31.7.13

Πολιτική τοπολογία

Το τέχνασμα των άκρων

Δύο ακραίοι

H φιλολογία περί ισοδύναμων άκρων συντείνει ενδεικτικά στις εξής πρακτικές ισοδυναμίες, μεταξύ πολλών άλλων:
- το κατέβασμα της ναζιστικής σημαίας από την Ακρόπολη / το ανέβασμά της
- οι βασανισθέντες στην ΕΣΑ / οι βασανιστές τους
- οι υπερασπιστές αδυνάμων και μειονοτήτων / οι επίδοξοι σφαγείς τους
- οι εργαζόμενοι σε άσυλο προστασίας κακοποιημένων παιδιών και γυναικών / οι κακοποιούντες
- οι αντιναζιστές / οι ναζιστές... κ.ο.κ.
- η πολιτική ανυπακοή / το οργανωμένο έγκλημα

Το παράλογο εδώ είναι τόσο εξεζητημένο που δεν μπορεί να γίνει, καλή τη πίστη συζήτηση, και ως ισχυρισμός "στέκει έξω από τη διάσταση εντός της οποίας μεταξύ ανθρώπων [η συζήτηση] είναι έστω δυνατή - εκτός του Λόγου", όπως έλεγε ο Μαρκούζε στον Χάιντεγκερ όταν ο δεύτερος προσπαθούσε να παίξει το δικολαβίστικο παιχνίδι της ισοδυναμίας του ναζισμού με εκείνους που τον συνέτριψαν. Ακόμα και λιγότερο τραβηγμένες εκδοχές του ίδιου παραμυθιού, όπως έχω σημειώσει στο παρελθόν είναι απλά υστερόβουλες κατασκευές χωρίς συναίσθηση των ιστορικών συμφραζομένων.
Αλλά και στις ήπιες μορφές της ακρολογίας, ελλοχεύει ένας βαθύς παραλογισμός ο οποίος έχει να κάνει με την προβληματική συμμετρία γύρω από ένα ορθολογικό κέντρο. Στην σημερινή συγκυρία, που το πάλαι ποτέ Κέντρο είναι ο ίδιος ο φορέας της πιο ακραίας και καταστροφικής πτώχευσης και εκβαρβαρισμού της κοινωνίας, δεν υπάρχει τίποτα πιο ακραίο από το "Κέντρο" αυτό. Πρόκειται για μια γεωμετρική παραπλάνηση...

Η γεωμετρία

Στην κυρίαρχη ηθικολογική γεωμετρία της πολιτικής οι θέσεις είναι συμμετρικά τοποθετημένες γύρω από ένα σώφρον κέντρο (συν ή πλην τις μικροκλίσεις από τη μια ή από την άλλη) το οποίο περιστοιχίζεται εκατέρωθεν από δύο επικίνδυνα και παράλογα άκρα. Η ηθικοπολιτική αυτή γεωμετρία υποδεικνύει έτσι αμέσως και την σφαλερότητα των άκρων (το κέντρο είναι η εστία του εύλογου) και την συμμετρία τους (αν μπάταρε προς τη μια πλευρά περίσσεια βλαβερότητας, θα έπρεπε να επανατοποθετηθεί το κέντρο ώστε να ισορροπήσει μεταξύ δύο ίσων κακών). Έτσι το κέντρο καθίσταται προνομιακός πολιτικός χώρος εξ ορισμού και τα άκρα, όπως και να βολεύει να τα ορίσει κανείς, ..."ακραία". Η τοποθέτηση είναι ανηγμένη σε έναν άξονα μόνο για λόγους απλοϊκότητας και συσκότισης των διαφοροποιήσεων, για λόγους δηλαδή διευκόλυνσης της πολιτικής σχηματοποίησης. Στην πραγματικότητα ο χώρος των πολιτικών επιλογών είναι πολυδιάστατος, όπως π.χ. υπαινίσσεται με στοιχειώδη τρόπο το κλασικό political compass, χωρικά και χρονικά επικαθορισμένος, και μοιάζει περισσότερο με μια παλλόμενη πολυδιάστατη δυναμική σούπα, παρά με μια εύτακτη ευθεία...

Από μια άποψη η πολιτική προνομιακότητα του Κέντρου είναι ταυτολογία. Το Κέντρο δεν αποτελεί φορέα συγκεκριμένης πολιτικής άποψης, το κέντρο είναι το πολιτικό σημείο εκείνο στο οποίο ισορροπούν οι αντίρροπες κοινωνικές δυνάμεις. Σαν τέτοιο είναι από πλευράς θέσεων εξαιρετικά εύπλαστο: μπορεί να ζητά κρατικοποιήσεις και εκδημοκρατισμό επί Καραμανλή το 1970, αύξηση μισθών και κοινωνικό κράτος επί Ανδρέα το 1980 και περιορισμό του κράτους, άνοιγμα στην ιδιωτική πρωτοβουλία, εργασιακή επισφάλεια και μαζικές ιδιωτικοποιήσεις τις δεκαετίες του 90 και του 00 μέχρι σήμερα. Οι θέσεις του κέντρου δεν είναι παρά ένας δείκτης της έκβασης της ταξικής πάλης σε κάθε χώρα και παγκόσμια. Στόχος κάθε πολιτικού προγράμματος είναι η κατάκτηση και η νοηματοδότηση του "κέντρου".

Ο κόσμος που περιστρέφεται γύρω από το πολιτικό κέντρο και το στηρίζει είναι ο περιλάλητος "μεσαίος χώρος", δηλαδή όλοι όσοι έχουν, ή θεωρούν πως έχουν, επαρκές συμφέρον (ή φόβο ζημίας) για την διατήρηση των πραγμάτων πάνω-κάτω όπως είναι και αντιμετωπίζουν ως κάποιου είδους απειλή την εκτροπή από την εκάστοτε  κανονικότητα. Όπως έχουμε δει, σε συνθήκες κρίσης και κατάργησης του κοινωνικού συμβολαίου, ο χώρος αυτός αδειάζει. Μια κανονική περίπου κατανομή διαλύεται, οι νέες κανονικότητες περιγράφονται από διτροπικές  (με δύο μέγιστα), ή πολυτροπικές κατανομές ενώ και οι συμβάσεις περί της σημασίας των αξόνων της κατανομής μεταβάλλονται. Οι κοινωνικές δυνάμεις σπεύδουν σε "άκρα", σε νέους σχηματισμούς πια, και τα καβαλούν προς την σύγκρουση, παιχνίδι με πολλές δυνατές εκβάσεις. Τα άκρα όμως δεν είναι ισοδύναμα και δεν είναι συμμετρικά. Είναι οι φορείς δυνατοτήτων και σχεδίων συστημικής εξέλιξης, αποκρυστάλλωση των συγκρούσεων όλης της περιόδου που προηγήθηκε που ανανοηματοδοτούνται και συσπειρωνουν γύρω τους μια καινούρια διάταξη κοινωνικών ομάδων στο κρίσιμο σημείο της ιστορικής καμπής. Κουβαλούν μέσα τους σχέδια πορείας για το συλλογικό μέλλον.

Η σημερινή διάταξη

Στην σημερινή πραγματικότητα υφίστανται και οδεύουν προς σύγκρουση αξιακά αντίρροποι χώροι, που εκφράζουν όχι μόνο βαθιά αντιτιθέμενα ταξικά, εντέλει, συμφέροντα αλλά και πολιτισμικές συγκροτήσεις:
Από την μια συγκροτείται ένας πόλος άρνησης της δημοκρατίας, και στήριξης της κοινωνικής ιεραρχικότητας που παίρνει δύο κυρίως μορφές:
- Την τυφλή υπακοή και την κοινωνία-στρατώνα, στον Αρχηγό και την Φυλή, την επίκληση της επιστροφής σε μια (μετανεωτερική) καρικατούρα προνεωτερικότητας, την οποία παρουσιάζουν ως ένα εξιδανικευμένο λαμπρό παρελθόν.
- Ή την "αξιοκρατία", την "τεχνοκρατία" σαν προϋποθέσεις του άρχειν, μεθοδολογίες δηλαδή διαιώνισης προνομίων καταγωγής και θέσης, και περιθωριοποίησης του δημοκρατικού αιτήματος: Μια οικονομολογημένη ολιγαρχία.
Σε συνθήκες πόλωσης οι τάσεις αυτές ενοποιούνται και συγκλίνουν (στην Ελλάδα, στην ΝΔ του Σαμαρά και στο ΠΟΛΑΝ/ΛΑΟΣ που ηγεμονεύει εντός της), μια σύγκλιση και γειτνίαση που δεν είναι καινούρια και που επιβεβαιώνει την φιλοσοφικά κοινή καταγωγή των δύο εκδοχών της Δεξιάς, πέρα από τις κοινωνικές αναφορές.
Συστατικό στοιχείο λοιπόν του δεξιού πόλου, είναι η ολιγαρχική ροπή, η αντιπαλότητα προς τη μαζική δημοκρατία, και την πολιτική αυτοδιάθεση των μαζών, είτε δια μέσου μιας μυθικής επίκλησης στην Εθνική Μοίρα και τους Ηγέτες-φορείς της (πλαισιωμένους από την αστική τάξη βεβαίως, όπως η εμπειρία του Φασισμού και του Ναζισμού στον Μεσοπόλεμο έχει δείξει), είτε δια μέσου μιας εξίσου μυθικής Αξιοκρατίας υπό την ηγεσία Καθαγιασμένων Εnterpreneurs-ιεροφαντών μιας κατάλληλα ορισμένης "πρόοδου".

Στον άλλο πόλο είμαι κι εγώ και θα σας μιλήσω σαν ένοικός του: Είναι ο πόλος που συσπειρώνεται γύρω από το αίτημα για περισσότερη δημοκρατία παντού: όχι απλά την εκλογική δημοκρατία μιας κακορίζικης αντιπροσωπευτικότητας που υποκαθιστά την πολιτική συμμετοχή, αλλά την όσο το δυνατόν πληρέστερη και αμεσότερη απόδοση της εξουσίας σε ισότιμα μέλη κοινωνιών, στους πολίτες. Συσπειρώνεται γύρω από την διεύρυνση των πολιτικών ελευθεριών, ατομικών και συλλογικών. Είναι ο πόλος που στην οριακή του μορφή απαιτεί τουλάχιστον την δικαιολόγηση κάθε εξουσιαστικής πράξης, με όρους υπέρτερης ανάγκης, μείζονος συλλογικού και ατομικού συμφέροντος. Ιστορικά ο πόλος αυτός (ή οι επιμέρους πολιτικές παραδόσεις που τον συνθέτουν) ήταν εκείνος που απαίτησε συγκροτημένα και πολιτικά, ισονομία, στηρίζοντας τα κινήματα που την διεκδικούσαν, πολύ πριν τα κινήματα αυτά ενσωματωθούν σε κάποιου είδους "φιλελεύθερη" ατζέντα, πριν τα επικαλεστεί ως δικά του το "Κέντρο". Η προγραμματική ιστορία της αριστεράς (με την ευρύτερη έννοια) περιλαμβάνει, δεκαετίες πριν καταχωρηθούν στο "αυτονόητα καλό", όλα σχεδόν τα μείζονα κοινωνικά ζητήματα που σηματοδότησαν την μετάβαση στην νεωτερικότητα. Αυτά είναι στο ιστορικό της DNA.
Η σημερινή αριστερά, στην Ελλάδα και αλλού, έρχεται να τοποθετηθεί στο προσκήνιο ύστερα από μια βαριά ιστορική ήττα και ξεκινά από μετριοπαθέστατες, για τα πρόσφατα ιστορικά δεδομένα, θέσεις για την οικονομία, που όμως σήμερα ξαναγίνονται ριζοσπαστικότερες στα σχετικά πολιτικά συμφραζόμενα της πλήρους κατίσχυσης του "εταιρικού κράτους". Είναι εντυπωσιακό που οι ομιλούσες κεφαλές της ντόπιας αντίδρασης, μιλούν για τον ΣΥΡΙΖΑ π.χ. έστω και εμμέσως ως άκρο συμμετρικό του ναζισμού παρότι το πρόγραμμά του είναι σαφώς στα δεξιά εκείνου της μεταπολεμικής Ευρωπαϊκής σοσιαλδημοκρατίας. Οι ανάλογες εξ Εσπερίας κατάρες και αποκηρύξεις, δεν δείχνουν παρά την κατρακύλα της Ευρώπης, και την ανάδειξη σε θέσεις εξουσίας παντού στην ήπειρο των εχθρών του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού μοντέλου. Ο ισχυρισμός συμμετρίας μεταξύ του Κλέμεντ Άτλη (ή εναλλακτικά της Ρόζας Λούξεμπουργ) και του Αδόλφου Χίτλερ, μόνο ως απολογητική του δευτέρου έχει νόημα. Αφήνω βεβαίως ότι το σημερινό Ελληνικό καθεστώς ένα μόνο άκρο εμπράκτως γνωρίζει και στηρίζει με όλα τα μέσα τη ναζιστική συμμορία η οποία αποτελεί, φοβάμαι, και το πολιτικό Plan B του...

Το παγκόσμιο στοίχημα

Μπορούμε να θεωρήσουμε την περίοδο αυτή της συστημικής κρίσης σαν την αρένα της πάλης για το διάδοχο σύστημα. Η κατάληξή της μπορεί να είναι εγγενώς απρόβλεπτη αλλά η φύση της πάλης είναι απολύτως ξεκάθαρη. Βρισκόμαστε μπροστά σε εναλλακτικές επιλογές. Δεν μπορούμε να τις περιγράψουμε στις θεσμικές τους λεπτομέρειες, αλλά μπορεί να εικάσει κανείς το γενικό τους περίγραμμα. Μπορούμε να "επιλέξουμε" συλλογικά ένα νέο σταθερό σύστημα που στην ουσία του θα μοιάζει με το παρόν σύστημα σε κάποια βασικά του χαρακτηριστικά - ένα σύστημα ιεραρχικό, εκμεταλλευτικό και πολωτικό. Υπάρχουν αναμφίβολα πολλές μορφές που θα μπορούσε αυτό να πάρει και ορισμένες από τις μορφές αυτές θα είναι σκληρότερες από το καπιταλιστικό παγκόσμιο σύστημα στο οποίο ζούμε. Εναλλακτικά μπορούμε να επιλέξουμε μια ριζικά διαφορετική μορφή συστήματος, μια που δεν έχει ποτέ υπάρξει στο παρελθόν - ένα σύστημα που θα είναι σχετικά δημοκρατικό και σχετικά εξισωτικό. 
"Crisis of the Capitalist System: Where Do We Go from Here?" Immanuel Wallerstein 2009

Η στιγμή της συστημικής κρίσης και η διακλάδωση που παράγει κατά τα προβλεπόμενα από την Ανάλυση των Παγκόσμιων Συστημάτων του Βαλερστάιν, (ένα εξαιρετικά διαφωτιστικό επεξηγηματικό άρθρο συνολικά, σημειώνω) έχει πλέον παραγάγει στην Ελλάδα το πρότυπό της: ο διπολισμός που περιέγραψα παραπάνω μεταξύ των δυνάμεων της αποδημοκρατικοποίησης και της διευρυμένης ανισότητας από τη μια και της περισσότερης δημοκρατίας και ισότητας από την άλλη έχει πολιτικό όνομα. Πρόκειται για το είδος του διπολισμού που θα επεκταθεί και στις υπόλοιπες χώρες της Δύσης (και όχι μόνο), κατά τον Βαλερστάιν, της οποίας την πρώτη πράξη έχουμε την "χαρά" να ζούμε ήδη στην χώρα μας. Αν αυτός ο μετα-μαρξισμός των ανθρώπων των Παγκοσμίων Συστημάτων έχει βάση (και για μένα είναι το πειστικότερο επεξηγηματικό πλαίσιο για την κατανόηση θεμελιωδών πλευρών του σύγχρονου παγκόσμιου οικονομικού και πολιτικού συστήματος) οι δύο πόλοι που έχουν σχηματιστεί στην Ελλάδα έχουν χαρακτηριστικά και είναι υποχρεωμένοι σε πορείες που είναι ως ένα σημείο ανεξάρτητες των τοπικών εξελίξεων (και του ιστορικού φορτίου των εμμονών, των αδυναμιών και των συμπλεγμάτων κάθε χώρου) και αφορούν τη συζήτηση για την επόμενη ημέρα του πλανήτη. Η ένταση της κρίσης έχει τρέξει εδώ τα πράγματα παραπάνω (αν και επισημαίνω πως στην Ολλανδία π.χ. στην τελευταία δημοσκόπηση που είδα πρώτο και δεύτερο κόμμα αντίστοιχα ήταν το αδελφό κόμμα του ΣΥΡΙΖΑ από τη μια και  το Ολλανδικό ΛΑΟΣ από την άλλη, ενώ στην Ιβηρική συμβαίνουν ανάλογα) και παρότι η χώρα μας είναι μια ήσσονος σημασίας περιφερειακή χώρα, αποκτά την βαρύτητα του πρώτου σημείου μετασχηματισμού της παγκόσμιας πολιτικής τοπολογίας (με την δική της ιστορική ιδιοπροσωπία και τα φορτία) και  προς ανεξερεύνητους χώρους στους οποίους η μυθολογία των άκρων θα αναπλαστεί επικοινωνιακά σε καινούρια παραμύθια για υπηκόους... Πρόκειται, όπως λέει ο Βαλερστάιν, για συγκρούσεις που θα κριθούν συνολικά ως προς την παγκόσμια έκβασή τους σε βάθος 50-70 χρόνων: είμαστε στην αρχή ακόμα των επεισοδίων. Τα παιδιά μας θα μεγαλώσουν μέσα στην αβεβαιότητα και την περιπέτεια των πολέμων κάθε είδους για την μετάβαση...

26.7.13

Δεκαετία



Το ιστολόγιο αυτό ξεκίνησε να λειτουργεί πριν από δέκα χρόνια, σε μια Ελλάδα που ήταν άλλη από τη σημερινή, σε μια πραγματικότητα μεθυσμένη από την φούσκα των ολυμπιακών, μόλις βγαλμένη από την προηγούμενη φούσκα του χρηματιστηρίου, μέσα στο "παραλήρημα μιας χώρας που αυξάνει" χωρίς να αναπτύσσεται. Μιας χώρας σε παρακμή, με εγκαθιδρυμένη μια, γιελτσινικής κλίμακας, κλεπτοκρατία, που παρέπαιε ιδεολογικά μεταξύ Χριστόδουλου και Κωστόπουλου, σε βαθιά ιδιώτευση και με τα συμπτώματα της αποδιάρθρωσης και του ευτελισμού της εργασίας ήδη σε προϊούσα μορφή. Η χώρα εκείνη ήταν μέλος μιας ΕΕ στην οποία το επίζηλο παγκοσμίως κοινωνικό συμβόλαιο παρότι κλονισμένο και καταρρακωμένο από το σχέδιο του Μάαστριχτ, παρέμενε έστω και συμβολικά κυρίαρχο, και παρότι ήδη η αντιδραστικότητα της Agenda 2010 (που τώρα το όνομά της αποκτά άλλη, δυσοίωνη σημασία) κατέτρωγε τα θεμέλιά του.

Η πρώτη ανάρτηση αυτού του μπλογκ μιλούσε για τις επαπειλούμενες (από τότε) ιδιωτικοποιήσεις δημόσιων αγαθών, της ΔΕΗ και της ΕΥΔΑΠ, μια λεηλασία πού τώρα δεν είναι πια απειλή αλλά κατατεθειμένο σχέδιο... στην συνέχεια παρακολούθησε όλα τα στάδια γελοιότητας και καταστροφής της παρελθούσας δεκαετίας - όλο και με μικρότερη συνέπεια ομολογουμένως αφού στο μεταξύ χιλιάδες νέα μπλογκ αρχικά και η επικοινωνιακή κοσμογονία των κοινωνικών μέσων, στη συνέχεια, έκαναν την αποτύπωση και την καταγραφή των όσων συμβαίνουν λιγότερο πιεστική από ότι ήταν στην αρχή. Ήταν η εποχή που το διαδίκτυο έμοιαζε περισσότερο σαν προστάτης της ελευθερίας του λόγου, λίγο πριν αποδειχθεί ένα τεράστιο πείραμα γενικευμένης εθελοντικής και μη επιτήρησης,

Η κάθοδος στον Άδη

Η δυστοπία όμως δεν είναι ένα πράγμα στατικό. Το "δυστοπικό" είναι επίθετο, έχει συγκριτικό βαθμό και εξελίσσεται προς το δυστοπικότερο ερήμην αντιστάσεων. Η Ελλάδα του 2013 είναι μια ερημωμένη και καταρρακωμένη χώρα, που επαναπροωθείται προς στον Τρίτο Κόσμο, καθώς ναζί περιπολούν τις πλατείες της με πλάτες της επίσημης αστυνομίας, και τα ανθρώπινα δικαιώματα είναι μια έννοια άγνωστη στην εκτελεστική εξουσία και στα σώματα ασφαλείας της - τα μόνα δημόσια σώματα, στο κατασταλτικό τους τμήμα, που αγαπούν οι ακροδεξιοί Υπουργοί και οι τρόικες. Η Βουλή είναι σώμα επικύρωσης ειλημμένων και συχνά ακατανόητα μισανθρωπικών αποφάσεων ξένων και ντόπιων ελίτ, τα νοσοκομεία διώχνουν άρρωστους πολίτες και οι ανθρωπιστικές ΜΚΟ στήνουν στις φτωχογειτονιές των μεγάλων πόλεων πρόχειρους νοσοκομειακούς καταυλισμούς, στα πρότυπα της Υποσαχάριας Αφρικής, ενώ όλο και περισσότερος κόσμος στριμώχνεται στα συσσίτια, και βγαίνει, πέφτει έξω από το όριο της επαρκούς διαβίωσης. Ταυτόχρονα όλο και περισσότεροι δέχονται αυτόν τον εκβαρβαρισμό σαν την Νέα Κανονικότητα, σαν φυσικό φαινόμενο, σε μια Ελλάδα στην οποία η νέα πολιτική διαχωριστική γραμμή μοιάζει να είναι οι καβαντζωμένοι και όσοι ελπίζουν να καβαντζωθούν στην νέα πελατειακότητα της επιβίωσης, εναντίον των ακαβάντζωτων και όσων δεν ανέχονται το Ανάστροφο Νιου Ντιλ της δημιουργίας ασιατικού τύπου ανισοτήτων μέσα στην Ευρώπη. Όλα αυτά ήταν ορατά, αναπόφευκτα, βέβαια, από τη στιγμή που ξέσπασε η κρίση και η ρητορική των σοφών απολογητών της έδειχνε και το γραμμικά προβλέψιμο της πορείας προς την καταστροφή αλλά και την διολίσθηση προς μια αυταρχική μεταδημοκρατία.

Η παγκόσμια αντεπανάσταση

Και πάλι όμως, αν ήταν τοπική η καταστροφή, αν η δήωση των μηχανισμών του κοινωνικού κράτος και η υπόσκαψη βασικών αυτονόητων περί των δημοκρατικών ελευθεριών ήταν Ελληνική υπόθεση, αν ο παγκόσμιος συσχετισμός δυνάμεων ήταν τέτοιος ώστε να καθιστούσε την Ελλάδα εξαίρεση θα μπορούσε κανείς πιο εύκολα να ελπίσει σε κάποιο μέλλον εκ των έξω δημοκρατικής ανάδρασης. Όμως η διάλυση αφορά όλο το Ευρωπαϊκό μοντέλο ενώ στις ΗΠΑ ακόμα και δικαιώματα εγγυημένα από την Magna Carta δέχονται λυσσώδη επίθεση από τον "δημοκρατικότερο" εκ των δύο πόλων πολιτικής εναλλαγής μάλιστα, ενώ έννοιες όπως το ιδιωτικό και το δημοσιογραφικό απόρρητο πλήττονται από θανάσιμα χτυπήματα (η ιμπεριαλιστική κτηνωδία είναι πάγιο χαρακτηριστικό, πέραν της συγκυρίας βέβαια) και το κογκρέσο ψηφίζει υπέρ της νομιμοποίησης πανεθνικής επιτήρησης κλίμακας εκατομμυρίων Stasi. Με άλλα λόγια όλο το μεταπολεμικό σκηνικό ανά τον κόσμο (με την δημοκρατική εξαίρεση της Λατινικής Αμερικής) ανατρέπεται προς το αυταρχικότερο, οι δημοκρατικές παραδόσεις εγκαταλείπονται, τα κινήματα που ξεπηδούν για να αντιμετωπίσουν την αποδημοκρατικοποίηση, πολιτική και οικονομική, καταστέλλονται με απροκάλυπτη (κεντροαμερικανική της δεκαετίας του 1980) βία (μια Νέα Εποχή καταστολής, που πρόσφατα "γιορτάσαμε" την δωδεκαετία από την έναρξή της). Ακόμα και η πρότυπα δημοκρατική και αυτόνομη Σουηδία έχει χάσει τις παλιές ευαισθησίες για τα πολιτικά δικαιώματα και τις σοσιαλδημοκρατικές της αρχές. Η Βρετανία πέραν από κοινωνία γενικευμένης παρακολούθησης, συνεχίζει στο δρόμο του αστυνομικού κράτους... Ο κόσμος σκοτεινιάζει, γίνεται λιγότερο πολιτισμένος και περισσότερο ανελεύθερος. Όλο και περισσότερο μοιάζουμε στη σειρά μου να είμαστε τελευταίοι των γενεών μιας δημοκρατικής παρένθεσης μεταξύ τυραννιών, του γενικευμένου οράματος της ισονομίας και της κοινωνικοποιημένης ευμάρειας για όλους, οι τελευταίοι της γενιάς του 1978, όταν ακόμα η προσδοκία για τη πρόοδο και την κοινωνική ισότητα ήταν το αυτονόητα αναμενόμενο. Ζούμε την παλινόρθωση της βαρβαρότητας αυτήν την εποχή: η Ρόζα Λούξεμπουργκ είχε δίκιο, είχε θέσει τότε ορθά το δίλημμα...

This is no planet for old men...

"Το παιχνίδι τελείωσε. Χάσαμε. Το εταιρικό κράτος θα συνεχίσει την ανένδοτη επέλασή του μέχρι τα δυο τρίτα της χώρας και του πλανήτη να κλειδωθούν σε μια απελπισμένη, μόνιμη κατώτατη τάξη. Οι περισσότεροι από εμάς θα παλεύουν για να βγάζουν τα προς το ζειν ενώ οι Blankfein και οι πολιτικές μας ελίτ θα κυλιούνται στην παρακμή και την απληστία της Απαγορευμένης Πόλης και των Βερσαλλιών. Οι ελίτ αυτές δεν έχουν όραμα. Ξέρουν μόνο μια λέξη: "περισσότερα". Θα συνεχίσουν να εκμεταλλεύονται τη χώρα, την παγκόσμια οικονομία και το οικοσύστημα. Και θα χρησιμοποιήσουν τα χρήματά τους για να κρυφτούν σε περιφρουρημένα συγκροτήματα όταν καταρρεύσουν τα πάντα. Μην περιμένετε να νοιαστούν για μας όταν αρχίσουν όλα να διαλύονται. Θα χρειαστεί να φροντίσουμε τους εαυτούς μας. Θα χρειαστεί να δημιουργήσουμε σύντομα μικρές μοναστικές κοινότητες όπου θα μπορέσουμε να συντηρηθούμε και να τραφούμε. Θα εξαρτηθεί από μας το αν θα κρατήσουμε ζωντανές τις ηθικές και πολιτιστικές αξίες που το εταιρικό κράτος έχει προσπαθήσει να εξαφανίσει. Οι επιλογές είναι είτε αυτό, ή να γίνουμε κηφήνες και δουλοπάροικοι σε μια παγκόσμια εταιρική δυστοπία. Δεν είναι σπουδαία επιλογή. Αλλά τουλάχιστον την έχουμε ακόμα" - Chris Hedges's Endgame Strategy
Τους τελευταίους μήνες νιώθω ένα συνεχές deja-vu, μια ατέρμονη επανάληψη της ίδιας ατέλειωτα εφιαλτικής κασέτας πολιτικού σουρεαλισμού. Αντί σχολίων για τα διαδραματιζόμενα ξαναποστάρω πράγματα που έχω γράψει σε προηγούμενες στιγμές της κρίσης: από μια είναι μια δικαίωση, η απόδειξη ότι διατήρησα μια κάποια επαφή με την πραγματικότητα (όχι δύσκολο, πέραν της αριθμητικής και του κοινού νου, δεν ήθελε και πολύ), αλλά από την άλλη είναι συνεχής επιβεβαίωση απαισιοδοξίας. Μεταξύ λοιπόν της περισσότερης δουλειάς, της αίσθησης ότι τα ουσιώδη έχουν ειπωθεί ήδη και τα τρέχοντα τα λένε άλλοι στο διαδίκτυο πιο φορτσάτοι και μια χαρά, της κατακρεούργησης του λιγοστού ούτως ή άλλως μυαλού μου από τα social media και τον νοητικό κατακερματισμό των facebook, αλλά και της προκεχωρημένης θλίψης για τα όσα συντελούνται γύρω μας, έχω σταματήσει να γράφω ουσιαστικά, εδώ και κάποιους μήνες. Είναι ένα είδος συγγραφικής κατάθλιψης, που ενδέχεται να είναι και της ηλικίας, ή της ηλικίας και της συγκυρίας μαζί: Η απαισιοδοξία του Chris Hedges λέει πως η τρέχουσα ιστορική στιγμή δεν είναι παρά μια εποχή αναμονής συνολικών βιοπολιτισμικών καταρρεύσεων. Έχω αρχίσει να φοβάμει πως έχει δίκιο παρότι πριν δυο χρόνια, μέσα στα δακρυγόνα και στην ένταση του Συντάγματος, μου φαινόταν αδικαιολόγητα πεσιμιστής

Απαισιοδοξία της σκέψης, αισιοδοξία της βούλησης βέβαια και έχω απόλυτα την αίσθηση ότι θα συμμετάσχω  σαν ενεργός πολίτης σε κινήματα και απόπειρες παλινόρθωσης της χώρας, αν επιτύχει η ανατροπή της μνημονιακής λαίλαπας, και θα κάνω ό,τι μπορώ - αλλά το είδος της καταστροφής που έχει συντελεστεί, ακόμα και στην πιο αισιόδοξη εκδοχή, θα έχει συνέπεια χρόνια συγκρούσεων σε κάθε επίπεδο. Αυτού τού είδους οι καταρρεύσεις αφήνουν βαθιές ουλές και δεν ακυρώνονται εύκολα από τη μια μέρα στην άλλη οι κοινωνικές ψυχοπαθολογίες που γεννούν. 10-15% του πληθυσμού θα έχει ψηφίσει ναζιστές και θα έχει αγκαλιάσει την οργανωμένη παλαιολιθική μισανθρωπία τους; Πώς θα συνυπάρξεις με αυτόν τον κόσμο στο μέλλον; Πώς θα ανεχτείς τα παιδιά τους στο ίδιο σχολείο με τα παιδιά σου, τι να τους πεις; Όλοι αυτοί που διακηρύσσουν σχεδόν με χαρά την αναγκαιότητα να πεινάσουν και πεθάνουν άρρωστοι στο δρόμο οι συνάνθρωποί τους, προκειμένουν να ικανοποιηθεί το αποπροσωποποιημένο τέρας της Οικονομίας, θεωρουμένης ως μεταδιαφωτιστικής εκδοχής του Τεζκατλιπόκα, διψασμένης για δημοσιονομικές ανθρωποθυσίες, πώς θα βρουν κοινό χώρο (άσε λόγο) με όσους υπερασπίστηκαν, από διαφορετικές θέσεις έστω, τις αυτονόητες κοινωνικές κατακτήσεις του ήδη ελλειματικού μας κοινωνικού πολιτισμού; Αυτοί που έγλυψαν άλλη μια φορά τους ολετήρες της χώρας, τους καταστηματάρχες του επί 40ετία και βάλε πελατειακού μας κράτους, ως φορείς καινοτομίας και διαφάνειας, και αγοράζουν ακόμα ως "καινούριο" το ήδη καταρρεύσαν ερείπιο του χρηματοπιστωτικού καπιταλισμού και της νεοφιλελεύθερης χαύνωσης (αλλο ένα ρωμαλέο 30% για να είμαι επιεικής και αισιόδοξος), πως θα ανοίξουν συζήτηση με τα τραυματισμένα θύματα της πολιτικής που στήριξαν;
Ή πώς θα αναστραφεί η παθητικότητα της πολιτικής που νοείται ως θέαμα και όχι ως καθημερινή πρακτική; Πώς θα στηθεί μια δημοκρατία με πολίτες που έχουν μάθει στην παρακολούθηση της πολιτικής εξ αποστάσεως; Αν δεν πιστεύει κανείς στην επαναστατική επιφοίτηση, πώς στον χρόνο που απαιτείται και επείγει θα επανακάμψει το δημοκρατικό πρόταγμα; Και αν δεν ανακάμψει, πόσο ασφαλής θα είναι μια νίκη όταν όλες οι δυνάμεις της γερασμένης Ευρώπης ενώθηκαν σε μια ιερή συμμαχία για να κυνηγήσουν αυτό το φάντασμα της απροσδόκητα ανθηρής αριστεράς: ο Άνθιμος και ο Σαμαράς, ο Ολάντ και η Μέρκελ, οι εφοπλιστές και οι καναλάρχες, οι μεγαλοδημοσιογράφοι και οι οικονομολόγοι, οι φιλελεύθεροι μέχρι πρότινος αστοί, οι κομισάριοι και οι δελτάδες που παίζουν ρόλο σεκιούριτι νεοναζί;

Και αν βγάλεις το κεφάλι λίγο έξω από την Ελλάδα τι θα δεις; η γερασμένη Γερμανία ξαναβγάζει την συμμορία της Μέρκελ (με εναλλακτικές επί της ουσίας απαράλλακτες με αυτήν), στη Γαλλία η κόρη Λεπέν είναι επί των θυρών της εξουσίας, τον Βίλντερς στην Ολλανδία, την ίδια αποσύνθεση της δημοκρατίας με την Ελλάδα στην Ισπανία, το ακροδεξιό UKIP να σηκώνει κεφάλι στη Βρετανία, την ημιφασιστική Ουγγαρία του Ορμπάν, τα Βαλκάνια μεταξύ λιτότητας, λεηλασίας και εξέγερσης. Στο βάθος αχνοφαίνεται μια ισχυρή κατά τόπους ανάκαμψη της μη-προσχηματικής αριστεράς, της τελικά ταξικής αριστεράς, αλλά έχει να αντιμετωπίσει ανάλογα προβλήματα επιβίωσης απέναντι στις καθεστωτικές δυνάμεις όπως έχουμε στην Ελλάδα. 

Με άλλα λόγια το άμεσο μέλλον έχει πολλή ξηρασία και αγκομαχητό. Και δεν θα έχει ευκαιρίες να ξαποστάσει κανείς - τουναντίον μόνο κουπί στην καλή περίπτωση, περιπέτειες και ταλαιπωρίες σε μια άλλη, αγωνία και θανατικά στη χειρότερη, με μακροπρόθεσμη ή στην καλύτερη περίπτωση μεσοπρόθεσμη ελπίδα αναστροφής πορείας. Μακροπρόθεσμα είμαστε βέβαια όλοι νεκροί όπως είχε πει ο Κέυνς, αλλά είμαι πλέον σε μια ηλικία που και μεσοπρόθεσμα πια...

Ελπίζω κάποια στιγμή μέσα στον χρόνο που έρχεται οι εξελίξεις να με αναγκάσουν να διαψεύσω τον εαυτό μου και να ανακτήσω την αισιοδοξία μου. Ή απλά η ορμή των εξελίξεων που έρχονται να με (μας) παρασύρει στην πραγματική αισιοδοξία: εκείνη της πράξης. Ίδωμεν και ελπίζωμεν, διότι η παρούσα ιστορική στιγμή μοιάζει να εγκυμονεί την διάψευση των ελπίδων και των αγώνων δύο αιώνων... και πού να τρέχεις μετά για πολιτικό άσυλο στην Νότιο Αμερική σε αυτή την ηλικία...