να πει στο ιστολογικό κουρμπέτι. Προφανώς οι αντιρρήσεις μου δεν είναι επί του προσωπικού και θα προτιμούσα τυχόν επιχειρήματα και αντιπαραθέσεις στα σχόλια να παραμείνουν επί του θέματος και όχι επί προσώπων. Τα ερασιτεχνικά ψυχογραφήματα δεν αποτελούν επιχειρήματα.

22.3.06

Εκδήλωση και συζήτηση

Για όσους πιστούς, αναφέρω πως το ανεξάρτητο σοσιαλιστικό (με την παλιά, καλή έννοια) περιοδικό Μηνιαία Επιθεώρηση, επ' ευκαιρία των 30 χρόνων της Ελληνικής έκδοσης, θα διοργανώσει εκδήλωση την Δευτέρα 27/3/2006, στο αμφιθέατρο της ΓΣΕΕ (Πατησίων 69), με πολλά πάνελ συζητήσεων για μια σειρά από θέματα τα οποία άπτονται της εδώ θεματολογίας και με καλεσμένους από διάφορους χώρους.

Μια αφορμή για τους παλιότερους να θυμηθούν και τους νεώτερους να μάθουν πώς ήταν οι δημόσιες συζητήσεις πριν τα τηλεπαράθυρα ;-) Αμφίεση περιπάτου προαιρετική.

17.3.06

Θάβοντας τον Μιλόσεβιτς

O θάνατος του Μιλόσεβιτς έχει ήδη προκαλέσει δύο διαφορετικού τύπου νεκρολογίες / αποτιμήσεις. Η μία τον παρουσιάζει λίγο-πολύ ως έναν δικτάτορα, έναν εθνικιστή, τον υπεύθυνο της Γιουγκοσλαβικής τραγωδίας και η άλλη ως τον συνεπή αντι-ιμπεριαλιστή, σοσιαλιστή, πατριώτη που αντιτάχθηκε στα υπερατλαντικά συμφέροντα. Και οι δύο εκτιμήσεις διατυπώνονται ερήμην των πραγματικών γεγονότων.

Ο Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς υπήρξε ένας αδίστακτος καιροσκόπος που ηγεμόνευσε στα πολιτικά πράγματα της Σερβίας για πολλούς λόγους, αλλά η "δικτατορικότητά" του δεν ήταν ο μόνος από αυτούς. Αν και το πέτυχε με πολλούς και αιματηρούς συχνά τρόπους, ο Μιλόσεβιτς εκλεγόταν σε θέσεις εξουσίας για περισσότερο από μια δεκαετία με σχετικά άνετες πλειοψηφίες, εκμεταλλευόμενος (αλλά όχι ταυτιζόμενος με) τον Σερβικό εθνικισμό. Ανά πάσα στιγμή, όσο και να αλλοίωνε το εκλογικό αποτέλεσμα (που συχνά το έκανε σε κάποιο βαθμό) όσο και να εκφόβιζε τους πολιτικούς του αντιπάλους (που κι αυτό το έκανε συστηματικά), θα μπορούσε να ανατραπεί από κάποιες εκλογές. Το ότι αυτό δεν συνέβη οφείλεται και στην ανικανότητα της λεγόμενης "Δημοκρατικής Αντιπολίτευσης" (για την οποία περισσότερα παρακάτω) και στην αποχή από τις Σερβικές/Γιουγκοσλαβικές εκλογές του συνόλου σχεδόν των Αλβανών Κοσοβάρων. Η τελευταία αυτή λεπτομέρεια καταδεικνύει την ταύτιση συμφερόντων μεταξύ Αλβανικού εθνικισμού στο Κόσοβο και του προσωπικού συμφέροντος του Μιλόσεβιτς – μια «αλλόκοτη σύγκλιση» από τις πολλές στην τέως Γιουγκοσλαβία. Οι Αλβανοί Κοσοβάροι δεν ήθελαν να εκλεγεί κάποιος πιο αποδεκτός από την Δύση ηγέτης (και πιθανόν και πιο ευνοϊκά διακείμενος απέναντι στην φιλελευθεροποίηση στο Κόσοβο) στην Γιουγκοσλαβία, γιατί αυτό θα κλόνιζε τα αποσχιστικά τους σχέδια. Ο Μιλόσεβιτς δεν είχε κανένα κίνητρο να βελτιώσει την κατάσταση των Αλβανών στο Κόσοβο ώστε να τους βάλει στο πολιτικό παιχνίδι γιατί τότε οι ψήφοι που έπαιρνε έτσι μονοκούκι στο Κόσοβο (της Σερβικής μειονότητας και μόνο), θα γίνονταν μειοψηφικοί και θα υπονόμευαν την εκλογή του.

Είναι αδιαμφισβήτητο ότι ο Μιλόσεβιτς διατήρησε την θέση του και με ιδιαίτερα βίαιες μεθόδους, συνεργαζόμενος με εξαιρετικά αστέρια του Σερβικού υποκόσμου σε ενέργειες που ήταν σαφώς εγκληματικές. Το πιο πρόσφατο και πιο καραμπινάτο παράδειγμα είναι η δολοφονία του Στάμπολιτς (του αρχικού μέντορα και προστάτη του Μιλόσεβιτς) το 2000. Η δεκαετία της διακυβέρνησης της Σερβίας από τον Μιλόσεβιτς ήταν μια δεκαετία εθνικών ταπεινώσεων, εσωτερικής καταπίεσης και γενικευμένης δυστυχίας - αλλά και ιλιγγιώδους δημογραφικής κατάρρευσης).

Ο Μιλόσεβιτς δεν υπήρξε και σοσιαλιστής. Οι διαδικασίες ιδιωτικοποιήσεων ξεκίνησαν επί των ημερών του με την επιπλέον ιδιομορφία ότι οι αγοραστές ήταν "δικοί του" ή εντάσσονταν στα πλαίσια κάποιων υποχρεώσεών του προς τρίτους (π.χ. η παρολίγον πώληση των ορυχείων του Κοσόβου στον Μυτιληναίο). O Μιλόσεβιτς είχε μια συμβιωτική σχέση αμοιβαίας "διευκόλυνσης" με τους αδελφούς Κάριτς, τους πλουσιώτερους ανθρώπους στην τέως Γιουγκοσλαβία. Αυτό δεν απέτρεψε την οικογένεια Κάριτς να τον "πουλήσει" όταν διαφάνηκε η αδυναμία του και η επικείμενη πτώση του, αλλά ακόμα και σήμερα θρυλείται (αν και δεν υπάρχουν φυσικά αποδείξεις) ότι ο υπόδικος σήμερα (για πολιτικούς πλέον λόγους - είναι μια άλλη συζήτηση αυτό) Κάριτς ήταν και είναι τραπεζίτης της οικογένειας Μιλόσεβιτς. Από το ιδιωτικό Πανεπιστήμιο (είδατε πρωτοπορία ο Σλόμπο;) του κ. Κάριτς στο Βελιγράδι πήρε το πτυχίο του ο προβληματικός γιος του Μιλόσεβιτς Μάρκο (εικάζω αξιοκρατικότατα...). Με άλλα λόγια ο Μιλόσεβιτς ήταν αρχηγός ενός δικτύου διαπλεκομένων μαφιόζων και συγγενών. Ο γιόκας του που λέγαμε φαίνεται πως διέπρεψε στο λαθρεμπόριο τσιγάρων. Αυτό δεν ήταν δικιά του ιδιαιτερότητα: Ο Τζίντζιτς υπήρξε εκτός από δημοκράτης αντικαταστάτης του Σλόμπονταν και καθηγητής φιλοσοφίας, λαθρέμπορος τσιγάρων, όπως και η οικογένεια του "εγκεκριμένου από την Δύση" Μαυροβούνιου Τζουγκάνοβιτς.

Ο Μιλόσεβιτς έγινε "αντι-ιμπεριαλιστής" κατά λάθος. Έβαλε την Γιουγκοσλαβία στην υπό τις ΗΠΑ συμμαχία του 1990 στον πρώτο πόλεμο του Κόλπου, συζήτησε και πήγε με τα νερά, όταν τον συνέφερε, πάσης φύσεως Δυτικών - των οποίων υπήρξε ο βασικός συνομιλητής στο Ντέιτον - και πρωτοστάτησε στην διάλυση της ενιαίας Γιουγκοσλαβίας σε αγαστή σύμπνοια με τον Τούτζμαν, τον άλλο μεγάλο πρωταγωνιστή της Γιουγκοσλαβικής τραγωδίας. Έγινε αντι-ιμπεριαλιστής όταν συνειδητοποίησε πως η αποικιακού τύπου συμφωνία που του δόθηκε να υπογράψει για τον Κόσοβο, θα τον καταδίκαζε στην απώλεια της εξουσίας και την αρνήθηκε. Αλλά για πρώτη φορά στην καριέρα του, συστρατεύτηκε τότε πίσω από αυτήν την άρνηση και ολόκληρη σχεδόν η "δημοκρατική αντιπολίτευση".

Από την άλλη η μυθολογία ότι ο Μιλόσεβιτς υπήρξε εθνικιστής και πρωταρχικός (ή και μόνος) υπεύθυνος για όλες τις τραγωδίες που έπληξαν την τέως Γιουγκοσλαβία, είναι εξίσου έωλη. Ήταν ένας από τους κύριους πολιτικούς υπευθύνους για αυτές (ιδιαίτερα στα στάδια που προηγήθηκαν της διάλυσης της Γιουγκοσλαβίας) και είναι σαφές ότι και αυτός και ο Τούτζμαν είχαν επενδύσει πολλά στην διάλυση της χώρας, αλλά τελικά ήταν πρωταγωνιστής ενός δράματος που υπήρχε και θα υπήρχε ανεξάρτητα από αυτόν. Η αρχή της δαιμονοποίησης του Σλόμπο σαν υπερεθνικιστή έχει να κάνει με την εσφαλμένη υπεραπλούστευση του Βοσνιακού πολέμου ως μανιχαϊστικής μάχης καλών (Μουσουλμάνων) με κακούς (Σέρβους εθνικιστές). Αν και οι Σέρβοι υπήρξαν οι αποτελεσματικότεροι σφαγείς στην Βοσνία (και η σφαγή της Σρεμπρένιτσα υπήρξε το αιματηρότερο μεμονωμένο συμβάν σε μια αιματηρότατη διαμάχη), αυτό οφείλεται στην σχετική τους υπεροπλία και όχι στην εκ των προτέρων δαιμονική τους φύση. Αυτό φαίνεται και από τα φονικά νούμερα που λένε μια διαφορετική ιστορία: Στον εμφύλιο της Βοσνίας φαίνεται ότι οι απώλειες σε αμάχους των Σέρβων ήταν σχεδόν απόλυτα ίσες με την αναλογία των Σερβοβόσνιων στον Βοσνιακό πληθυσμό (αλλά οι απώλειές εμπολέμων τους ήταν κάπως μικρότερες και των μουσουλμάνων μεγαλύτερες - η στρατιωτική υπεροπλία που λέγαμε). Αυτό δεν συνάδει με την εικόνα μονομερούς επιθετικότητας και βιαιοπραγίας. Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι ο Μιλόσεβιτς ήταν αυτός που ξέκοψε από την Σερβοβοσνιακή ηγεσία, που οδήγησε στην συμφωνία του Ντέιτον (υπό τις διαμαρτυρίες των Σερβοβόσνιων) και που εγκατέλειψε τους Σέρβους της Κράινα στις διαθέσεις των Κροατών εκκαθαριστών της περιοχής χωρίς (ουσιαστικά) να βγάλει κιχ. Εδώ θα πρέπει να σημειώσουμε και το γεγονός ότι ο Μιλόσεβιτς είχε να αντιμετωπίσει, την εποχή που ξεκινούσε ο Γιουγκοσλαβικός εμφύλιος, όλη την "δημοκρατική αντιπολίτευση" (με την εξαίρεση της Βέσνα Πέσιτς της Συμμαχίας Πολιτών μια καθαρή τότε αντιπολεμική φωνή που έπαιρνε όμως περί το 3% στις εκλογές) - που του έβγαινε από εθνικιστικότερες θέσεις. Πέρα από τον φασίστα Σέσελι, ο Ντράσκοβιτς ήθελε να ξανασυστήσει τους Τσέτνικ (προς τιμήν του έγινε μετριοπαθέστερος μετά το Βούκοβαρ, αλλά παρέμεινε εθνικιστής), ο Ντζίντζιτς όταν τα έσπασε ο Μιλόσεβιτς με τον Κάρατζιτς, πήγε στο Πάλε και σούβλισε δημοσίως ένα βόδι παρέα με τον Κάρατζιτς, προσπαθώντας να τον προσεταιριστεί, ενώ ο Κουστούνιτσα εγκαλούσε τους Σοσιαλιστές για την εγκατάλειψη των Σέρβων της Βοσνίας. Τον Ιούλιο του 1995, ενώ ο Μιλόσεβιτς διαπραγματευόταν την αναγνώριση της Βοσνίας ως ανεξάρτητου κράτους, και λίγο μετά την σφαγή της Σρεμπρένιτσα, ο (μετέπειτα "μεταρρυθμιστής" και δημοκράτης) Τζίντζιτς απέρριπτε κάθε τέτοια ιδέα, όπως και ο Κουστούνιτσα (δείτε και την σχετική δημοσιογραφική κάλυψη της εποχής).

Θα μπορούσε κανείς να πει πως αντίθετα με την αντιπολίτευση που ήταν σε εθνικιστική έξαρση (κάποιοι από άποψη και κάποιοι από τυχοδιωκτισμό) από τις αρχές της περασμένης δεκαετίας, ο Μιλόσεβιτς είχε τουλάχιστον την διάθεση όχι μόνο να συνωμοτήσει αλλά και να διαπραγματευτεί (και η επιλογή του ως συνομιλητή από την Δύση γι' αυτό έγινε): μέσα στα πλαίσια της τακτικής του για την μετά την Γιουγκοσλαβία εποχή έφτιαξε μεν αλλά και αποκήρυξε τον (πρόσφατα αυτοκτονήσαντα στην Χάγη) ηγέτη των Σέρβων της Κροατικής Κράινα, Μίλαν Μπάμπιτς, τον οποίον έσπευσαν τότε να αγκαλιάσουν οι "δημοκράτες" της Σερβίας. Δεν υπάρχει αμφιβολία πως ο Μιλόσεβιτς έλυνε και έδενε στην Κράινα, αλλά υπάρχει σοβαρή αμφιβολία για το αν όλα τα εγκλήματα που έγιναν από την Σερβική πλευρά εκεί ήταν κατόπιν δικών του εντολών. Στην Βοσνία η εγκατάλειψη του Κάρατζιτς που αναφέραμε (που ο ίδιος ο Μιλόσεβιτς στήριξε αρχικά) και η προθυμία του να φτάσει σε διαπραγματεύσεις τον έκαναν να θεωρηθεί "προδότης" από τμήμα της Σερβοβοσνιακής ηγεσίας.

Θέλω να πω με όλα αυτά, ότι η εκδοχή της ιστορίας που παρουσιάζει τους ιθαγενείς πρωταγωνιστές της Γιουγκοσλαβικής τραγωδίας ως την αιτία αλλά και τους σεναριογράφους αυτής της τραγωδίας, είναι μια εκδοχή ανάπηρη και ανιστόρητη. Ο Γιουγκοσλαβικός εμφύλιος δεν ήταν ένα μανιχαϊστικό θέατρο σύγκρουσης καλών και κακών, αλλά μια πολύπλοκη διαδικασία εσωτερικών και εξωτερικών παραγόντων η οποία εντέλει οδήγησε σε έναν ανεξέλεγκτο πόλεμο όλων εναντίον όλων, σε μια επιστροφή ενός ως τότε καλοζωισμένου και μορφωμένου λαού στην πιο άγρια βαρβαρότητα. Αιτία αυτής της αναδρομής στο ζωώδες ήταν η κατάρρευση ενός αυταρχικού αλλά βασικά πολιτισμένου συστήματος, με την παράλληλη ανάδειξη ως μόνης ενοποιητικής συλλογικής ταυτότητας τους επιμέρους εθνικισμούς και τις τοπικές ταυτότητες που άλλοι (Τούτζμαν, Ιζετμπέγκοβιτς) καθοδήγησαν και άλλοι (ο Μιλόσεβιτς) χειραγώγησαν. Αλλά ο εθνικισμός στα πλαίσια μιας κρίσης, όταν μάλιστα είναι απόλυτα αόριστα τα εδάφη τα οποία "οφείλουν" να "λυτρωθούν", είναι το βέβαιο εισιτήριο (το ξέρουμε καλά στα Βαλκάνια) για την γενικευμένη θηριωδία και τα όμορφα χωριά που όμορφα καίγονται. Παρόλα αυτά, κατά την ταπεινή γνώμη του υποφαινομένου που παρακολούθησε ειδησιογραφικά την εξέλιξη της τραγωδίας από πολλές πλευρές και συζήτησε με πολλούς τέως Γιουγκοσλάβους γνωστούς και φίλους, διαφόρων πολιτικών κλίσεων και εθνοτήτων, είναι σχεδόν σίγουρο πως παρά τις εθνικιστικές ζυμώσεις και νευρώσεις, το κρίσιμο γεγονός που έθεσε αναπόδραστα πλέον σε κίνηση τις μηχανές του ολοκληρωτικού εμφυλίου πολέμου στην Βοσνία και στην Κροατία ήταν εξωγενές: η βιασύνη της Γερμανίας να αναγνωρίσει την ανεξαρτησία της Κροατίας και της Σλοβενίας (σ.298), μια βιασύνη που σε πολλούς ήταν σαφές από τότε ότι θα οδηγούσε την Βοσνία στον εμφύλιο. Μια ολοκληρωμένη Χάγη, θα έπρεπε να περιλαμβάνει τους εν λόγω διπλωμάτες (και φυσικά εκείνους που βομβάρδιζαν την Σερβία και το Μαυροβούνιο, και τα "παράπλευρα" θύματα, για την "προστασία των Αλβανών του Κοσσυφοπεδίου" δηλαδή, εντέλει, για την εθνική εκκαθάριση Σέρβων και άλλων μη-Αλβανών από το Κόσοβο).

Περισσότερα:
- Για τα γεγονότα και την ιστορία της Γιουγκοσλαβίας, εξαιρετική πηγή και αναλυτικότατη στο εύρος της έρευνας και τα συμπεράσματά της, ήταν η έκθεση του Netherlands Institute for War Documentation (NIOD) για την Σρεμπρένιτσα κατόπιν εντολής της Ολλανδικής κυβέρνησης. Ολόκληρη η έκθεση είναι διαθέσιμη στο διαδίκτυο και αποτελεί μια εξαιρετική πηγή για την πρόσφατη ιστορία της Γιουγκοσλαβίας (και τα γεγονότα της σφαγής της Σρεμπρένιτσα).

- Ένα εξαιρετικό βιβλίο για την Γιουγκοσλαβική κρίση είναι το "The Fall of Yugoslavia" του Misha Glenny. Ο Glenny έγραψε και πρόσφατα ένα καλό άρθρο για τον θάνατο του Μιλόσεβιτς και την μετα τον Μιλόσεβιτς Σερβία - η οποία λέει (και εγώ θα στοιχιμάτιζα) πως οδηγείται από τα γεγονότα σε κυβέρνηση Ριζοσπαστών (εθνικιστών νεοφασιστών - το κόμμα του Σέσελι).

- Για τον τυχοδιωκτισμό του Μιλόσεβιτς είχα κάνει κάποιες καταχωρίσεις στο Αγγλικό Ιστολόγιο, σχετικά με μαρτυρίες ανθρώπων που έζησαν την πολιτική δράση του από κοντά: 1, 2. Σχετικά με το Κόσοβο και την δίκη του Μιλόσεβιτς είχα αναφέρει εδώ.

- Η κατάθεση του (τέως συμβούλου του Κροάτη προέδρου Τούτζμαν) Σάρινιτς στην Χάγη - με ενδιαφέρουσες λεπτομέρειες για τις τότε διαπραγματεύσεις.

- Πριν από δύο χρόνια - ένα άρθρο στην Guardian για το αδύνατο της καταδίκης του Μιλόσεβιτς για γενοκτονία.

- Το πλήρες κείμενο της περιβόητης ομιλίας του Μιλόσεβιτς στο Κόσοβο το 89 πριν ανακαλέσει την αυτονομία της περιοχής. Είναι εντυπωσιακά μη-εντυπωσιακός.

Κατακλείδα:

Ο Μπόρις Καγκαρλίτσκι είχε πει σε σχέση με κάποια αντισερβικά επεισόδια στο Κόσοβο πως:
...Το θέμα δεν είναι πως η Δύση υποστήριξε την λάθος πλευρά στην σύγκρουση αυτή. Οι Σέρβοι εθνικιστές δεν είναι πιο αξιοπρεπείς και έντιμοι από τους Αλβανούς που προκαλούν ταραχές και δολοφονίες. Σε διαμάχες σαν κι αυτή δεν υπάρχουν καλοί, απλά οι κακοί και οι χειρότεροι. Και ο προσδιορισμός του ποιος είναι ποιος με οιαδήποτε βεβαιότητα είναι αδύνατος...
Λόγια που αφορούν εντέλει ολόκληρη την Γιουγκοσλαβική τραγωδία.

12.3.06

Περί έθνους, μύθων και ιστορίας

Επιστρέφω εν μέρει στην ιστολογιοσύνη μετά από τις καταστροφικές συνέπειες μιας μικροαρρώστειας, που παρότι παρήλθε, έχει προκαλέσει τέτοια μετακύληση όγκου δουλειάς που δεν είχα και πολύ χρόνο για διαδικτυότσαρκες.

Τον λίγο χρόνο που ασχολήθηκε με το σπορ το αφιέρωσα συζητώντας περί έθνους, ιστορίας και εθνικών μυθολογιών στο (sic) {[1], [2], [3], [4], [5]} κατόπιν του σχετικού σχολιασμού του J95 (και τα επακόλουθα [1], [2], [3]). Επίσης δείτε τα σοφά σχόλια του lazopolis εδώ κι εδώ. Όσα έχω να πω σχετικά τα γράφω στα σχόλια του (sic).

Να σημειώσω όμως εδώ έναν εξαιρετικό δημόσιο διάλογο σχετικά με το ίδιο περίπου θέμα, του οποίου το εύρος ανακάλυψα επ' αφορμή της παραπάνω συζήτησης. Ο διάλογος αυτός είχε γίνει πριν από έναν περίπου χρόνο, με αφορμή την έκδοση του βιβλίου του Νίκου Σβορώνου "Το ελληνικό έθνος: γένεση και διαμόρφωση του νέου ελληνισμού", (σαράντα χρόνια μετά την συγγραφή του). Ο διάλογος αυτός έχει βέβαια σχέση με την τρέχουσα συζήτηση, αλλά τον καταγράφω εδώ κυρίως ως σημείο αναφοράς:

- Βίβλους κατά βαρβάρων, Μανόλης Σαββίδης, Το Βήμα, 23/1/2005.

- Από τις προϋποθέσεις στην συγκρότηση του εθνικού κράτους, Σπύρος Ασδραχάς, Το Βήμα, 23/1/2005.

- Οι περιπέτειες της Ελληνικής συνείδησης, Νάσος Βαγενάς, Το Βήμα, 23/1/2005.

- Μυθολογίες και αγιογραφίες, Αντώνης Λιάκος, Το Βήμα, 6/2/2005.

- Πότε δημιουργήθηκε το Ελληνικό έθνος, Νίκος Δεμερτζής, Το Βήμα, 6/2/2005.

- Η παραμόρφωση του Σβορώνου, Νάσος Βαγενάς, Το Βήμα, 20/2/2005.

- Ο διαφορικός ρατσισμός του Νίκου Σβορώνου, Άκης Γαβριηλίδης, Σελίδες Κριτικής, 3/3/2005.

- Η ανακαίνιση της εθνικής ταυτότητας, Αντώνης Λιάκος, Το Βήμα, 6/3/2005.

- Ένας φαντασιακός ορισμός, Νάσος Βαγενάς, Το Βήμα, 6/3/2005.

- Θεωριοκρατία και θεωριολαγνεία, Νάσος Βαγενάς, Το Βήμα, 13/3/2005.

- Σύγχυση περιγραμμάτων και περιεχομένων μέρος Α, Χρήστος Χατζηιωσήφ, Η Αυγή, 11/3/2005. Μέρος Β, ιδίου, Η Αυγή, 18/3/2005

- Ο Σβορώνος και η διαμόρφωση του Ελληνικού έθνους, Νάσος Βαγενάς, Η Αυγή, 24/3/2005.

- Εθνική εποποιία, επική εθνοποιία, Δημοσθένης Κούρτοβικ, Τα Νέα, 26/3/2005.

- "Καιρός να φτιάξουμε τους Έλληνες;", Αντώνης Λιάκος, Το Βήμα, 3/4/2005.

4.3.06

Μαϊκροσοφίες

Ελαφρώς αναρρώσας σήμερα, επανέρχομαι μετά από πολύ καιρό στο Ιστολόγιον, για να καταθέσω μια εξαιρετικά αστεία αποστροφή από τα πρακτικά της βουλής, στα πλαίσια της συζήτησης μιας επερώτησης του βουλευτή του ΣΥΝ Θ. Λεβέντη σχετικά με την συμφωνία Μάικροσοφτ-Δημοσίου (καλοπροαίρετη αλλά θα μπορούσε να είναι αιχμηρότερη). Αφιερωμένο σε όλους τους μερακλήδες και τις μερακλίνες που θα εκτιμήσουν το χιούμορ του κ. Υπουργού. Απαντώντας στην δευτερολογία του κ. Λεβέντη, ο κ. Αλογοσκούφης ανακοίνωσε πως:

Επίσης, νομίζω ότι πίσω από αυτές τις απόψεις σας κρύβεται και μια αντίληψη η οποία αν υιοθετηθεί, θα καταδικάσει τη χώρα στην ψηφιακή υπανάπτυξη για πάρα πολλά χρόνια, διότι όλοι ξέρουμε ότι το ελεύθερο λογισμικό έχει πολύ περιορισμένες εφαρμογές και δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί τόσο ευρέως όσο άλλο λογισμικό.


Η πλήρης συζήτηση εδώ [περίπου στο μέσο της σελίδας, αναζητήστε την λέξη Microsoft].

Υπενθυμίζω πως ένας Περουβιάνος βουλευτής έχει από τετραετίας εξηγήσει πειστικότατα τον λόγο που κανένα δημόσιο δεν θα πρέπει να χρησιμοποιεί ιδιόκτητο λογισμικό.

[Το θέμα της συμφωνίας το έχω ξαναθίξει πρόσφατα, ενώ το εν λόγω παράθεμα,ανακαλύπτω τώρα ότι έχει ξαναεντοπισθεί (εγκάιρως) στο blog Σχολιασμός της Επικαιρότητας. O Νίκος Κουρεμένος εντοπίζει την διαφορά αντιμετώπισης του θέματος σε άλλες χώρες].