20.4.07

Ποιος θυμάται τον Λούη Τίκα;

.

Λούης Τίκας - Ηλίας ΣπαντιδάκηςΟ Ηλίας Σπαντιδάκης, από τη Λούτρα Ρεθύμνου [και όχι Λουτρό Σφακίων, όπως έγραφε αρχικά η ανάρτηση - ευχαριστώ τον Ανωπολίτη για την διόρθωση στα σχόλια], γνωστός στις ΗΠΑ με το εξαμερικανισμένο όνομα Luis Tikas, υπήρξε ένας από τους μάρτυρες του Αμερικανικού Εργατικού κινήματος του 19ου και των αρχών του 20ου αιώνα: Ένα κίνημα που αντιμετωπίστηκε και τελικά αποδυναμώθηκε με πρωτοφανή βία και την συμπαιγνία κυβέρνησης, εταιρειών, ιδιωτικών αστυνομικών, πολιτοφυλακών και μαφίας - ακόμα και η καινούρια τότε πολεμική αεροπορία των ΗΠΑ χρησιμοποιήθηκε εναντίον των απεργών, στην μεγαλύτερη ένοπλη εργατική εξέγερση στην ιστορία των ΗΠΑ, την μάχη του Blair Mountain.

Ο Λούις Τίκας, ήταν ένας από τους ηγέτες της Μεγάλης Απεργίας των ανθρακωρύχων στο Κολοράντο [εμφανίζεται σωστά μόνο σε IE δυστυχώς], ο οποίος δολοφονήθηκε εν ψυχρώ από τους εθνοφρουρούς που έστειλε η πολιτεία εναντίον των ανθρακωρύχων προασπιζόμενη τα συμφέροντα του Rockefeller κατά την διάρκεια της σφαγής στο Λάντλοου, στις 20 Απριλίου του 1914, σαν σήμερα πριν από 93 χρόνια, ένα από τα 18 θύματα εκείνης της ημέρας - τα 11 από τα οποία ήταν παιδιά.



Η σορός του ΤίκαΠροκαλεί εντύπωση σήμερα ο βαθμός της γενικής άγνοιας στις ΗΠΑ για την όψη αυτή της ιστορίας της χώρας. Ενδεικτικό παράδειγμα της εξαφάνισης των (μακρών και αιματηρότατων) εργατικών αγώνων από την συλλογική μνήμη της χώρας, αποτελεί το παράδοξο της Εργατικής Πρωτομαγιάς. Παρότι καθιερώθηκε για να τιμήσει τους νεκρούς του Σικάγο το 1886, το επίσημο εργατικό κίνημα κράτησε αποστάσεις και η μνήμη των γεγονότων διατηρείται μόνο μέσα στα αποδυναμωμένα συνδικάτα, στην ακτιβιστική αριστερά και στις σχολές ιστορίας των Αμερικανικών πανεπιστημίων.

Σημειώνω πως η μάχη στο Σικάγο πρίν από 120 σχεδόν χρόνια είχε γίνει για το οκτάωρο. Και ανάμεσα στα αιτήματα των ανθρακωρύχων του Κολοράντο ήταν πάλι το οκτάωρο. Μια μάχη που από ότι φαίνεται κερδήθηκε και χάνεται ήδη, για να ξαναγίνει σήμερα πάλι εξαιρετικά επίκαιρη σε όλον τον κόσμο...

Επίμετρον:
1. Τα αιτήματα των απεργών του Κολοράντο ήταν

- η αναγνώριση του συνδικάτου
- το οκτάωρο εργασίας
- η εκλογή από τους εργάτες των επιστατών
- πληρωμή για τις ώρες εργασίας που δεν είχαν άμεση σχέση με την εξώρυξη άνθρακα (π.χ. συντήρηση των υποστυλωμάτων, καθαρισμός των στοών κττ)
- αύξηση μισθών
- δικαίωμα συναλλαγών σε οποιοδήποτε κατάστημα (είχαν το δικαίωμα να ξοδεύουν τα χρήματά τους μόνο σε καταστήματα που ανήκαν στην εταιρεία)
- το δικαίωμα επιλογής των γιατρών (τους επέλεγε αναγκαστικά η εταιρεία γα αυτούς - για προφανείς λόγους)
- επιλογή μέρους κατοικίας (αναγκαστικά στεγάζονταν στις κατοικίες που ενοικίαζε η εταιρεία)
- εφαρμογή των νόμων περί ορυχείων του Κολοράντο

...και άλλα...

2. Οι αρχές της ελεύθερης εργασίας: It is a Great principle

Από την κατάθεση του Rockefeller σε επιτροπή του Κογκρέσου των ΗΠΑ για τις απεργίες στα ορυχεία του στο Κολοράντο:

CHAIRMAN: And you are willing to go on and let these killings take place . . . rather than go out there and see if you might do something to settle those conditions?

ROCKEFELLER: There is just one thing . . . which can be done, as things are at present, to settle this strike, and that is to unionize the camps; and our interest in labor is so profound . . . that interest demands that the camps shall be open [nonunion] camps that we expect to stand by the [Colorado Fuel and Iron Company] officers at any cost. . . .

CHAIRMAN: And you will do that if it costs all your property and kills all your employees?

ROCKEFELLER: It is a great principle.

CHAIRMAN: And you would do that rather than recognize the right of men to collective bargaining? Is that what I understand?

ROCKEFELLER: No, sir. Rather than allow outside people to come in and interfere with employees who are thoroughly satisfied with their labor conditions -- it was upon a similar principle that the War of the Revolution was carried on. It is a great national issue of the most vital kind.


3. Έλληνες στην Γιούτα

Από την ιστορία των Ελλήνων μεταναστών στην πολιτεία της Γιούτα. Παραθέτω αποσπάσματα που ενδέχεται να παραπέμπουν και σε σύγχρονες συζητήσεις (με το συμπάθιο για τα εκτενή παραθέματα):

- Εξαγάγοντας το νταβατζιλίκι,
Ο πατριώτης μας Λεωνίδας Σκληρής, έμπορος Ελλήνων μεταναστών:

...With representatives in every industrial center and his alliances with labor agents in the surrounding states, Skliris became the leading labor agent in the Midwest and West. Job-seekers were forced to present notes from his office in Salt Lake City. In return, Skliris charged each immigrant an exorbitant fee of from twenty to fifty dollars, a percentage of it going to mine bosses. An additional monthly payment to Skliris of a dollar was deducted from the worker's wages by the companies...


- Για όλα φταίνε οι μετανάστες:

... Like other Mediterranean immigrants, the Greeks experienced intense discrimination. Their wages were lower than those of Americans, they were segregated on railroad gangs and often assigned the more dangerous work, and they were prohibited from living in and buying property in certain areas. The general population, apprehensive at the sudden appearance of hundreds of dark, single men, were openly hostile...

...The Greeks, at first maligned by American labor for taking jobs at lower wages, soon attracted the interest of union leaders by going on strike in 1909 at the Murray smelter. In the 1912 Bingham strike the union realized it would have to bring in the Greeks, who constituted the greatest number of workers, or the effort would fail. The Greeks joined the strike principally to have Leonidas Skliris removed as their representative. Even though the strike was lost, Skliris was forced out of his lucrative position.

The year 1912 was an important one for the Greek--the Balkan Wars involving Greece, Turkey, and Bulgaria had begun and the Greeks in Utah answered Greece's call for reservists to return to fight against their traditional enemies. More than 200 Utah Greeks left for the homeland. Americans viewed this manifestation of national ties as additional evidence that Greeks could never be Americanized.

As World War I began in Europe, animosity toward the new immigrants from the Mediterranean and the Balkans increased, and reached hysterical proportions when America entered the war. Thinking themselves merely sojourners in America, with few of them being citizens, Greek men were initially reluctant to serve in America's forces. The Greeks were signaled out for abuse because of the large amounts of money they sent back to Greece, greater than that sent by other immigrant groups. Americans also resented the marriages between Greeks and American girls. Two lynchings of Greeks at this time barely were prevented by countrymen: in Salt Lake City a Greek who had killed the brother of Jack Dempsey, the boxer, was attacked as was another in Carbon County who had given an American girl a ride in his new automobile.

Although 349 Greeks served in the America army (14 were killed) and received instant citizenship, anti-immigrant editorials increased. The 1922 Carbon County strike exploded in tumult. The Greeks became the most militant group after one of their men was killed by a deputy sheriff. Union activity and, particularly, striking were condemned as un-American; immigrants who participated in these activities were characterized as ingrates and unfit for American citizenship. The apogee was reached in the 1923-24 Ku Klux Klan campaigns. The Klan burned crosses in Salt Lake City and in the industrial towns and camps, marched down streets, sent threatening letters to businessmen, and rampaged through Greek stores in Helper and forced out the American waitresses and clerks and warned them not to work for Greeks. The KKK, however, lost ground in the face of united efforts by the immigrants and the Catholic Knights of Columbus. Discrimination became more covert.


4. From Crete to Colorado, ένα ποιήμα για τον Τίκα, και ένα τραγούδι. Ένα τραγούδι του Woody Guthrie για το Ludlow.

η πομπή στην κηδεία του Λούη Τίκα

16.4.07

Πόσα παίρνει ο άνεμος;


Η εικόνα, από την Καθημερινή

Ακούγοντας για τον ξεσηκωμό των κατοίκων της Σερίφου εναντίον του σχεδιαζόμενου εκεί αιολικού πάρκου, ομολογώ πως ψιλοστράβωσα: άλλη μια, σκέφτηκα, περίπτωση τοπικιστικής αντίδρασης στο δημόσιο συμφέρον, υποκινούμενη κύριος οίδε από ποια συμφέροντα. Δηλαδή αν είμαστε και εναντίον των ήπιων μορφών ενέργειας, τι στο διάλο, θα πρέπει να απαρνηθούμε την χρήση ηλεκτρικών συσκευών ολωσδιόλου και να επιστρέψουμε στα δέντρα... Μια φορά πάει να γίνει κάτι σωστό και αμέσως να μην το αφήσουν να προχωρήσει...

Ομολογώ πως έκανα λάθος. Διαβάζοντας από εδώ και από εκεί σχετικά με το θέμα οδηγήθηκα στο συμπέρασμα πως πρόκειται για μια ακόμα κλασσική Ελληνική Αρπαχτή εις βάρος του περιβάλλοντος. Η δουλειά είναι τόσο εξοργιστικά στημένη, που σκέφτεται κανείς μην έχει σχεδιαστεί από ανθρώπους που θέλουν να δυσφημίσουν τις ήπιες μορφές ενέργειας.

Η κυριακάτικη Αυγή περιέχει άρθρο του Σταύρου Λιβαδά,¨μηχανολόγου, ο οποίος ξεκινάει αναπτύσσοντας τους λόγους για τους οποίους είχε παρόμοιες επιφυλάξεις με τις δικές μου αρχικά (και ακτινογραφεί στην πορεία ένα κομμάτι της κοινωνιοπαθολογίας του νεοέλληνα):

Συνήθως, πίσω από παρόμοιες αντιδράσεις περισσεύει η υποκρισία, κυριαρχούν ατομιστικές αντιλήψεις, κρύβονται ατομικές ιδιοτέλειες, το προσωπικό συμφέρον μπαίνει πάνω από το δημόσιο. Ο πρώην "αυθαίρετος οικιστής", αφού βολέψει παντοιοτρόπως εαυτόν και την ιδιοκτησία του, στη συνέχεια γίνεται θεματοφύλακας του νόμου και προστάτης του περιβάλλοντος. Τα κακώς εννοούμενα συμφέροντα του βιαίως μεταταγέντος στον τριτογενή τομέα και ταχέως εκπαιδευθέντος στο τουριστικό επάγγελμα πρώην αγρότη, κτηνοτρόφου, ψαρά ή, εν προκειμένω, εργάτη των μεταλλείων της Σερίφου, που λειτουργούσαν. Ο φόβος μπροστά στο καινούριο, ακόμα και για τις μικρότερες μεταρρυθμίσεις στον τρόπο λειτουργίας και διαχείρισης των δημοσίων πραγμάτων, όταν αυτές επηρεάζουν τον τρόπο ένταξης του καθενός στα δημόσια πράγματα, όταν επιβάλλουν το ξεβόλεμα ή απαιτούν μια μικροθυσία από τον καθένα μας, έστω κι αν είναι προφανές πως συντελούν υπέρ του δημοσίου συμφέροντος. Είτε πρόκειται για τον αποδέκτη των σκουπιδιών μας, τον περιορισμό στην ασύδοτη κυκλοφορία των αυτοκινήτων ή τον τόπο εγκατάστασης των μονάδων παροχής εξωνοσοκομειακής περίθαλψης σε ψυχικά πάσχοντες ή εξαρτημένους.


Η απλή ανάγνωση όμως της πρότασης για την Σέριφο, τον έπεισε ότι εδώ το θέμα ήταν άλλο, πολύ μεγαλύτερο (παραθέτω εκτεταμένα αποσπάσματα γιατί είναι ίσως η πληρέστερη παρουσίαση του θέματος που έχω δει στον τύπο):

Αν και σε πρώτη ανάγνωση το όλο σχέδιο παραπέμπει στην παροιμία "είπαν της γριας να χέσει κι αυτή ξεκωλώθηκε", εντούτοις αυτό αφορά μόνο στα εξωτερικά χαρακτηριστικά της πρότασης, καθότι τόσο το περιεχόμενό της όσο και οι επιπτώσεις από την τυχόν εφαρμογή της προοιωνίζονται πολύ σοβαρότερες καταστάσεις για το νησί και τους κατοίκους του, που δεν επιτρέπουν ούτε την ελάχιστη χιουμοριστική ή σκωπτική περί το γεγονός διάθεση.
Το σχέδιο δημιουργίας αιολικού πάρκου στη Σέριφο, που προωθήθηκε ερήμην της βούλησης των κατοίκων, στα μουλωχτά, προβλέπει την εγκατάσταση 87 ανεμογεννητριών στο νησί (όταν το υπό ψήφιση νέο εθνικό χωροταξικό σχέδιο για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας θα επέτρεπε την εγκατάσταση το πολύ 30) και τη διασύνδεσή τους με υπόγειο καλώδιο με το ηλεκτρικό δίκτυο της ηπειρωτικής Ελλάδας. Ισχύς της κάθε μιας ανεμογεννήτριας 3ΜW, η μέγιστη, σήμερα, τεχνολογικά δυνατή. Συνολική ηλεκτρική ισχύς της εγκατάστασης 261 MW, όταν ολόκληρη η Σέριφος στην αιχμή της τουριστικής περιόδου, τον Αύγουστο, χρειάζεται ισχύ λιγότερη από 3 MW. Κάθε ανεμογεννήτρια θα 'χει ιστό ύψους 110 μέτρων και έλικα διαμέτρου 90 μέτρων. Συνολικό μπόι κάθε γεννήτριας 160 μέτρα, ύψος συγκρίσιμο μ' αυτό των βουνών όπου πρόκειται να εγκατασταθούν, όσο ένας ουρανοξύστης 45 και πλέον ορόφων, όταν οι ισχύοντες σήμερα στο νησί όροι δόμησης επιτρέπουν μέγιστο ύψος (του όποιου) κτίσματος τα 7,5 μέτρα. Σαρανταπέντε χιλιόμετρα θα 'ναι το συνολικό μήκος της συστοιχίας των ανεμομύλων που θα απλωθούν σε όλες τις "ευάερες" αλλά και περίβλεπτες βουνοκορφές του μεγαλύτερου μέρους της Σερίφου, σαν μια αλυσίδα με γιγάντιους κρίκους και ατέλειωτο μήκος, για να κρατά, ίσως, στα σίγουρα, δέσμιους και πειθαρχημένους, νησί και κατοίκους, στην υπηρεσία των συμφερόντων του κ. Μυτιληναίου. Ανυπολόγιστες οι επιπτώσεις στην πανίδα της περιοχής ή στα διερχόμενα αποδημητικά πτηνά, απρόβλεπτες οι συνέπειες στην υγεία των κατοίκων εξαιτίας του διαρκούς θορύβου από την περιστροφή των ελίκων, εφιαλτική η εικόνα από την οπτική ρύπανση, μικρό δείγμα της οποίας μπορείτε να αντιληφθείτε από την παρατιθέμενη εικόνα [η ίδια που παρατίθεται στην κορυφή της καταχώρισης αυτής] , η οποία ναι μεν είναι αποτέλεσμα επεξεργασίας στον υπολογιστή, ανταποκρίνεται όμως επακριβώς στην πραγματικότητα που θα διαμορφωθεί, ως προς τις θέσεις εγκατάστασης των ανεμογεννητριών και τις αναλογίες των μεγεθών.
Όλα γιγάντια, εκτός κάθε μέτρου και κλίμακας: ο αριθμός των ανεμογεννητριών, τα γεωμετρικά τους μεγέθη, η ισχύς του πάρκου, η προσβολή του περιβάλλοντος, το θράσος, η ανομία, η επιχειρούμενη αρπαχτή.


Σημειώνω πως η εγκατάσταση "δεν θα τροφοδοτεί τη Σέριφο [!] αλλά την περιοχή της Αττικής" και όλα αυτά ενώ "η Σέριφος έχει χαρακτηριστεί ως ιδιαιτέρου φυσικού κάλλους νησί και το φυσικό της περιβάλλον προστατεύεται με πολύ αυστηρούς όρους δόμησης. Μεγάλο της τμήμα ταυτόχρονα ανήκει στο δίκτυο Νatura 2000'... Όταν δε λέμε "στα μουλωχτά" εννοούμε μουλωχτά:

"...ξαφνικά στις 22 Μαρτίου δημοσιεύτηκε στην "Εστία" ανακοίνωση της εταιρείας "Μυτιληναίος Αιολική" που καλεί όσους έχουν έννομο συμφέρον να εκφράσουν εντός 15νθημέρου τη διαφωνία τους στα σχέδια εγκατάστασης ανεμογεννητριών στό νησί, σε έκταση 4.000 στρεμμάτων. Στη Σέριφο το νέο έφτασε εντελώς τυχαία και με καθυστέρηση κι αυτομάτως άρχισε η συλλογή υπογραφών..."

Αριστούργημα: νομότυπα δημοσιεύεται στον Αθηναϊκό τύπο η ανακοίνωση (στην απογευματινή εφημερίδα με μια από τις μικρότερες κυκλοφορίες), κανένας υπουργός, περιφερειάρχης ή άλλου είδους σατράπης δεν έχει μπει στον κόπο να ειδοποιήσει καν τις αρχές του νησιού, και δίνεται προθεσμία... 15 ημερών για τυχόν διαφωνίες. Όποιος έχει διαβάσει το Hitchhikers Guide to the Galaxy, θα θυμάται το περιστατικό με την κατεδάφιση της Γης από τους Βόγκον, οι οποίοι στην αντίρρηση ότι δεν έχει ενημερωθεί κανένας για αυτήν, απάντησαν ότι υπάρχει ανακοίνωση σε πίνακα ανακοινώσεων στο δεύτερο υπόγειο ενός κτηρίου σε έναν πλανήτη του Σείριου (ή κάτι τέτοιο) και πως όφειλαν να το γνωρίζουν, αφού έχουν περάσει άλλωστε και οι προθεσμίες για ενστάσεις. Εδώ πρόκειται για το Hitchhikers Guide to Arpahti in Greece, έργο ωμού ρεαλισμού πολύ πιο ευφάνταστο και πολύ πιο εξωτικό από οιαδήποτε ιστορία επιστημονικής φαντασίας...

Διότι, όπως καταλήγει το κείμενο του Λιβαδά πρόκειται για έξοχο δείγμα της αρχαίας νεοελληνικής τέχνης της αρπαχτής, σε νέα "οικολογικά ευαίσθητα" πλαίσια:

Η ενεργειακή κρίση, ο επαπειλούμενος οικολογικός όλεθρος και οι αυστηρές αποφάσεις της Ε.Ε., για τη γρήγορη (και σε σεβαστά ποσοστά ως προς το συνολικό ενεργειακό προφίλ της κάθε χώρας) ένταξη των ανανεώσιμων ενεργειακών πηγών επέβαλαν πρόσφατα και στη χώρα μας τη λήψη σχετικών μέτρων. Έτσι μόλις το περασμένο καλοκαίρι θεσπίστηκε ο βασικός νόμος για την παροχή κινήτρων και την ενθάρρυνση των ιδιωτικών, πλέον --λόγω απελευθέρωσης της αγοράς ενέργειας--επενδύσεων, με τη χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Όμως η προσαρμογή της υπάρχουσας νομοθεσίας, οι σχετικές αποφάσεις και ρυθμίσεις, ως προς το περιεχόμενο και το "τάιμινγκ" θέσπισης και εφαρμογής τους, έγιναν με όλες τις δοκιμασμένες προδιαγραφές, αντίστοιχων πετυχημένων, κατά το παρελθόν, κρατικά προστατευομένων, αν όχι οργανωμένων, επιχειρήσεων αρπαχτής στον τόπο μας.
Μέσα από ένα πολυδαίδαλο, ασαφές και διαρκώς μεταβαλλόμενο θεσμικό πλαίσιο, προσπελάσιμο μόνον στους μεμυημένους και συνήθεις διαπλεκομένους, μοιράσθηκαν οι πλέον οικονομικά ενδιαφέρουσες "άδειες" εγκατάστασης αιολικών πάρκων. Παρασχέθηκαν αυτές οι άδειες χωρίς κεντρικό σχεδιασμό, με ελάχιστες και πολύ ελαστικές περιβαλλοντικές προδιαγραφές και ερήμην της γνώμης των τοπικών κοινωνιών, στις περιοχές εγκατάστασής τους. Δόθηκαν τόσες πολλές σε αριθμό και τόσο γιγαντίων μεγεθών άδειες, που ήδη υπερκάλυψαν στα "χαρτιά" το σχετικό ευρωπαϊκό μας πλάνο. Ανάλογα μ' αυτό της Σερίφου, εκτός κάθε κλίμακας και μέτρου και χωρίς τις περιβαλλοντικές δεσμεύσεις του καθυστερούμενου ρυθμιστικού νόμου, αιολικά πάρκα, προετοιμάζονται στη Χίο, τη Μυτιλήνη, και απανταχού των ορέων της ηπειρωτικής Ελλάδας.
Αφού λοιπόν ικανοποιήθηκαν όλοι οι ενδιαφερόμενοι "μεγάλοι παίκτες" --κατά τη σχετική ορολογία-- των ενεργειακών μας πραγμάτων εν οις και ο επίδοξος ανεμοθάφτης της Σερίφου, ακολούθησε ασθμαίνουσα η πολιτεία με το προς ψήφιση νέο "χωροταξικό σχέδιο για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας", για να νομιμοποιήσει τα τετελεσμένα και να ρυθμίσει τις ... λεπτομέρειες.


Είναι προφανές ότι η χώρα μας, κάθε χώρα, οφείλει να επενδύσει στην αιολική και στις άλλες ήπιες μορφές ενέργειας. Είναι όμως ακόμα σαφέστερο ότι για να γίνει αυτό χρειάζεται διάλογος, μέτρο και σύνεση, καθώς και κάποιος βασικός σχεδιασμός, που θα κοιτάει πέρα από τα οικονομικά οφέλη των διαπεπελεγμένων στροβιλοφόρων. Χρειάζονται επίσης έργα μικρής κλίμακας και μεγαλύτερης, μια ριζική αναθεώρηση των ενεργειακών μας συνηθειών και προτεραιοτήτων και μια αλλαγή της όλης αντίληψης για την ενέργεια - δηλαδή της όλης αντίληψής μας για την οικονομική ζωή. Είναι επίσης σαφές - και το έργο αυτό κάνει προφανέστερο - ότι η ιδιωτικοποίηση του ενεργειακού τομέα δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι αποτελεί την κοινωνικά πιο συμφέρουσα στρατηγική για την απαιτούμενη αυτή αλλαγή: παρά τις θεολογικού τύπου εμμονές, η μεγιστοποίηση του εταιρικού κέρδους (του de facto ενεργειακού ολιγοπωλίου στην ΕΕ) καθόλου δεν οδηγεί στην κοινωνικά βέλτιστη αντιμετώπιση του νέου ενεργειακού τοπίου στην εποχή της κλιματικής αλλαγής και του peak oil.